Trong hệ thống đường sắt tốc độ cao, thông tin - tín hiệu được coi là “bộ não” của công trình, đóng vai trò điều hành, kiểm soát và bảo đảm an toàn cho toàn bộ hoạt động vận hành đoàn tàu. Đây cũng là công nghệ lõi mà ít quốc gia nào chấp thuận chuyển giao.

Theo nguồn tin của phóng viên, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) vừa làm rõ với Bộ Xây dựng về khả năng tham gia nghiên cứu, phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược trong lĩnh vực đường sắt.

Đối với hệ thống tín hiệu và tích hợp hệ điều hành của đoàn tàu đường sắt tốc độ cao, Viettel cho biết sau quá trình nghiên cứu, đánh giá, Tập đoàn nhận thấy đây là lĩnh vực có độ phức tạp rất cao và đòi hỏi hệ sinh thái công nghệ đồng bộ.

Theo Viettel, hệ thống điều khiển tàu tốc độ cao không chỉ liên quan đến việc phát triển các thiết bị riêng lẻ mà còn phải làm chủ toàn bộ bài toán động lực học đoàn tàu, hệ thống cảm biến trên đầu máy, toa xe, các hệ thống điều khiển tự động như ATO (vận hành tàu tự động), ATP (bảo vệ tàu tự động), hệ thống định vị, liên khóa điện tử và nhiều thành phần kỹ thuật khác có mối liên kết chặt chẽ với nhau.

Bên cạnh đó, các hệ thống này đều phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn ở mức rất cao (SIL-4), trải qua quá trình thử nghiệm, kiểm chứng với hàng chục nghìn kịch bản vận hành trên môi trường giả lập và thực tế trước khi được đưa vào khai thác thương mại. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các quốc gia làm chủ công nghệ tàu tốc độ cao đều phải xây dựng được hệ sinh thái công nghiệp đường sắt hoàn chỉnh và tích lũy tri thức, dữ liệu trong thời gian dài.

Trên cơ sở đó, Viettel đánh giá việc nghiên cứu, phát triển hệ thống tín hiệu và tích hợp hệ điều hành cho đoàn tàu đường sắt tốc độ cao hiện chưa khả thi tại thời điểm này.

Theo Tập đoàn, để triển khai nhiệm vụ trên cần bắt đầu từ khâu thiết kế tổng thể hệ thống nhằm xác định đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật đối với từng thành phần, qua đó có lộ trình nghiên cứu và làm chủ công nghệ theo hướng dài hạn.

Đối với nhiệm vụ nghiên cứu công nghệ thẻ vé tự động cho hệ thống đường sắt tốc độ cao, đường sắt điện khí hóa và đường sắt đô thị, Viettel cho biết sẵn sàng tham gia nghiên cứu, phát triển công nghệ nhằm phục vụ vận hành đồng bộ, hiện đại và an toàn cho mạng lưới đường sắt Việt Nam trong tương lai.

Liên quan đến hệ thống truyền dẫn vô tuyến phục vụ vận hành đường sắt, Viettel cho biết là sẵn sàng tham gia nghiên cứu, thử nghiệm sau khi cơ quan có thẩm quyền lựa chọn và ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật áp dụng cho hệ thống đường sắt tốc độ cao.

Trước đó, tại Thông báo số 98/TB-VPCP ngày 5/3/2026 về kết luận của Thủ tướng Chính phủ - Trưởng Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, Dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt tại Phiên họp thứ bảy của Ban Chỉ đạo, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu phải tự lực, tự cường, chủ động tiếp nhận và làm chủ công nghệ, từng bước chuyển từ vị thế “làm thuê” cho các nhà thầu nước ngoài sang làm chủ công nghệ, làm chủ quá trình triển khai các Dự án đường sắt.

Thủ tướng cũng yêu cầu khẩn trương rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật theo hướng đồng bộ, thống nhất, liên thông và dùng chung trên phạm vi cả nước đối với lĩnh vực đường sắt và đường sắt đô thị; đồng thời đẩy mạnh nội địa hóa ở mức cao nhất có thể để các doanh nghiệp, tổ chức và đơn vị trong nước tham gia triển khai các công việc liên quan.

Trong đó, Viettel và VNPT được giao chủ động nghiên cứu, phát triển, tiếp nhận và làm chủ công nghệ trong các lĩnh vực thông tin, tín hiệu điều khiển, thẻ vé điện tử... để tham gia triển khai các tuyến đường sắt quốc gia; đồng thời chủ động phối hợp với TP. Hà Nội và TP.HCM trong quá trình phát triển các tuyến đường sắt đô thị theo quy định.