Tưởng là bỏng nặng, ông tự điều trị tại nhà nhưng thực chất đây là zona thần kinh tái phát trên nền tuổi cao và nhiều bệnh mạn tính. Các chuyên gia cảnh báo, chẩn đoán muộn có thể khiến người bệnh đối mặt với biến chứng đau thần kinh kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Một ít dầu ăn bắn vào cánh tay trong lúc nấu nướng tưởng chỉ gây bỏng nhẹ. Thế nhưng chỉ vài ngày sau, từ vai xuống tận bàn tay phải của ông Tần (78 tuổi, TP.HCM) xuất hiện dày đặc những bóng nước mọc thành từng chùm, nhiều vùng da trợt đỏ, rỉ dịch, đau rát như bỏng lửa. Diễn tiến bất thường này khiến người bệnh phải nhập viện trong tình trạng tổn thương lan rộng.

Theo các chuyên gia y học dự phòng, với zona thần kinh, thì tiêm vắc-xin là biện pháp hiệu quả nhằm phòng bệnh.

Các bác sỹ xác định nguyên nhân không phải do bỏng mà là zona thần kinh (Herpes zoster) tái phát - bệnh lý do virus Varicella-zoster tái hoạt động trên nền hệ miễn dịch suy giảm.

Ba ngày trước khi nhập viện, trong lúc nấu ăn, một ít dầu nóng bắn vào mặt trong cánh tay phải. Nghĩ chỉ bị bỏng nhẹ, ông Tần tự mua thuốc bôi tại nhà.

Tuy nhiên, vùng da bị đỏ nhanh chóng nổi các bóng nước thành từng chùm, đau buốt dữ dội rồi lan dọc theo cánh tay xuống bàn tay, đồng thời xuất hiện thêm ở ngực và lưng bên phải. Người bệnh còn sốt nhẹ về chiều, uống thuốc giảm đau nhưng triệu chứng ngày càng nặng.

Tại Bệnh viện, ghi nhận nhiều cụm bóng nước tập trung theo đường đi của dây thần kinh, một số vùng đã trợt loét, có dấu hiệu bội nhiễm. Đáng chú ý, người bệnh có nhiều bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và bệnh thận mạn giai đoạn 3A - những yếu tố làm suy giảm miễn dịch và tăng nguy cơ zona diễn tiến nặng.

Sau khi chẩn đoán xác định mắc Herpes zoster, các bác sỹ chỉ định điều trị bằng thuốc kháng virus acyclovir đường tĩnh mạch kết hợp thuốc giảm đau thần kinh, kháng sinh, chăm sóc tổn thương da và kiểm soát chặt các bệnh nền.

Sau 6 ngày điều trị, người bệnh không xuất hiện thêm bóng nước mới, tổn thương khô dần, tình trạng viêm được kiểm soát, đau rát giảm rõ rệt và đủ điều kiện xuất viện.

Theo các bác sỹ, nhiều người vẫn lầm tưởng mắc zona một lần sẽ có miễn dịch suốt đời. Thực tế, sau khi gây bệnh thủy đậu, virus Varicella-zoster không biến mất mà tồn tại âm thầm trong các hạch thần kinh.

Khi hệ miễn dịch suy yếu do tuổi cao, đái tháo đường, bệnh thận mạn, ung thư, sử dụng thuốc ức chế miễn dịch hoặc căng thẳng kéo dài, virus có thể tái hoạt động và gây zona, thậm chí tái phát nhiều lần.

Trong trường hợp của bệnh nhân, việc dầu ăn bắn vào tay chỉ trùng hợp với thời điểm virus tái hoạt động. Chính sự trùng hợp này khiến người bệnh dễ nhầm lẫn giữa bỏng và zona, làm chậm thời điểm điều trị.

Các chuyên gia cho biết, zona thần kinh có biểu hiện khá đặc trưng là các bóng nước mọc thành từng cụm, thường chỉ xuất hiện ở một bên cơ thể theo đường đi của dây thần kinh, kèm cảm giác đau rát, bỏng buốt hoặc châm chích. Khác với bỏng thông thường, tổn thương zona tiếp tục lan rộng trong vài ngày đầu nếu không được điều trị.

Theo các bác sỹ, điều trị bằng thuốc kháng virus trong 72 giờ đầu kể từ khi xuất hiện phát ban là yếu tố quyết định hiệu quả điều trị. Can thiệp sớm giúp virus ngừng nhân lên, rút ngắn thời gian mắc bệnh, giảm mức độ tổn thương da và đặc biệt hạn chế biến chứng đau thần kinh sau zona.

Đau thần kinh sau zona là biến chứng thường gặp ở người cao tuổi. Nhiều bệnh nhân dù tổn thương ngoài da đã lành nhưng vẫn phải chịu những cơn đau bỏng rát, đau như điện giật hoặc châm chích kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Tình trạng này có thể gây mất ngủ, suy giảm vận động, trầm cảm và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Ngoài đau thần kinh, zona còn có thể gây bội nhiễm da, để lại sẹo, tổn thương mắt nếu xuất hiện ở vùng mặt hoặc tai, thậm chí gây giảm thị lực, giảm thính lực nếu không được điều trị kịp thời.

Các bác sỹ khuyến cáo, người trên 50 tuổi, đặc biệt những người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh thận mạn hoặc các bệnh làm suy giảm miễn dịch, khi xuất hiện đau rát da kèm bóng nước bất thường cần đến cơ sở y tế ngay, không nên tự bôi thuốc hoặc nghĩ đơn thuần là bỏng hay dị ứng.

Theo các chuyên gia y học dự phòng, với zona thần kinh, thì tiêm vắc-xin là biện pháp hiệu quả nhằm phòng bệnh. Trong đó, vắc-xin Shingrix (Bỉ) là loại vắc-xin tái tổ hợp được nghiên cứu nhằm phòng ngừa bệnh zona thần kinh do virus Varicella Zoster tái hoạt. Không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, vắc-xin còn góp phần hạn chế tình trạng đau thần kinh sau zona và nhiều biến chứng liên quan.

Vắc-xin được khuyến cáo cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 18 tuổi có nguy cơ cao do suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị bệnh lý nền. Theo dữ liệu nghiên cứu, hiệu quả bảo vệ của Shingrix có thể duy trì ở mức cao trong nhiều năm sau tiêm.

Ths.Nguyễn Minh Hồng, Hệ thống tiêm chủng Long Châu cho hay, một trong những điểm đáng chú ý của Shingrix là công nghệ vắc-xin tái tổ hợp với kháng nguyên glycoprotein E kết hợp hệ bổ trợ miễn dịch AS01, giúp tăng cường khả năng tạo đáp ứng miễn dịch mạnh và bền vững hơn ở người lớn tuổi, nhóm có nguy cơ cao mắc zona thần kinh.

Lịch tiêm Shingrix gồm 2 mũi. Với người từ 50 tuổi trở lên, mũi thứ hai được tiêm sau mũi đầu tiên ít nhất 2 tháng. Với người suy giảm miễn dịch hoặc nguy cơ cao, khoảng cách giữa hai mũi có thể rút ngắn theo chỉ định chuyên môn.

Sau tiêm, một số phản ứng thường gặp có thể xuất hiện như đau, sưng đỏ tại vị trí tiêm, mệt mỏi, đau cơ, sốt nhẹ hoặc ớn lạnh. Các chuyên gia cho biết đây là phản ứng thông thường khi hệ miễn dịch được kích hoạt để tạo kháng thể bảo vệ cơ thể.

Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, kiểm soát bệnh nền và tăng cường miễn dịch nhằm giảm nguy cơ virus tái hoạt gây bệnh.

Các bác sỹ khuyến cáo người dân, đặc biệt là người lớn tuổi và người có bệnh nền, không nên chủ quan với zona thần kinh bởi đây không chỉ là bệnh ngoài da đơn thuần mà có thể để lại hậu quả kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng cuộc sống nếu không được phòng ngừa đúng cách.