Mới đây, Besra Gold Inc, công ty mẹ của hai liên doanh vàng đang hoạt động tại Việt Nam là Bồng Miêu (BMGMC) và Phước Sơn (PSGC) đều tại tỉnh Quảng Nam đã chính thức kiến nghị lên các cơ quan hữu trách của Quốc hội và Chính phủ việc giảm thuế suất thuế tài nguyên và các loại thuế, phí khác đang áp dụng cho hoạt động sản xuất của hai công ty này.

	Công ty Vàng Phước Sơn đã tính tới việc phải dừng dự án đầu tư do áp lực thuế, phí

Chi phí leo thang

Besra (trước đó là Olympus Pacific Minerals Inc) đã đầu tư vào Việt Nam từ hơn 20 năm trước. BMGMC được cấp phép đầu tư tháng 3/1993 với quy mô 40 triệu USD, phía nước ngoài chiếm 85%.

Còn PSGC được cấp giấy phép vào tháng 10/2003 với quy mô ban đầu là 73,4 triệu USD, phía nước ngoài chiếm 80%.

Giấy phép đầu tư quy định, BMGMC được hưởng thuế tài nguyên là 3% và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là 18%, nhưng tại PSGC, các điều khoản lại không cụ thể như vậy.

Ông David A. Seton, Chủ tịch Tập đoàn Besra cho biết, PSGC đầu tư với mức khởi điểm hơn 70 triệu USD dựa trên tính toán thuế tài nguyên là 6% và thuế TNDN là 18%, dựa trên các đánh giá từ giấy phép của BMGMC. Tuy nhiên, mức thuế TNDN được áp dụng cho PSGC lên tới 40%.

Với thực tế, thuế tài nguyên tại PSGC không ghi rõ trong giấy phép mà áp dụng theo các chính sách hiện hành, nên năm 2008, thuế tài nguyên áp dụng với PSGC là 6% (tính trên doanh thu khấu trừ các chi phí khác). Tới năm 2009, thuế tài nguyên này đã được nâng lên 9% (vẫn với cách tính cũ). Sang năm 2010, thuế tài nguyên được nâng lên 15%, nhưng tính thẳng trên giá trị tổng sản lượng, khác hẳn cách tính trước đó. Còn hiện tại, khoáng sản vàng đang được tính toán để chịu thuế tài nguyên trong khoảng từ 17 đến 25%.

“Khi đầu tư vài chục triệu USD để xây dựng xong nhà máy của PSGC thì thuế tài nguyên lên cao khiến chúng tôi chỉ biết cố gắng làm để bù đắp lại mức thuế đã tăng. Nếu vẫn tiếp tục tăng thuế tài nguyên với vàng so với mức 15% hiện nay, chúng tôi sẽ không có đường nào khác là tính tới việc đóng cửa. Chúng tôi sẽ không thể đầu tư thêm 11 triệu USD đầu tư mới hàng năm cho hoạt động của mình như dự tính và các nhà thầu trong nước cũng mất cơ hội có được doanh thu 35 triệu USD/năm khi hợp tác với Besra”, ông David A. Seton nói.

Ông David A. Seton cũng cho biết thêm, với thực trạng này, DN sẽ không muốn đầu tư vào khai thác khoáng sản theo công nghệ hiện đại nữa. Đó là lý do vì sao Besra quyết định đầu tư 150 triệu USD vào Malaysia, trong khi chỉ đầu tư 50 triệu USD cho các dự án khai thác mỏ mới ở Việt Nam vào năm 2015.

Gà không đẻ trứng vàng

“Đừng thấy khoáng sản vàng mà nghĩ là sẽ có lợi nhuận cao và phải tăng cường thu ngân sách nhiều từ khoáng sản này”, ông Phạm Quang Khoa, Vụ phó Vụ Địa chất Khoáng sản (Tổng cục Địa chất Khoáng sản) nhận xét và cho rằng, hiện một số địa phương có khoáng sản vàng chỉ mong có người đứng ra quản lý và không cần thu lợi gì từ các mỏ này.

Ngay đến cơ quan quản lý tài nguyên cũng đã dừng tiến hành khảo sát, thăm dò vàng, bởi tìm thấy tài nguyên này càng khiến tình hình phức tạp hơn, nhất là vấn đề khai thác trái phép của người dân.

Trong số 5 giấy phép thăm dò, khai thác vàng mà Bộ Tài nguyên và Môi trường quản lý, chỉ có sự tham gia của 2 nhà đầu tư nước ngoài. Trong đó, nhà đầu tư Besra với hai dự án là PSGC và BMGMC được đầu tư bài bản, thiết bị hiện đại và đóng góp lớn cho ngân sách.

“Cần cân nhắc việc tăng thuế tài nguyên với trường hợp cụ thể, khi nhà đầu tư quản lý tốt, đầu tư bài bản, đóng góp nhiều cho ngân sách”, ông Khoa nói.

Ông David Seton thừa nhận, Besra Gold đã bỏ nhiều vốn vào đây, nhưng khoản đầu tư này vẫn chưa hoàn vốn và PSGC vẫn đang trả nợ ngân hàng.

Thanh Hương