Không nằm ngoài dự đoán, trong phiên trả lời chất vấn của Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, phần lớn câu hỏi của các đại biểu Quốc hội tập trung vào chuyện đầu tư công vẫn còn tình trạng dàn trải, gây thất thoát, lãng phí - những câu hỏi mà nhiều năm gần đây, luôn được dư luận đặt ra.

“Dư luận và cử tri cho rằng cần phải xem xét lại hiệu quả đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước. Tình trạng phân bổ vốn dàn trải vẫn còn, nhiều dự án bố trí vốn thấp, kéo dài thời gian thực hiện dẫn đến chậm phát huy hiệu quả đầu tư”, đại biểu Phạm Đình Cúc (Bà Rịa - Vũng Tàu) thẳng thắn.

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội

Cũng chính đại biểu Phạm Đình Cúc đã “truy” trách nhiệm của Bộ Kế hoạch và Đầu tư trong việc để xảy ra tình trạng giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước hàng năm chậm, dẫn đến việc giải ngân chậm, làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn vốn.

Trong khi đó, đại biểu Trần Đình Gia (Hà Tĩnh) băn khoăn, Luật Đầu tư công được Quốc hội thông qua năm 2014 và có hiệu lực từ 1/5/2015, với kỳ vọng sẽ khắc phục được những mặt tồn tại, hạn chế và nâng cao hiệu quả đầu tư công, nhưng sau 2 năm thực hiện Luật, đã phát sinh một số vướng mắc về thủ tục, dẫn đến dự án triển khai chậm, chưa kịp thời đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

“Trách nhiệm của Bộ Kế hoạch và Đầu tư ở đâu, và Bộ trưởng sẽ làm gì để giải quyết tình trạng này?”. Rất nhiều câu hỏi được đặt ra như vậy và một cách nghiêm túc, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng khi trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội đã thẳng thắn thừa nhận, đúng là vẫn còn tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả.

Tuy nhiên, đây là vấn đề đã kéo dài từ nhiều năm, chứ không phải bây giờ mới xuất hiện. Có tình trạng này chủ yếu là do nhu cầu đầu tư phát triển của các bộ, ngành, địa phương là rất lớn, song nguồn lực của đất nước còn hạn chế.

“Để giải quyết tình trạng này, Luật Đầu tư công đã được ban hành. Nhờ vậy, tình trạng này đã giảm bớt. Trước đây, mỗi năm chúng ta đầu tư khoảng 15.000 dự án, nhưng nay chỉ còn 4.000 - 5.000 dự án, tức là đã giảm đi tới 2/3, do vậy bố trí vốn cũng đã tập trung hơn, hiệu quả hơn, tránh nợ đọng xây dựng cơ bản”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh.

Cũng thừa nhận có tình trạng phân bổ vốn còn chậm trễ, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng cho biết, chủ yếu là do đang trong giai đoạn đầu thực hiện Luật Đầu tư công, với các quy định về thủ tục đầu tư, thẩm định nguồn vốn chặt chẽ hơn, nên một số bộ, ngành, địa phương còn lúng túng, đôi khi phải chuẩn bị đi chuẩn bị lại dự án, dẫn tới kéo dài thời gian chuẩn bị, chậm trễ trong triển khai.

“Công tác chuẩn bị dự án của chúng ta thật sự có vấn đề. Nhiều dự án còn tồn tại những điểm chưa tốt, còn lỏng lẻo, chưa nghiêm trong công tác chuẩn bị”, Bộ trưởng nhận xét và một lần nữa nhấn mạnh, với việc đưa Luật Đầu tư công đi vào cuộc sống, với cơ chế phân cấp mạnh mẽ, trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, của người đứng đầu trong lựa chọn dự án, ra quyết định đầu tư, phân bổ vốn cho dự án là rất quan trọng.

Theo quy định của Luật Đầu tư công, trách nhiệm lựa chọn, quyết định đầu tư và phân bổ vốn là thuộc về các bộ, ngành, địa phương. Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Bộ Tài chính chịu trách nhiệm thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn cho dự án.

“Chúng tôi nhận trách nhiệm là chưa cương quyết, vẫn còn nể nang trong việc yêu cầu các bộ, ngành, địa phương thực hiện nghiêm túc các quy định của Luật Đầu tư công, cũng như các nghị quyết của Quốc hội và chỉ đạo của Chính phủ”, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh.

Bộ trưởng cho biết, sẽ tham mưu cho Chính phủ những giải pháp căn cơ hơn để tránh lãng phí, dàn trải, cũng như “hứa” với Quốc hội sẽ làm sao “vẫn phải thực hiện nghiêm túc Luật Đầu tư công, nhưng cũng tạo mọi điều kiện thuận lợi cho các bộ, ngành, địa phương thực hiện nhiệm vụ của mình”.

Giải trình trước Quốc hội về tình hình giải ngân, phân bổ vốn đầu tư công, Phó thủ tướng Vương Đình Huệ cũng thừa nhận, việc giải ngân vốn đầu tư công năm 2016 và 5 tháng đầu năm 2017 tuy cao hơn cùng kỳ, nhưng còn chậm, không phân bổ hết dự toán. “Chúng ta có tiền mà không tiêu hết được”, Phó thủ tướng nói và cho rằng, “có phần trách nhiệm của Chính phủ”.

Chậm giải ngân vốn đầu tư công, theo Phó thủ tướng, có nguyên nhân khách quan và chủ quan. Khách quan là do Luật Đầu tư công mới có hiệu lực từ đầu năm 2015 và còn nhiều lúng túng từ khâu ban hành văn bản đến khâu thực hiện. Việc xây dựng và triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn cũng là việc làm chưa có tiền lệ, nên cũng chưa có kinh nghiệm nhiều và còn lúng túng.

Theo Phó thủ tướng, nhu cầu đầu tư công rất lớn và bản thân kế hoạch đầu tư công mà Quốc hội đã phê duyệt theo Nghị quyết 6 là 2 triệu tỷ đồng, trước đó cũng phải cắt giảm khoảng 200.000 tỷ đồng so với phương án Quốc hội phê duyệt vào cuối năm 2016 tại kỳ họp cuối năm của Quốc hội Khóa XIII.

“Vì vậy, các bộ, ngành và địa phương mất rất nhiều thời gian để rà soát, sắp xếp theo thứ tự ưu tiên để cắt giảm nên cũng làm giảm tiến độ giải ngân”, Phó thủ tướng Vương Đình Huệ nói.

Cũng theo Phó thủ tướng, phải thẳng thắn thấy là, nhiều bộ, ngành, địa phương chưa kiên quyết và quyết liệt trong việc rà soát, cắt giảm dự án đầu tư để tập trung cho các dự án quan trọng và cấp bách, những dự án theo hình thức đối tác công - tư (PPP), dành vốn đối ứng cho các dự án ODA…

“Các bộ, ngành cũng giằng xé rất nhiều trong lựa chọn dự án, có tình trạng việc nào cũng muốn, nên cắt giảm dự án khó khăn, phân bổ vốn còn dàn trải”, Phó thủ tướng Vương Đình Huệ nói và nhấn mạnh rằng, Chính phủ sẽ làm tốt hơn trong thời gian tới.