Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên vừa ký ban hành văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố và Sở An toàn thực phẩm TP HCM, yêu cầu tăng cường các biện pháp phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịp Tết Nguyên đán, mùa lễ hội Xuân năm 2026 và thời gian tới.

Bộ Y tế cảnh báo nguy cơ ngộ độc thực phẩm vẫn ở mức cao.

Theo Bộ Y tế, trong năm 2025, tình hình ngộ độc thực phẩm đã giảm cả về số vụ, số người mắc và số ca tử vong so với năm 2024. Kết quả này cho thấy sự vào cuộc tích cực của các cơ quan chức năng từ Trung ương đến địa phương trong công tác quản lý, kiểm soát an toàn thực phẩm, thanh tra, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan.

Tuy nhiên, Bộ Y tế nhấn mạnh vẫn còn xảy ra một số vụ ngộ độc thực phẩm lớn, làm nhiều người mắc và phải nhập viện điều trị. Các vụ việc chủ yếu liên quan đến bếp ăn tập thể, bữa ăn gia đình, cơ sở dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố.

Đáng chú ý, đã ghi nhận các trường hợp tử vong do sử dụng thực phẩm có chứa độc tố tự nhiên từ động, thực vật như nấm độc, côn trùng, cây, quả rừng, thủy hải sản, cũng như do chế biến, bảo quản thực phẩm không đúng cách và ý thức chấp hành quy định an toàn thực phẩm của một số cơ sở còn hạn chế.

Để chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương xây dựng kế hoạch phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội, tăng cường giám sát nguy cơ an toàn thực phẩm, đặc biệt trong các dịp cao điểm lễ, Tết. Trong đó, cần lưu ý nguy cơ ngộ độc do nấm độc vào mùa Xuân - Hè, ngộ độc từ các loại động, thực vật chứa độc tố tự nhiên và các mặt hàng thực phẩm có nhu cầu tiêu thụ lớn trong dịp lễ hội.

Bộ Y tế cũng yêu cầu đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm, tập trung vào các cơ sở chế biến suất ăn sẵn, bếp ăn tập thể tại khu công nghiệp, trường học; các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố; cơ sở sản xuất, kinh doanh nước uống đóng chai, đóng bình. Đối với dịch vụ nấu ăn lưu động, các bữa ăn liên hoan, tiệc cưới, đám giỗ đông người, cần có biện pháp giám sát và hướng dẫn phù hợp.

Các cơ sở không bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm, không có Giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo quy định sẽ bị xử lý nghiêm và đình chỉ hoạt động. Bộ Y tế yêu cầu công khai thông tin vi phạm và kết quả xử lý của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên các phương tiện thông tin đại chúng để kịp thời cảnh báo cộng đồng.

Song song với đó, công tác thông tin, truyền thông về an toàn thực phẩm cần được tăng cường. Các địa phương được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với cơ quan báo chí, truyền hình để kịp thời cảnh báo nguy cơ mất an toàn thực phẩm; đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn kiến thức lựa chọn, chế biến, bảo quản thực phẩm an toàn, đặc biệt đối với thực phẩm truyền thống, thực phẩm theo tập quán địa phương.

Bộ Y tế khuyến cáo người dân chỉ sử dụng thực phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, không dùng thực phẩm quá hạn hoặc có dấu hiệu bất thường.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, Bộ Y tế yêu cầu tăng cường tuyên truyền, giáo dục kiến thức an toàn thực phẩm và phòng, chống ngộ độc do độc tố tự nhiên bằng hình thức phù hợp, trong đó đặc biệt khuyến cáo người dân không đánh bắt, thu hái, kinh doanh và sử dụng các loại động, thực vật lạ có nguy cơ gây ngộ độc.

Bộ Y tế cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành trong quản lý an toàn thực phẩm. Cụ thể, phối hợp với ngành Nông nghiệp trong giám sát an toàn đối với nông sản, việc sử dụng nấm, cây, củ, quả rừng tự nhiên làm thực phẩm; phối hợp với ngành Công Thương trong thanh tra, kiểm tra hoạt động sản xuất, kinh doanh rượu, tập trung vào các cơ sở nhỏ lẻ, nấu rượu thủ công, kịp thời ngăn chặn rượu không rõ nguồn gốc, không bảo đảm an toàn.

Ngoài ra, các địa phương được yêu cầu tăng cường kiểm tra đột xuất, kiên quyết thu hồi, tiêu hủy thực phẩm không bảo đảm an toàn; tổ chức điều tra, xác minh, kết luận kịp thời các vụ ngộ độc thực phẩm, làm rõ nguyên nhân, nguồn gốc và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan, đồng thời chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa nguy cơ tái diễn.

Bộ Y tế cũng yêu cầu chuẩn bị sẵn sàng kế hoạch, phương án, lực lượng, thuốc và trang thiết bị y tế để kịp thời xử lý, khắc phục hậu quả khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm, ngộ độc thực phẩm, hạn chế thấp nhất thiệt hại cho sức khỏe và tính mạng người dân.