Đáng chú ý, tình trạng thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng và quảng cáo thực phẩm sai sự thật trên mạng xã hội vẫn diễn biến phức tạp, đặt ra nhiều thách thức cho công tác quản lý.

Theo báo cáo tổng hợp của Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), trong Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026, các đoàn thanh tra, kiểm tra từ Trung ương đến địa phương đã triển khai đồng loạt các hoạt động kiểm tra, giám sát trên phạm vi cả nước nhằm tăng cường kiểm soát chất lượng thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Trong đợt cao điểm này, cả nước đã thành lập 3.392 đoàn thanh tra, kiểm tra liên ngành và chuyên ngành từ cấp tỉnh đến cấp xã.

Tháng hành động được triển khai từ ngày 15/4 đến 15/5 theo Kế hoạch số 598 của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm. Các hoạt động tập trung vào những lĩnh vực có nguy cơ cao như dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể, thức ăn đường phố, cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm, chợ đầu mối, siêu thị, trung tâm thương mại và các đầu mối nhập khẩu thực phẩm.

Trong đợt cao điểm này, cả nước đã thành lập 3.392 đoàn thanh tra, kiểm tra liên ngành và chuyên ngành từ cấp tỉnh đến cấp xã. Các đoàn có sự tham gia của nhiều lực lượng như y tế, nông nghiệp, công thương, công an, khoa học công nghệ và các cơ quan liên quan.

Kết quả kiểm tra cho thấy bức tranh an toàn thực phẩm vẫn còn nhiều vấn đề đáng lo ngại. Tổng cộng 62.052 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm đã được kiểm tra. Qua đó, cơ quan chức năng phát hiện 5.749 cơ sở vi phạm, chiếm 9,26% tổng số cơ sở được kiểm tra.

Trong số các cơ sở vi phạm, có 3.687 cơ sở bị xử phạt hành chính với tổng số tiền hơn 22,4 tỷ đồng. Ngoài các hình thức xử phạt bằng tiền, cơ quan chức năng còn áp dụng nhiều biện pháp mạnh nhằm ngăn chặn nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Cụ thể, 29 cơ sở bị đình chỉ hoạt động, 7 cơ sở bị tước quyền sử dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Bên cạnh đó, 110 cơ sở buộc phải tiêu hủy sản phẩm vi phạm với tổng giá trị hơn 3,35 tỷ đồng.

Lực lượng chức năng cũng thu giữ khoảng 15 tấn hàng hóa gồm da bì lợn, xúc xích, bánh kẹo, thực phẩm đông lạnh và nhiều loại thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ. Nhiều sản phẩm bị tiêu hủy do không bảo đảm chất lượng, hết hạn sử dụng hoặc không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp.

Đáng chú ý, cơ quan chức năng đã chuyển hồ sơ của 17 vụ việc sang cơ quan điều tra để tiếp tục làm rõ các dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng.

Theo Cục An toàn thực phẩm, các vi phạm phổ biến được phát hiện trong đợt kiểm tra lần này chủ yếu liên quan đến điều kiện vệ sinh cơ sở, trang thiết bị, dụng cụ chế biến thực phẩm, hồ sơ pháp lý, nguồn gốc nguyên liệu và quy trình bảo đảm an toàn thực phẩm.

Ngoài những vi phạm truyền thống, một thực trạng đáng quan ngại tiếp tục được ghi nhận là tình trạng quảng cáo thực phẩm sai sự thật, đặc biệt đối với các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên môi trường mạng.

Các cơ quan chức năng đánh giá hoạt động kinh doanh và quảng cáo thực phẩm trên mạng xã hội ngày càng phức tạp, xuất hiện nhiều hình thức biến tướng, gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng.

Nhiều sản phẩm được quảng cáo với công dụng như thuốc chữa bệnh, sử dụng hình ảnh người nổi tiếng hoặc nhân viên y tế để tăng độ tin cậy, trong khi chất lượng và nguồn gốc sản phẩm chưa được kiểm chứng đầy đủ.

Không chỉ gây ảnh hưởng tới quyền lợi người tiêu dùng, tình trạng này còn tạo ra nhiều hệ lụy đối với công tác quản lý và gây bức xúc trong dư luận xã hội.

Báo cáo cũng cho thấy công tác kiểm nghiệm thực phẩm tiếp tục được tăng cường trong đợt cao điểm. Trong số 1.821 mẫu được kiểm nghiệm tại phòng thí nghiệm, có 25 mẫu không đạt yêu cầu, chiếm 1,37%.

Đối với các xét nghiệm nhanh tại hiện trường, cơ quan chức năng kiểm tra 17.419 mẫu và phát hiện 1.330 mẫu không đạt, tương đương 7,6%.

Dù ghi nhận nhiều kết quả tích cực, Cục An toàn thực phẩm cho rằng công tác bảo đảm an toàn thực phẩm vẫn còn không ít khó khăn.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là số lượng cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm quá lớn, đặc biệt là các cơ sở nhỏ lẻ, hộ kinh doanh cá thể và các điểm bán thức ăn đường phố. Số cơ sở được kiểm tra trong Tháng hành động mới chỉ phản ánh một phần thực trạng trên thị trường.

Nhiều nguy cơ vẫn hiện hữu như thực phẩm không rõ nguồn gốc, nguyên liệu không bảo đảm chất lượng, thực phẩm hết hạn sử dụng, việc lưu mẫu thức ăn chưa được thực hiện nghiêm túc và sự gia tăng hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường mạng.

Bên cạnh đó, lực lượng quản lý an toàn thực phẩm tại tuyến cơ sở còn mỏng, phần lớn cán bộ kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ, trong khi kinh phí, trang thiết bị phục vụ công tác giám sát, lấy mẫu và kiểm nghiệm còn hạn chế.

Đặc biệt, tình trạng cố tình vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, buôn lậu thực phẩm và sản xuất hàng giả vẫn diễn ra tại một số địa phương. Các cơ quan chức năng nhận định cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa lực lượng y tế, công an, hải quan, quản lý thị trường và chính quyền địa phương nhằm ngăn chặn từ gốc các hành vi vi phạm.

Theo Cục An toàn thực phẩm, kết quả đợt cao điểm cho thấy hệ thống quản lý an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương đã được kích hoạt đồng bộ và quyết liệt. Tuy nhiên, trước thực trạng thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc và quảng cáo sai sự thật vẫn diễn biến phức tạp, công tác thanh tra, kiểm tra cần được duy trì thường xuyên, liên tục thay vì chỉ tập trung vào các đợt cao điểm.

Các chuyên gia cho rằng bên cạnh nỗ lực của cơ quan quản lý, người tiêu dùng cũng cần nâng cao cảnh giác, lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, không tin vào các quảng cáo thổi phồng công dụng trên mạng xã hội để góp phần bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.