Thứ nhất, cần có lộ trình thực hiện các quyết định. Cần Thơ có 4 doanh nghiệp xuất khẩu gạo đang chở hàng và đóng container tại các cảng ở TP.HCM, với tổng sản lượng khoảng 10.000 tấn. 

“Không thông quan được sẽ ảnh hưởng đến vấn đề tồn kho, uy tín với khách hàng. Quyết định ngừng xuất khẩu quá nhanh, không doanh nghiệp nào kịp trở tay để giảm bớt thiệt hại. Chi phí di dọc đường, bốc hàng lên, bốc hàng xuống ai sẽ chịu. Trong trường hợp quyết định ngưng, tạm ngưng, giảm lượng xuất khẩu phải đưa ra lộ trình, từ 15-20 ngày hoặc 1 tháng để doanh nghiệp cân đối, trao đổi, tính toán ”, ông Nguyễn Minh Toại thẳng thắn chia sẻ với Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh, vào chiều ngày 26/3.

Vấn đề thứ hai, cần đánh giá chính xác về sản lượng lúa, gạo trong dân, trong doanh nghiệp. 

Ông Toại cho biết, trên địa bàn Cần Thơ, số lượng gạo doanh nghiệp còn trong kho là rất lớn, từ 10.000 - 20.000 tấn/doanh nghiệp. Và họ đang “ôm” lượng gạo này không thể xuất và chịu lãi suất ngân hàng. 

Song song đó, hợp đồng nào chưa ký có thể tính toán và cân nhắc giữa các ngành nhằm đảm bảo nguồn cung - cầu cho thị trường nội địa.

Trên địa bàn tỉnh Cần Thơ có 125 doanh nghiệp trong ngành sản xuất, kinh doanh lúa gạo, trong đó có 44 doanh nghiệp xuất khẩu trực tiếp. 

Để đảm bảo vấn đề an ninh lương thực, Cần Thơ đề xuất có thể đăng ký với Bộ Công thương việc cung ứng 100.000 - 200.000 tấn gạo. 

“Không có lý do gì mà chúng ta nói thiếu gạo ăn khi 3 tháng có 1 vụ. Nếu lo ngại việc thiếu gạo cung ứng thì Bộ Công thương có thể giao Cần Thơ hay An Giang, Kiên Giang có một số doanh nghiệp thực hiện dự trữ lại một nguồn. Đồng thời, Quỹ Dự trữ quốc gia tăng cường mua để phục vụ đảm bảo không thiếu lương thực cho người dân Việt Nam”, ông Toại kiến nghị và cho rằng, đây là thời điểm vàng để xuất khẩu gạo. 

Do đó, Cần Thơ đề xuất tiếp tục cho doanh nghiệp xuất khẩu. Nếu bỏ qua thời điểm này, doanh nghiệp sẽ ảnh hưởng và cũng làm khó cho người dân. Khi doanh nghiệp không xuất khẩu được thì không mua lúa, kéo theo đó giảm giá thu mua với nông dân. 

“Cần rút kinh nghiệm từ sự việc tương tự năm 2008. Khi đó, tôi là Phó chủ tịch UBND huyện (huyện Thốt Nốt- PV) giá gạo đang tăng gấp đôi, thì có quyết định ngưng xuất khẩu. 15 ngày sau, khi giá lúa gạo xuống quá thấp mới cho xuất khẩu lại thì tất cả đều chịu lỗ”, ông Nguyễn Minh Toại nói.