Mạng lưới trung gian lôi kéo nhà đầu tư

Tòa án Nhân dân TP. Hà Nội đã mở phiên tòa sơ thẩm, xét xử bị cáo Phạm Mỹ Hạnh, cựu Chủ tịch HĐQT, Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Mỹ Hạnh (Tập đoàn Mỹ Hạnh).

Theo cáo trạng, Hạnh đã “vẽ” ra dự án trồng sâm Ngọc Linh để thu hút 1.213 nhà đầu tư ký 3.623 hợp đồng góp 1.279 tỷ đồng, lấy tiền của người trước để trả cho người sau theo mô hình đa cấp, rồi chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng.

Tại phiên tòa, bị cáo Phạm Mỹ Hạnh thừa nhận, bản thân mình không có kinh nghiệm trong việc kêu gọi vốn đầu tư. Hạnh khai quen biết Phan Thanh Tùng trong quá trình kinh doanh sâm và khi biết Hạnh cần vốn cho các dự án trồng sâm, Tùng đã đề nghị sẽ “lo phần huy động vốn”.

Hội đồng Xét xử sơ thẩm xác định, nhiều bất động sản được Phạm Mỹ Hạnh mua từ nguồn tiền chiếm đoạt của nhà đầu tư cũng chưa được làm rõ trong cáo trạng, nên cần tiếp tục “truy” rõ, kê biên để lấy tiền trả cho các bị hại.

Từ đó, Tùng đã xây dựng nên một hệ thống chân rết gồm nhiều nhóm nhỏ tìm kiếm khách hàng và tổ chức các buổi hội thảo, gặp mặt quy mô lớn để quảng bá hình ảnh, lôi kéo các nhà đầu tư góp vốn vào Tập đoàn Mỹ Hạnh, với lãi suất cao nhất lên tới 48%/năm.

Đổi lại, các trung gian môi giới này cũng được nhận “hoa hồng” từ 3% đến 12% giá trị hợp đồng, khiến nhiều nhà đầu tư trở thành môi giới, lôi kéo nhiều người thân tham gia đầu tư.

Theo hồ sơ vụ án, Phan Thanh Tùng là cá nhân hưởng lợi lớn nhất khi thu hút được 740 nhà đầu tư, với 2.422 hợp đồng, nhận về hơn 98 tỷ đồng tiền hoa hồng.

Những cái tên khác cũng “đút túi” số tiền khổng lồ như Nguyễn Hà Thu nhận gần 23 tỷ đồng, hay Thái Thị Sáu nhận 9,4 tỷ đồng. Chính lợi nhuận từ hoa hồng đã biến các môi giới thành những cánh tay đắc lực, bất chấp tính xác thực của dự án để lôi kéo thêm người tham gia.

Khai báo tại tòa, bà Thái Thị Sáu (vừa là bị hại, vừa là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan) đã thừa nhận, vì tham tiền và thấy lãi suất, hoa hồng hấp dẫn nên đã rút vốn từ công ty khác để đầu tư vào Tập đoàn Mỹ Hạnh, đồng thời lôi kéo cả người thân, bạn bè tham gia.

Bà Sáu khai “chỉ biết công ty cần tiền để thực hiện dự án trồng sâm chứ không hề biết thực tế dự án đó không tồn tại”, song cơ quan tố tụng xác định, chính các trung gian này đã giải thích hợp đồng, cam kết lợi nhuận và tạo niềm tin cho khách hàng về một dự án an toàn, có cơ sở pháp lý.

Truy tìm dòng tiền, xác định trách nhiệm

Sau phần xét hỏi đối với các bị cáo và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, Hội đồng Xét xử đã quyết định trả hồ sơ để làm rõ nhiều nội dung liên quan.

Trong đó, cần làm rõ vai trò của nhóm phát triển nguồn vốn gồm Phan Thanh Tùng, Thái Thị Sáu, Thái Hà Thu, Ngô Văn Long, Thân Quang Thành, Hà Quang Anh, Hoàng Văn Long, Trần Thị Yến Trang, Phạm Thị Huyền, Hoàng Cầm, Nghiêm Tuấn Trung, Khúc Như Anh, Nguyễn Thị Thu, Dương Ngô Anh, Nguyễn Văn Hồi, Trương Quốc Hải, Trương Thị Giang.

Trong đó, Phan Thanh Tùng đã bỏ trốn và được xác định đã hưởng hoa hồng tới hơn 98 tỷ đồng. Dù cơ quan điều tra xác định chưa đủ căn cứ để xem xét xử lý hình sự đối với cá nhân này về hành vi đồng phạm, song Hội đồng Xét xử đánh giá, Tùng và nhóm trung gian môi giới có dấu hiệu giúp sức cho Hạnh thực hiện hành vi phạm tội, cần ra thông báo truy tìm đối với các đối tượng này để đấu tranh làm rõ hành vi liên quan và truy thu số tiền mà Tùng và các đối tượng hưởng lợi từ nguồn tiền mà Hạnh lấy của các nhà đầu tư để trả lại cho họ.

Cáo trạng thể hiện, từ tháng 8/2020 đến tháng 3/2023, Hạnh đã ký 3.623 hợp đồng của 1.213 nhà đầu tư, thu về tổng số tiền 1.279 tỷ đồng. Trong đó, Hạnh đã trả tiền cho 214 nhà đầu tư 441 tỷ đồng, tiền lãi cho 1.053 nhà đầu tư 164 tỷ đồng và tặng voucher trị giá 123 triệu đồng. Tài liệu điều tra đến nay xác định, còn 2.346 hợp đồng của 1.093 nhà đầu tư chưa được tất toán và tổng số tiền chiếm đoạt hơn 850 tỷ đồng. Có 298 nhà đầu tư đã góp vốn hơn 241 tỷ đồng, trong số này, Phạm Mỹ Hạnh đã trả hơn 27,2 tỷ đồng tiền lãi cho 255 nhà đầu tư; trả gần 19 tỷ đồng tiền gốc cho 41 nhà đầu tư; còn lại chiếm đoạt gần 195 tỷ đồng.

Nhưng nội dung kết luận điều tra lại quy kết Hạnh chiếm đoạt hơn 835 tỷ đồng của 915 người đối với 1.475 hợp đồng chuyển nhượng cổ phần (651 hợp đồng trồng sâm và 148 hợp đồng vay vốn còn hạn). Như vậy, số liệu về số tiền quy kết bị cáo chiếm đoạt và số lượng bị hại giữa bản kết luận điều tra và cáo trạng chưa có sự thống nhất.

Để xác định chính xác số tiền bị cáo đã chiếm đoạt và số tiền phải trả cho các nhà đầu tư, thì phải xác định số tiền Hạnh đã trả gốc và trả lãi, đều phải trừ vào số tiền gốc. Số tiền còn lại là số tiền phải trả cho các bị hại.