Sau 5 ngày liên tục đau đầu, chóng mặt, ù tai và xuất hiện vài nốt đỏ ở vành tai, cô Nhung (51 tuổi) đến bệnh viện thăm khám. Do các triệu chứng khởi phát khá kín đáo, người bệnh ban đầu không nghĩ mình mắc Zona tai mà nhầm với bệnh lý tai thông thường hoặc rối loạn tiền đình.

Kết quả khám lâm sàng và nội soi tai ghi nhận vành tai của người bệnh phù nề, sung huyết, biểu hiện giống viêm da vành tai. Tuy nhiên, từ những dấu hiệu bất thường, bác sỹ nghi ngờ đây có thể là Zona tai, một thể bệnh ít gặp nhưng tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm.

Vắc-xin  zona thần kinh được khuyến cáo cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 18 tuổi có nguy cơ cao do suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị bệnh lý nền.

Người bệnh được điều trị triệu chứng, kết hợp kháng sinh nhằm phòng bội nhiễm da và được hẹn tái khám sau hai ngày để theo dõi sát diễn tiến.

Đến lần tái khám, bác sỹ phát hiện cô Nhung bắt đầu xuất hiện dấu hiệu yếu nhẹ cơ mặt, mắt nhắm không kín, biểu hiện cảnh báo dây thần kinh mặt đã bị tổn thương.

Ngay lập tức, xét nghiệm PCR dịch bóng nước được thực hiện và xác định tác nhân gây bệnh là virus Varicella-Zoster (VZV). Cô được chẩn đoán mắc Zona tai và được theo dõi hội chứng Ramsay Hunt, biến chứng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm của bệnh Zona.

Bác sỹ kê thuốc theo phác đồ điều trị, sau một tuần, người bệnh giảm đau đầu, ù tai, chóng mặt. Người bệnh tiếp tục theo phác đồ điều trị và tập vật lý trị liệu để khuôn mặt sớm trở lại bình thường. Sau 1 tháng, cô hết liệt mặt và thấy may mắn vì phát hiện và điều trị kịp thời.

Cô được tư vấn tiêm vắc-xin phòng Zona sau khi khỏi bệnh. Điều trị lúc này giúp diệt virus nhưng bệnh vẫn có khả năng tái phát do virus có thể còn ẩn náu trong cơ thể, chờ thời điểm hệ miễn dịch suy yếu (do tuổi tác, ung thư, quá trình điều trị y tế hoặc nhiễm HIV) tấn công trở lại.

Theo các bác sỹ Zona là bệnh nhiễm trùng do virus Varicella-Zoster gây ra. Khi xâm nhập cơ thể lần đầu, virus gây bệnh thủy đậu. Sau khi khỏi bệnh, phần lớn virus bị hệ miễn dịch loại bỏ, nhưng một số vẫn tồn tại trong các hạch thần kinh ở trạng thái "ngủ yên". Khi sức đề kháng suy giảm, virus có thể tái hoạt động và gây bệnh Zona.

Nếu virus tái hoạt động tại hạch gối của dây thần kinh số VII (dây thần kinh mặt) và dây thần kinh số VIII (dây thần kinh thính giác), người bệnh sẽ mắc Zona tai. Khi tình trạng này kèm theo liệt mặt, ù tai hoặc giảm thính lực sẽ được gọi là hội chứng Ramsay Hunt. Bệnh có tỷ lệ mắc khoảng 5/100.000 người, thường gặp ở người trên 60 tuổi và là một trong những nguyên nhân phổ biến gây liệt mặt không do chấn thương.

Điều đáng lo ngại là giai đoạn đầu của Zona tai thường rất khó nhận biết. Người bệnh chủ yếu đau đầu, chóng mặt, ù tai hoặc đau tai. Đây là những triệu chứng dễ bị nhầm với rối loạn tiền đình, viêm tai hoặc các bệnh lý tai trong. Tổn thương ngoài da ban đầu cũng chỉ là những nốt đỏ nhỏ giống viêm da thông thường, chưa xuất hiện các bóng nước điển hình nên rất dễ bị bỏ qua.

Theo các bác sỹ, thời gian điều trị hiệu quả nhất là 72 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Nếu được chẩn đoán và dùng thuốc kháng virus trong giai đoạn này, nguy cơ biến chứng sẽ giảm đáng kể.

Ngược lại, việc chậm trễ có thể khiến người bệnh phải đối mặt với các di chứng nặng nề như liệt mặt ngoại biên, giảm hoặc mất thính lực, ù tai kéo dài và đau thần kinh sau Zona, ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng cuộc sống.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng như đau tai, đau đầu, chóng mặt, ù tai kèm nổi ban đỏ hoặc mụn nước quanh tai, đặc biệt ở người trung niên, cao tuổi hoặc có hệ miễn dịch suy giảm. Thăm khám sớm ngay từ những dấu hiệu đầu tiên là yếu tố quyết định giúp phát hiện đúng bệnh, điều trị kịp thời và ngăn ngừa những biến chứng có thể để lại suốt đời.

Với zona thần kinh, theo các chuyên gia, tiêm vắc-xin là biện pháp hiệu quả nhằm phòng bệnh. Trong đó, vắc-xin Shingrix (Bỉ) là loại vắc-xin tái tổ hợp được nghiên cứu nhằm phòng ngừa bệnh zona thần kinh do virus Varicella Zoster tái hoạt. Không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, vắc-xin còn góp phần hạn chế tình trạng đau thần kinh sau zona và nhiều biến chứng liên quan.

Vắc-xin được khuyến cáo cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 18 tuổi có nguy cơ cao do suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị bệnh lý nền. Theo dữ liệu nghiên cứu, hiệu quả bảo vệ của Shingrix có thể duy trì ở mức cao trong nhiều năm sau tiêm.

Ths.Nguyễn Minh Hồng, Hệ thống tiêm chủng Long Châu cho hay, một trong những điểm đáng chú ý của Shingrix là công nghệ vắc-xin tái tổ hợp với kháng nguyên glycoprotein E kết hợp hệ bổ trợ miễn dịch AS01, giúp tăng cường khả năng tạo đáp ứng miễn dịch mạnh và bền vững hơn ở người lớn tuổi, nhóm có nguy cơ cao mắc zona thần kinh.

Lịch tiêm Shingrix gồm 2 mũi. Với người từ 50 tuổi trở lên, mũi thứ hai được tiêm sau mũi đầu tiên ít nhất 2 tháng. Với người suy giảm miễn dịch hoặc nguy cơ cao, khoảng cách giữa hai mũi có thể rút ngắn theo chỉ định chuyên môn.

Sau tiêm, một số phản ứng thường gặp có thể xuất hiện như đau, sưng đỏ tại vị trí tiêm, mệt mỏi, đau cơ, sốt nhẹ hoặc ớn lạnh. Các chuyên gia cho biết đây là phản ứng thông thường khi hệ miễn dịch được kích hoạt để tạo kháng thể bảo vệ cơ thể.

Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, kiểm soát bệnh nền và tăng cường miễn dịch nhằm giảm nguy cơ virus tái hoạt gây bệnh.

Các bác sỹ khuyến cáo người dân, đặc biệt là người lớn tuổi và người có bệnh nền, không nên chủ quan với zona thần kinh bởi đây không chỉ là bệnh ngoài da đơn thuần mà có thể để lại hậu quả kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng cuộc sống nếu không được phòng ngừa đúng cách.