Dùng dằng thưởng tiến độ

Cho đến thời điểm này, “quả bóng” tiền thưởng cho 2 hợp đồng xây lắp vượt tiến độ tại Dự án Xây dựng đường Vành đai 3, giai đoạn II đang nằm trong chân của Bộ Tài chính.

Vào tháng 10/2016, Bộ Tài chính đột ngột gửi văn bản tới Bộ Giao thông - Vận tải (GTVT), cho biết họ chưa nhận được các thông tin theo chỉ đạo của Phó thủ tướng Vũ Văn Ninh tại Công văn số 341/VPCP - KTTH ngày 29/2/2016, đảm bảo việc thanh toán tiền thưởng không làm phát sinh tổng mức đầu tư; ý kiến thống nhất của Bộ Xây dựng về việc thưởng là đúng quy định của pháp luật và các điều kiện hợp đồng.

Đường Vành đai 3 Hà Nội, giai đoạn II thi công vượt tiến độ nhưng chưa được thưởng theo hợp đồng. Ảnh: Đức Thanh

Đây là lý do khiến cơ quan quản lý vốn không thể đưa ra quyết định cuối cùng, dù đề xuất thưởng cho 2 liên danh nhà thầu thi công vượt tiến độ của Dự án Xây dựng đường Vành đai 3 giai đoạn II, đoạn Mai Dịch - hồ Linh Đàm được chủ đầu tư trình lên các cơ quan quản lý theo điều khoản hợp đồng từ hơn 3 năm qua.

Cần phải nói thêm rằng, đây không phải là vấn đề mới, thậm chí đã nhiều lần được Bộ GTVT xin ý kiến của Chính phủ và các bộ, ngành liên quan trong suốt 3 năm qua. Hiện ngoài Bộ Tài chính, các bộ, ngành liên quan đã cơ bản thống nhất phương pháp tính thưởng, quy mô giá trị thưởng.

Cụ thể, vào cuối tháng 11/2016, Bộ Xây dựng một lần nữa khẳng định phương pháp xác định giá trị phần hợp đồng làm lợi, mức thưởng (12% giá trị hợp đồng làm lợi) được Bộ GTVT phê duyệt là tuân thủ đúng quy định của Luật Xây dựng và các văn bản hướng dẫn.

Trong khi đó, theo Bộ GTVT, việc thanh toán tiền thưởng chắc chắn  không làm phát sinh tăng tổng mức đầu tư của Dự án, bởi tổng giá trị thực hiện Dự án bao gồm cả giá trị tiền thưởng các gói thầu vượt tiến độ là 4.475 tỷ đồng, trong khi tổng mức đầu tư Dự án là 5.547 tỷ đồng.

Bộ GTVT có trách nhiệm quản lý Dự án, đảm bảo giá trị quyết toán không vượt tổng mức đầu tư được duyệt, Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường khẳng định.

Hiện áp lực phải sớm chi trả thưởng đối với chủ công trình là khá lớn, khi nhà thầu thi công gói thầu số 2 là Công ty Sumitomo Mitsui (Nhật Bản) cho biết, nếu không nhận được tiền thưởng sớm, họ sẽ tiến hành các thủ tục trọng tài theo quy định của hợp đồng để có được phán quyết trọng tài về số tiền thưởng chưa thanh toán và khoản lãi theo quy định của hợp đồng.

Sức ép gia tăng

Được biết, mới đây, Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JBAV) đã gửi văn bản tới Phó thủ tướng Phạm Bình Minh và lãnh đạo một số bộ, ngành, phản ánh về tình trạng các chủ đầu tư không thực hiện trách nhiệm theo quy định hợp đồng ngày càng tăng, trong đó có trường hợp Dự án Xây dựng đường Vành đai 3.

“Không chỉ các nhà thầu gặp vấn đề nêu trên, mà các công ty Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam cũng sẽ coi đây là một rủi ro thương mại lớn”, ông Taiji Yana, Chủ tịch JBAV cho biết. Hiện nhà tài trợ vốn cho các dự án này là Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) cũng đã bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình trạng chậm thanh toán các khoản công nợ cho các nhà thầu.

Trước đó, vào năm 2013, sau khi Dự án đường Vành đai 3, đoạn Mai Dịch - Bắc Hồ Linh Đàm hoàn thành, PMU Thăng Long từng kiến nghị Bộ GTVT phê duyệt khoản thưởng gần 180 tỷ đồng cho các nhà thầu do đã vượt tiến độ.

Cụ thể, liên danh Samwhan (Hàn Quốc) - Cienco 4 (Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 4) được đề nghị thưởng 77,7 tỷ đồng vì hoàn thành sớm gói thầu số 1 (đoạn Mai Dịch - Trung Hòa) trước 263 ngày; nhà thầu Sumitomo Mitsui (Nhật Bản) được đề xuất thưởng 102 tỷ đồng vì hoàn thành vượt tiến độ gói thầu số 2 (đoạn Trung Hòa - Thanh Xuân) trước 454 ngày.

Theo tính toán của Bộ GTVT, tổng giá trị của việc rút ngắn được tiến độ của 2 hợp đồng mang lại lên tới 1.499,3 tỷ đồng, trong đó giá trị lợi ích kinh tế - xã hội là 1.441,7 tỷ đồng; chi phí tiết kiệm của các hợp đồng xây lắp (9,66 tỷ đồng), hợp đồng từ vấn (44,07 tỷ đồng). Căn cứ điều khoản của hợp đồng được ký kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu, trong trường hợp vượt tiến độ, nhà thầu được thưởng 1,12% giá trị hợp đồng cho mỗi 28 ngày rút ngắn, nhưng không được quá 12% giá trị lợi ích mang lại, giá trị thưởng tối đa cho các nhà thầu là 173,93 tỷ đồng.

Theo Bộ GTVT, việc phê duyệt, thanh toán tiền thưởng cho nhà thầu là thực hiện theo hợp đồng đã ký kết, phù hợp với quy định hiện hành, không nằm trong các khoản không được thanh toán quy định trong hiệp định vay đã ký và được nhà tài trợ chấp thuận.

Mặt khác, thưởng tiến độ thực tế là để bù đắp một phần chi phí nhà thầu bỏ ra để thúc đẩy tiến độ thi công, nên bản chất cũng là chi phí xây lắp bổ sung. Do đó, Bộ GTVT đề nghị Bộ Tài chính thanh toán số tiền thưởng nêu trên cho các nhà thầu từ nguồn vốn vay JICA.

Theo một chuyên gia, lập luận của Bộ GTVT là có cơ sở, bởi Luật Xây dựng và Nghị định số 48/2010/NĐ-CP đều xác nhận, việc thưởng phạt vi phạm hợp đồng cần được thể chế trong hợp đồng, thể hiện sự sòng phẳng trách nhiệm giữa chủ đầu tư và nhà thầu.

“Hiện nay, thời hạn hiệu lực của Hiệp định vay vốn không còn nhiều, Bộ GTVT đề nghị Bộ Tài chính quan tâm, sớm giải quyết đảm bảo tiến độ theo Hiệp định đã ký và không làm ảnh hưởng tới các dự án liên quan khác mà nhà tài trợ quan tâm”, Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường đề nghị.