Nhiều nguy cơ rình rập sức khỏe người dân

Tết Nguyên đán là thời khắc sum họp thiêng liêng của mỗi gia đình, là những chuyến du xuân rộn ràng, những lễ hội đầu năm và các bữa cơm đoàn viên ấm cúng. 

Nhưng cũng chính trong không khí vui tươi ấy, sự thay đổi về nhịp sinh hoạt, ăn uống thất thường, di chuyển nhiều trong điều kiện thời tiết giao mùa khiến sức khỏe mỗi người đứng trước không ít rủi ro.

Virus cúm mùa gồm nhiều chủng, trong đó cúm A/H1N1 và A/H3N2 có khả năng biến đổi kháng nguyên liên tục hàng năm.

BSCKII.Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, nếu chủ quan, người dân có thể đối mặt với nhiều nguy cơ như ngộ độc thực phẩm, cúm mùa, ngộ độc rượu, tai nạn do động vật cắn hay những sự cố y tế đáng tiếc khác trong dịp Tết.

Theo bác sỹ, vui xuân trọn vẹn không chỉ là những cuộc gặp gỡ, du lịch mà còn là sự chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Trong những ngày Tết, ăn uống là yếu tố cần được đặc biệt lưu ý. Những bữa tiệc kéo dài, thực đơn giàu đạm, nhiều dầu mỡ dễ khiến hệ tiêu hóa quá tải, làm gia tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa và ngộ độc thực phẩm.

Việc lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, chế biến hợp vệ sinh, nói không với các món ăn tái, sống hoặc không bảo đảm an toàn là nguyên tắc cơ bản nhưng thường bị xem nhẹ.

Thực phẩm thừa cần được bảo quản đúng cách, hâm nóng kỹ trước khi sử dụng; không nên tích trữ quá nhiều trong điều kiện nồm ẩm hoặc nắng nóng.

Đáng chú ý, thói quen mổ lợn ăn Tết và sử dụng các món như tiết canh vẫn tồn tại ở một số địa phương. Đây là nguy cơ trực tiếp dẫn đến bệnh do vi khuẩn liên cầu lợn.

Vi khuẩn có thể xâm nhập qua đường tiêu hóa khi ăn thực phẩm chưa nấu chín kỹ hoặc qua các vết trầy xước trên da trong quá trình giết mổ, chế biến thịt sống. Từ bỏ thói quen ăn uống tái, sống không chỉ là thay đổi khẩu vị, mà là lựa chọn bảo vệ tính mạng và sức khỏe cộng đồng.

Song hành với ăn uống, rượu bia là yếu tố tiềm ẩn nhiều hệ lụy trong dịp đầu năm. Rượu bia không chỉ làm gia tăng nguy cơ tai nạn giao thông mà còn có thể dẫn đến viêm tụy cấp, ngộ độc cồn, đặc biệt khi sử dụng rượu ngâm, rượu thủ công không rõ nguồn gốc.

Nguy hiểm hơn, ngộ độc Methanol có thể khởi phát muộn sau 12-24 giờ với các biểu hiện như mờ mắt, nhìn đôi, đau đầu dữ dội, nôn nhiều, thở nhanh sâu, lơ mơ hoặc hôn mê - rất dễ bị nhầm lẫn với say rượu thông thường.

Khi có dấu hiệu nghi ngờ, việc cần làm là đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay lập tức, tuyệt đối không tự ý dùng các loại “thuốc giải rượu” tại nhà.

Các trường hợp ngộ độc thực phẩm cũng thường gia tăng trong kỳ nghỉ Tết. Nếu xuất hiện đau bụng, nôn, tiêu chảy, người bệnh cần được bù nước và điện giải đúng cách. Trường hợp sốt cao, tiêu chảy có máu hoặc nôn nhiều không ăn uống được phải nhập viện kịp thời để tránh biến chứng nguy hiểm.

Không xem nhẹ cúm mùa

Trong điều kiện thời tiết Đông - Xuân, cúm mùa và các bệnh đường hô hấp là mối đe dọa không thể xem nhẹ. Cúm mùa không đơn thuần là cảm lạnh mà có thể gây biến chứng nặng như viêm phổi, suy hô hấp, đặc biệt nguy hiểm đối với người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền.

Tiêm vắc-xin phòng cúm, đeo khẩu trang nơi đông người, rửa tay thường xuyên, giữ vệ sinh cá nhân là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả, cần được duy trì ngay cả trong những ngày du xuân, lễ hội.

Bác sỹ Lê Thị Kim Hoa, đại diện hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec cho biết, mặc dù cúm mùa thường lành tính nhưng cũng có thể tiến triển nặng với biểu hiện sốt cao, khó thở, phù phổi do suy tim và thậm chí tử vong.

Virus cúm mùa gồm nhiều chủng, trong đó cúm A/H1N1 và A/H3N2 có khả năng biến đổi kháng nguyên liên tục hàng năm; cúm B cũng có thể gây biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ sơ sinh, người già, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh nền mãn tính.

Do chủng virus lưu hành thay đổi mỗi năm, việc tiêm nhắc lại vắc-xin cúm mùa hàng năm là cần thiết để duy trì hiệu quả bảo vệ. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) duy trì các trạm giám sát virus cúm trên toàn thế giới, trong đó có Việt Nam, nhằm xác định chủng virus lưu hành theo từng khu vực.

Dựa trên dữ liệu này, WHO dự báo chủng virus có khả năng xuất hiện trong mùa Đông - Xuân ở Bắc bán cầu (tháng 10 đến tháng 4 năm sau) và Nam bán cầu (tháng 5 đến tháng 10 hàng năm).

Từ đó, WHO hướng dẫn các hãng sản xuất vắc-xin chuẩn bị các chủng phù hợp và cung cấp ra thị trường vào thời điểm thích hợp: tháng 8-9 đối với Bắc bán cầu, tháng 4-5 đối với Nam bán cầu.

Việt Nam thuộc khu vực nhiệt đới gió mùa của Bắc bán cầu, vì vậy người dân nên tiêm vắc-xin cúm Bắc bán cầu mỗi năm một lần, vào thời điểm trước khi mùa cúm bắt đầu, để được bảo vệ suốt mùa Đông - Xuân.

Ngoài tiêm vắc-xin, người dân cần giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho/hắt hơi, tránh tiếp xúc gần với người bệnh; đảm bảo dinh dưỡng, tập luyện hợp lý và ngủ đủ giấc; nghỉ ngơi nếu mắc bệnh; uống nhiều nước, nước trái cây và súp ấm; sử dụng thuốc giảm đau, hạ sốt như paracetamol hoặc ibuprofen khi cần thiết. Thuốc kháng virus được dùng trong trường hợp nhiễm trùng nặng hoặc có nguy cơ biến chứng cao.

Bên cạnh đó, nguy cơ tai nạn do động vật cắn cũng gia tăng trong các chuyến về quê, tham quan, lễ hội. Bệnh dại khi đã phát bệnh có tỷ lệ tử vong rất cao và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi dại cắn, cần rửa kỹ vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước chảy, sát khuẩn đúng cách và đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn tiêm phòng; không xử lý theo các phương pháp truyền miệng thiếu căn cứ.

Không chỉ phòng bệnh, việc duy trì sinh hoạt điều độ và an toàn khi di chuyển cũng có ý nghĩa quyết định trong việc giữ gìn sức khỏe dịp Tết.

Thức khuya, thiếu ngủ kéo dài do các cuộc vui đầu năm có thể làm suy giảm sức đề kháng. Tuân thủ luật giao thông, đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, nghỉ ngơi hợp lý khi đi đường dài là những nguyên tắc không thể xem nhẹ.

Chuẩn bị một túi thuốc cá nhân gồm thuốc hạ sốt, oresol, thuốc tiêu hóa, băng gạc và thuốc điều trị bệnh mạn tính sẽ giúp chủ động xử trí các tình huống thường gặp khi đi xa.

Người già và trẻ nhỏ là hai nhóm dễ bị tổn thương nhất trong dịp Tết. Trẻ em cần hạn chế bánh kẹo ngọt, nước uống có gas; gia đình cần theo dõi sát các biểu hiện sốt, ho, khó thở khi trẻ thay đổi môi trường.

Với người cao tuổi, việc duy trì uống thuốc đều đặn, ăn uống điều độ, hạn chế mỡ và muối có vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Theo BSCKII. Nguyễn Nguyên Huyền, sức khỏe chính là món quà ý nghĩa nhất trong dịp Tết Nguyên đán. Khi mỗi người chủ động phòng bệnh, ăn uống khoa học và sinh hoạt điều độ, niềm vui ngày xuân sẽ được gìn giữ trọn vẹn, để mỗi ngày Tết thực sự là những ngày an lành, khỏe mạnh và đầy hy vọng cho năm mới.