Lefaso kiến nghị Bộ Công thương khẩn cấp tháo gỡ điểm nghẽn về cấp C/O trong giai đoạn chuyển tiếp, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu cuối năm.

Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam (Lefaso) vừa kiến nghị tới Bộ Công thương tháo gỡ khó khăn trong thủ tục cấp Chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) cho doanh nghiệp ngành da giày, may mặc.

Rủi ro lớn cho doanh nghiệp xuất klhẩu

Lefaso cho biết, thời gian qua đã nhận được nhiều phản ánh từ các doanh nghiệp hội viên và nhà máy sản xuất xuất khẩu về tình trạng chậm cấp C/O, đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ chứng từ và hoạt động giao hàng.

Phản ánh từ các doanh nghiệp hội viên và nhà máy sản xuất xuất khẩu cho thấy, tình trạng chậm cấp C/O đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ chứng từ và hoạt động giao hàng. Các mẫu C/O đang gặp vướng gồm:

C/O mẫu B: dùng cho thị trường chưa/không có FTA, đặc biệt là Mỹ; C/O mẫu E dùng cho thị trường ASEAN; C/O mẫu VC dùng cho Chile theo FTA Việt Nam - Chile.

Rủi ro đặc biệt nghiêm trọng đối với C/O Mẫu B tại thị trường Mỹ.
Dù đây là C/O không ưu đãi, nhưng C/O Mẫu B là căn cứ pháp lý quan trọng xác định nguồn gốc sản phẩm. Nếu thiếu C/O mẫu B khi nhập khẩu vào Mỹ, hàng hóa Việt Nam có nguy cơ bị nghi ngờ hoặc xem xét áp thuế như hàng hóa có xuất xứ từ Trung Quốc.

Khi đó doanh nghiệp có thể phải chịu các mức thuế phòng vệ thương mại rất cao như thuế chống bán phá giá, thuế đối kháng hoặc các khoản thuế bổ sung khác.
Điều này đe dọa trục tiếp tới tính ổn định của kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ.
Nguồn: Lefaso

Nguyên nhân của vướng mắc này theo Lefaso đến từ giai đoạn chuyển giao cơ quan cấp C/O từ Cục Xuất nhập khẩu về Sở Công thương địa phương. Quá trình này phát sinh 2 điểm nghẽn lớn khiến doanh nghiệp phải đăng ký lại hồ sơ thương nhân.

Cụ thể, do chuyển sang cơ quan cấp mới, nhiều nhà máy phải làm lại hồ sơ thương nhân. Thời gian xử lý có thể kéo dài tới 10 ngày.

Trong thời gian chờ phê duyệt, doanh nghiệp không thể nộp hồ sơ xin C/O, khiến dây chuyền chuẩn bị chứng từ xuất khẩu bị gián đoạn.

Ngoài ra còn nguyên nhân khác nữa là Sở Công thương địa phương bị quá tải.

Một số Sở Công thương, đặc biệt tại TP. HCM phải tiếp nhận lượng lớn hồ sơ từ nhiều ngành hàng. Trong giai đoạn đầu chuyển đổi, quy trình và nhân sự chưa ổn định, làm thời gian rà soát và xét duyệt C/O bị kéo dài.

Việc chậm cấp C/O thực tế gây rủi ro lớn cho doanh nghiệp. Với nhiều lô hàng xuất khẩu, C/O ảnh hưởng trực tiếp đến thuế, thông quan, dòng tiền và tiến độ giao hàng ở đầu nhập.

Theo Lefaso, việc chậm C/O có thể kéo theo khách hàng không kịp hưởng ưu đãi thuế FTA, phải tạm nộp thuế MFN rồi làm thủ tục hoàn sau; Lô hàng bị giữ tại cảng ở các thị trường yêu cầu C/O khi thông quan; Phát sinh lưu kho, lưu bãi và nguy cơ bị phạt do chậm tiến độ; Buyer/brand quốc tế bị xáo trộn kế hoạch phân phối; Uy tín của nhà cung cấp Việt Nam bị ảnh hưởng, đặc biệt trong mùa cao điểm xuất khẩu.

Kiến nghị tháo gỡ khân cấp điểm nghẽn

Để tháo gỡ điểm nghẽn nêu trên, Lefaso kiến nghị Bộ Công thương xem xét một loạt các giải pháp khẩn cấp.  

Đó là cho phép cơ chế chuyển tiếp tự động, kế thừa dữ liệu hồ sơ thương nhân đã đăng ký trên hệ thống quản lý và cấp Chứng nhận xuất xứ điện tử (eCoSys) sang Sở Công thương, tránh yêu cầu doanh nghiệp làm lại từ đầu.

Trong giai đoạn chuyển đổi, đề xuất cho tiếp nhận/phê duyệt song song hoặc áp dụng cơ chế ‘hồ sơ thương nhân tạm thời’ để được nộp hồ sơ xin C/O song song với quá trình thẩm định.

Cùng đó cần tăng cường năng lực xử lý tại các sở công thương địa phương. Bao gồm việc bổ sung nhân sự, tập huấn và hỗ trợ kỹ thuật cho các sở công thương có nhiều nhà máy như TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai. Nghiên cứu cơ chế làm ngoài giờ hoặc fast-track cho lô hàng gấp, hàng đi thị trường xa.

Đồng thời, cần tối ưu hệ thống eCoSys, giảm thao tác thủ công và hướng tới tự động hóa cấp C/O cho doanh nghiệp  tuân thủ tốt

Da giày, túi xách là ngành đóng góp klm ngạch xuất khẩu lớn và tạo nhiều việc làm cho người lao động. Năm ngoái, ngành này xuất khẩu gần 29 tỷ USD, trong đó giày dép trên 24 tỷ USD, còn lại là túi xách, va li, ô dù, tăng 2,5 tỷ USD so với năm 2024. Toàn ngành có khoảng 3.000 doanh nghiệp với gần 1,5 triệu lao động, sản lượng đạt từ 1,3 - 1,4 tỷ đôi giày/năm.

Nửa đầu năm 2026, xuất khẩu giày dép các loại mang về xấp xỉ 12 tỷ USD, tăng nhẹ 0,5% so với cùng kỳ, riêng xuất sang Mỹ chiếm gần 39% tổng kim ngạch xuất khẩu.