Tuy nhiên, theo các chuyên gia, hiện chỉ khoảng 5 đến 10% người bệnh có thể tiếp cận các phương pháp điều trị phù hợp. Khoảng cách lớn giữa nhu cầu và khả năng đáp ứng đang tạo áp lực ngày càng gia tăng lên hệ thống y tế, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của người bệnh và chi phí xã hội.

Caption ảnh

Thực trạng này được đặt ra tại Tọa đàm “Chiến lược chuyển đổi mô hình điều trị bệnh thận mạn giai đoạn cuối ở Việt Nam - Đẩy mạnh lọc màng bụng tại nhà, đảm bảo cân bằng, mở rộng tiếp cận và tăng cường bền vững” vừa được tổ chức.

Tại đây, các chuyên gia và cơ quan quản lý cùng thảo luận các giải pháp nhằm mở rộng tiếp cận điều trị thay thế thận trong bối cảnh nhu cầu gia tăng nhanh nhưng nguồn lực còn hạn chế.

Hiện nay, điều trị bệnh thận mạn giai đoạn cuối tại Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào chạy thận nhân tạo tại bệnh viện. Mô hình này khiến nhiều cơ sở y tế rơi vào tình trạng quá tải kéo dài, danh sách chờ lớn và phát sinh áp lực đáng kể đối với người bệnh, gia đình và xã hội.

Đối với nhiều bệnh nhân ở các địa phương, việc phải di chuyển thường xuyên tới các bệnh viện lớn còn làm gia tăng chi phí đi lại, ăn ở và làm gián đoạn sinh hoạt, công việc.

Trong bối cảnh đó, lọc màng bụng tại nhà được các chuyên gia nhìn nhận là hướng tiếp cận phù hợp, giúp người bệnh được điều trị liên tục nhưng vẫn duy trì vai trò xã hội và khả năng lao động.

Phương pháp này đặc biệt có ý nghĩa với nhóm người bệnh trong độ tuổi lao động hoặc có trách nhiệm chăm sóc gia đình, khi giảm đáng kể chi phí gián tiếp và tăng tính chủ động trong quản lý bệnh.

Từ góc độ chuyên môn lâm sàng, PGS-TS.Nghiêm Trung Dũng, Giám đốc Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, lọc màng bụng có hiệu quả tương đương với chạy thận nhân tạo, phương pháp hiện đang chiếm khoảng 75% lựa chọn điều trị.

Trong khi đó, chạy thận nhân tạo đang đối mặt tình trạng quá tải tại nhiều bệnh viện, ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống người bệnh và tạo áp lực lớn cho nhân viên y tế.

Theo bác sỹ Dũng, để vận hành một đơn vị lọc máu phục vụ khoảng 300 bệnh nhân cần tới 45–50 nhân viên y tế, bác sỹ và điều dưỡng làm việc liên tục theo ba ca, cùng chi phí đầu tư khoảng 50 máy lọc máu và hệ thống nước đi kèm.

Trong điều kiện có chính sách chi trả phù hợp, hướng dẫn chuyên môn rõ ràng và sự dẫn dắt ở tầm quốc gia, lọc màng bụng hoàn toàn có thể trở thành trụ cột trong điều trị suy thận tại Việt Nam. Hiện Bệnh viện Bạch Mai đang quản lý gần 300 bệnh nhân chạy thận nhân tạo chu kỳ và khoảng 150 bệnh nhân điều trị bằng lọc màng bụng.

Cùng quan điểm, TS.Huỳnh Ngọc Phương Thảo, Trưởng khoa Nội thận - Thận nhân tạo, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cho rằng, lọc màng bụng giúp người bệnh tiếp tục sống khỏe mạnh, linh hoạt về thời gian, giảm lệ thuộc vào bệnh viện và vẫn duy trì việc học tập, lao động. Đây cũng là lựa chọn điều trị góp phần giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên thông qua phân bổ hợp lý người bệnh giữa các tuyến điều trị.

Tại Tọa đàm, các chuyên gia nhấn mạnh mô hình điều trị tại nhà kết hợp hỗ trợ công nghệ số và quản lý từ xa không chỉ mang lại lợi ích trực tiếp cho người bệnh mà còn cho cả hệ thống y tế và xã hội. Người bệnh có điều kiện tiếp tục lao động, tạo thu nhập và tham gia đời sống cộng đồng, qua đó giảm chi phí xã hội và tăng phúc lợi dài hạn.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, ông Steve Flyn, Chủ tịch Vantive khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho biết xu hướng thúc đẩy điều trị tại nhà đang được nhiều quốc gia triển khai thành công.

Các liệu pháp lấy người bệnh làm trung tâm, kết hợp công nghệ số và chăm sóc tại nhà như lọc màng bụng không chỉ cải thiện chất lượng sống mà còn mang lại lợi ích cho toàn bộ hệ thống y tế.

Tại Việt Nam, việc thúc đẩy lọc màng bụng tại nhà được đánh giá phù hợp với các định hướng lớn về tăng cường y tế cơ sở, chuyển đổi số trong y tế, chăm sóc sức khỏe toàn dân và xây dựng hệ thống y tế bền vững, đặc biệt có ý nghĩa với người bệnh tại vùng sâu, vùng xa.

Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả, các chuyên gia cho rằng cần có vai trò dẫn dắt rõ nét của Nhà nước thông qua việc tích hợp lọc màng bụng vào chương trình quản lý bệnh thận mạn tính, tăng cường năng lực tuyến cơ sở, xây dựng cơ chế tài chính và chi trả công bằng, đồng thời thiết lập khung quản lý thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Đại diện Bộ Y tế, TS.Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh khẳng định lọc màng bụng là một trong ba phương pháp chính điều trị bệnh thận mạn giai đoạn cuối hiện nay.

Quy trình kỹ thuật đã được ban hành, tạo căn cứ xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật và giá dịch vụ để bảo hiểm y tế chi trả. Vấn đề thiết bị y tế sử dụng tại nhà của người bệnh vẫn là nội dung mới, cần tiếp tục trao đổi với các đơn vị liên quan nhằm xây dựng cơ chế quản lý phù hợp trong thời gian tới.

Trong bối cảnh số người mắc bệnh thận mạn tiếp tục gia tăng, bài toán điều trị thay thế thận không chỉ là vấn đề y tế mà còn là thách thức về kinh tế và an sinh xã hội. Việc mở rộng lọc màng bụng tại nhà được kỳ vọng sẽ góp phần giảm quá tải bệnh viện, tối ưu nguồn lực và hướng tới một hệ thống y tế cân bằng và bền vững hơn.