Việt Nam làm chủ nhiều kỹ thuật can thiệp bào thai hiện đại

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan khẳng định đây sẽ là một trong những chuyên ngành mũi nhọn được ưu tiên phát triển trong chiến lược y tế giai đoạn mới.

Phát biểu tại Hội nghị thường niên Y học Bào thai lần thứ 4 do Bệnh viện Phụ sản Trung ương tổ chức, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu quan trọng trong chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em. Tỷ lệ tử vong mẹ đã giảm hơn 4 lần, từ 165 ca trên 100.000 trẻ sinh sống năm 2000 xuống còn khoảng 40 ca hiện nay.

Việt Nam đã liên tục cập nhật và triển khai nhiều kỹ thuật chẩn đoán, sàng lọc và can thiệp bào thai tiên tiến nhằm phát hiện, điều trị các bất thường của thai nhi ngay từ trong tử cung.

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh cũng giảm mạnh, hiện chỉ còn khoảng 10 ca trên 1.000 trẻ sinh sống. Việt Nam được cộng đồng quốc tế đánh giá là điểm sáng trong thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững liên quan đến y tế.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, những kết quả này có sự đóng góp quan trọng của ngành sản phụ khoa nói chung và lĩnh vực y học bào thai nói riêng. Những năm gần đây, Việt Nam đã liên tục cập nhật và triển khai nhiều kỹ thuật chẩn đoán, sàng lọc và can thiệp bào thai tiên tiến nhằm phát hiện, điều trị các bất thường của thai nhi ngay từ trong tử cung.

Nhiều trường hợp thai nhi mắc bệnh lý tim bẩm sinh nặng, dị tật bẩm sinh phức tạp hoặc có nguy cơ tử vong cao đã được cứu sống nhờ các kỹ thuật can thiệp hiện đại như thông tim bào thai. Đây được xem là bước tiến quan trọng, giúp thay đổi tiên lượng cho nhiều trường hợp mà trước đây gần như không có cơ hội điều trị.

“Trong chiến lược phát triển ngành y tế Việt Nam giai đoạn mới, Bộ Y tế xác định y học bào thai là một trong những chuyên ngành mũi nhọn cần được ưu tiên phát triển, cùng với y học chính xác, y học di truyền và y học công nghệ cao”, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng, mỗi trường hợp dị tật được phát hiện sớm, mỗi thai nhi được can thiệp kịp thời đồng nghĩa với việc có thêm một em bé khỏe mạnh được chào đời, thêm một gia đình được trọn vẹn hạnh phúc và góp phần nâng cao chất lượng dân số trong tương lai.

TTND.GS.TSNguyễn Duy Ánh, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương cho biết Việt Nam bước vào lĩnh vực y học bào thai muộn hơn thế giới khoảng 10-20 năm. Tuy nhiên, bằng sự đầu tư mạnh mẽ và quyết tâm của các cơ sở sản phụ khoa đầu ngành, nhiều kỹ thuật can thiệp bào thai phức tạp nhất hiện nay đã được triển khai thành công.

Theo GS.Ánh, từ Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội đến Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Hùng Vương và nhiều cơ sở y tế lớn khác đều đang đẩy mạnh phát triển chuyên ngành này. Nhiều kỹ thuật khó như điều trị thoát vị hoành bẩm sinh, thông tim bào thai, các kỹ thuật can thiệp xâm lấn tối thiểu đã được thực hiện thành công, mở ra cơ hội sống cho nhiều thai nhi mắc bệnh lý nặng.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo nhiều trường hợp bệnh lý bào thai chỉ có “vài giờ vàng” để can thiệp. Nếu phát hiện muộn hoặc chuyển tuyến chậm trễ, thai nhi có thể bỏ lỡ cơ hội điều trị tốt nhất.

“Nhiều trường hợp cấp cứu chỉ có vài giờ vàng để can thiệp. Nếu chậm trễ, thai nhi có thể chuyển sang giai đoạn bệnh lý khác và mọi biện pháp điều trị sẽ không còn ý nghĩa. Vì thế, việc sàng lọc, phát hiện sớm và chuyển tuyến kịp thời đóng vai trò đặc biệt quan trọng”, GS Nguyễn Duy Ánh nhấn mạnh.

Để thúc đẩy sự phát triển của chuyên ngành này, Bộ Y tế đang tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, xây dựng các quy trình chuyên môn, định mức kinh tế kỹ thuật và chính sách phù hợp nhằm mở rộng dịch vụ sàng lọc trước sinh, phát hiện sớm bất thường thai nhi cũng như phát triển các kỹ thuật can thiệp chuyên sâu.

Các chuyên gia kỳ vọng với sự đầu tư đồng bộ về nhân lực, công nghệ và chính sách, y học bào thai Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, tiệm cận trình độ quốc tế, góp phần nâng cao chất lượng dân số và mang lại cơ hội sống cho nhiều thai nhi ngay từ trong bụng mẹ.

100 trẻ suy gan được hồi sinh nhờ ghép gan tại Việt Nam

Tại Lễ kỷ niệm 100 ca ghép gan trẻ em thành công và Hội thảo khoa học ghép gan trẻ em vừa diễn ra, Bệnh viện Nhi Trung ương chính thức ghi dấu mốc trở thành cơ sở y tế thực hiện nhiều ca ghép gan trẻ em nhất cả nước.

PGS-TS.Phạm Duy Hiền, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, thành tựu này mang ý nghĩa đặc biệt đối với các bệnh nhi mắc bệnh lý gan mật giai đoạn cuối, những trường hợp trước đây gần như không có nhiều lựa chọn ngoài việc chấp nhận nguy cơ tử vong hoặc tìm kiếm cơ hội điều trị ở nước ngoài với chi phí rất lớn.

Chương trình ghép gan trẻ em được Bệnh viện Nhi Trung ương triển khai từ năm 2005. Từ những ca ghép đầu tiên với sự hỗ trợ của các chuyên gia quốc tế, đến nay đội ngũ y bác sỹ Việt Nam đã hoàn toàn làm chủ nhiều kỹ thuật khó và phức tạp như ghép gan cấp cứu, ghép gan bất đồng nhóm máu, ghép gan cho trẻ có cân nặng thấp, ghép gan từ người hiến chết não hay điều trị các bệnh lý chuyển hóa di truyền hiếm gặp.

Đến nay, tỷ lệ sống sau ghép gan 5 năm của bệnh nhi đạt 90,2%, tương đương với nhiều trung tâm ghép tạng hàng đầu thế giới. Đây cũng là đơn vị đầu tiên tại châu Á ghép gan thành công cho trẻ bị xơ gan do đột biến gene gây rối loạn chuyển hóa axit mật.

Đặc biệt, năm 2025, các bác sỹ của bệnh viện đã thực hiện thành công ca ghép gan trẻ em đầu tiên sử dụng nguồn tạng từ người hiến chết não, đánh dấu bước tiến quan trọng trong lĩnh vực ghép tạng nhi khoa của Việt Nam.

Theo thống kê, khoảng 70% trong số 100 bệnh nhi được ghép gan mắc teo đường mật bẩm sinh, nguyên nhân hàng đầu gây suy gan ở trẻ em. Các trường hợp còn lại mắc bệnh lý rối loạn chuyển hóa, ung thư gan nguyên phát hoặc xơ gan giai đoạn cuối.

Theo GS-TS.Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, chi phí cho một ca ghép gan trẻ em tại Việt Nam hiện dao động từ 500 đến 700 triệu đồng, thuộc nhóm thấp trong khu vực.

Đáng chú ý, đối với trẻ dưới 6 tuổi, Bảo hiểm y tế thanh toán phần lớn chi phí nằm trong danh mục được hưởng, giúp giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho gia đình người bệnh.

Việc làm chủ kỹ thuật ghép gan không chỉ giúp trẻ em Việt Nam được điều trị ngay trong nước mà còn tiết kiệm rất nhiều chi phí so với việc ra nước ngoài ghép tạng. Đồng thời, người bệnh được theo dõi liên tục bởi đội ngũ bác sỹ trực tiếp thực hiện ca ghép, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị lâu dài.

Dù đạt nhiều thành tựu quan trọng, các chuyên gia cho rằng ghép gan trẻ em vẫn đang đối mặt với thách thức lớn nhất là tình trạng khan hiếm nguồn tạng hiến.

Hiện Bệnh viện Nhi Trung ương có 65 bệnh nhi đang chờ ghép gan, trong đó 25 trường hợp cần được phẫu thuật khẩn cấp để duy trì sự sống.

Để hỗ trợ các gia đình có hoàn cảnh khó khăn, thời gian qua Quỹ Hope đã tài trợ 17 ca ghép gan tại Bệnh viện Nhi Trung ương, nâng tổng số ca ghép tạng được quỹ hỗ trợ trên toàn quốc lên 39 trường hợp.

Theo Ths.Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), dấu mốc 100 ca ghép gan thành công không chỉ là thành tựu của riêng Bệnh viện Nhi Trung ương mà còn phản ánh bước tiến mạnh mẽ của ngành ghép tạng nhi khoa Việt Nam.

Trong thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tiếp tục hoàn thiện Luật Hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho hoạt động hiến, ghép tạng, góp phần mở rộng cơ hội sống cho nhiều người bệnh, đặc biệt là trẻ em mắc các bệnh lý nặng, nguy hiểm.

Coi chừng “rước bệnh” vì giải nhiệt sai cách trong những ngày nắng nóng

Tắm nước lạnh ngay sau khi đi nắng, uống nước đá liên tục, lạm dụng điều hòa hay tự ý truyền dịch là những cách giải nhiệt được nhiều người lựa chọn trong mùa hè. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, những thói quen tưởng chừng vô hại này có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim, rối loạn tiêu hóa và nhiều vấn đề sức khỏe khác.

Những ngày nắng nóng gay gắt khiến nhu cầu làm mát cơ thể tăng cao. Tuy nhiên, không ít người đang chống nóng theo những cách tiềm ẩn nhiều rủi ro mà không hề hay biết.

Theo bác sỹ Nguyễn Huy Hoàng, Trung tâm Oxy cao áp Việt - Nga (Bộ Quốc phòng), một trong những sai lầm phổ biến nhất là tắm nước lạnh ngay sau khi đi ngoài trời nắng về. Thời điểm này, cơ thể đang giãn mạch tối đa để tỏa nhiệt, tim hoạt động mạnh.

Việc tiếp xúc đột ngột với nước lạnh khiến mạch máu co lại nhanh, huyết áp có thể tăng vọt trong thời gian ngắn, đặc biệt nguy hiểm với người cao tuổi và người mắc bệnh tim mạch, làm tăng nguy cơ đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

Tương tự, thói quen uống nước đá lạnh liên tục để “hạ nhiệt cấp tốc” cũng không được khuyến khích. Nước quá lạnh có thể khiến các mạch máu ở dạ dày và ruột co lại, gây đau bụng, đầy hơi, rối loạn tiêu hóa. Đồng thời, niêm mạc họng bị kích thích đột ngột cũng làm tăng nguy cơ viêm họng, sổ mũi, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người có sức đề kháng kém.

Nhiều người còn thay thế hoàn toàn nước lọc bằng các loại nước mát, nước thảo dược hoặc viên sủi thanh nhiệt. Theo các chuyên gia, một số sản phẩm có tác dụng lợi tiểu, nếu sử dụng kéo dài có thể khiến cơ thể mất nước nhiều hơn, gây rối loạn điện giải và ảnh hưởng đến chức năng thận.

Đáng lo ngại hơn là tình trạng tự ý truyền dịch tại nhà để bù nước sau khi lao động hoặc cảm thấy mệt mỏi vì nắng nóng. Các bác sỹ nhấn mạnh truyền dịch là can thiệp y khoa cần có chỉ định chuyên môn. Việc thực hiện tùy tiện có thể dẫn đến sốc phản vệ, phù phổi hoặc quá tải tuần hoàn, đe dọa tính mạng người bệnh.

Bên cạnh đó, việc lạm dụng điều hòa trong mùa hè cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa trong nhà và ngoài trời có thể gây sốc nhiệt, đau đầu, chóng mặt và làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Không khí khô từ điều hòa kéo dài còn khiến da, mắt và niêm mạc đường hô hấp bị tổn thương, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Nếu điều hòa không được vệ sinh định kỳ, bụi bẩn và nấm mốc tích tụ sẽ phát tán vào không khí, làm tăng nguy cơ dị ứng và các bệnh hô hấp.

Để bảo vệ sức khỏe trong những ngày nắng nóng, các chuyên gia khuyến cáo người dân nên uống đủ nước, chia thành nhiều lần trong ngày thay vì uống dồn một lượng lớn cùng lúc. Nên ưu tiên nước ở nhiệt độ thường, hạn chế nước đá lạnh, đồng thời giảm sử dụng nước ngọt có ga, cà phê và rượu bia vì có thể làm cơ thể mất nước nhiều hơn.

Ngoài việc bổ sung nước đúng cách, duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ, ngủ đủ giấc và vận động hợp lý cũng là những yếu tố quan trọng giúp tăng sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh trong mùa hè.

Theo bác sỹ Nguyễn Huy Hoàng, trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan, chống nóng đúng cách không chỉ giúp cơ thể dễ chịu hơn mà còn là biện pháp quan trọng để phòng ngừa nhiều biến chứng nguy hiểm đối với sức khỏe.