Đại sứ đánh giá thế nào về tác động của FTA giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu đối với hợp tác thương mại và đầu tư Việt - Nga?

FTA này chắc chắn có tác động tích cực nhất định đến hợp tác thương mại - đầu tư giữa hai nước. Kể từ khi FTA này có hiệu lực (tháng 10/2016), chúng ta đã chứng kiến sự tăng trưởng bền vững của tất cả các chỉ số kinh tế song phương.

Ông Konstantin Vnukov, Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam

Trước hết, thương mại song phương đã tăng gần 30%, lên 5,2 tỷ USD năm 2017, đưa Việt Nam lên vị trí hàng đầu trong số các đối tác thương mại của Nga tại ASEAN. Trong 8 tháng đầu năm nay, thương mại hai chiều tăng gần 20%. Đó là những con số khá ấn tượng.

Còn trong lĩnh vực đầu tư thì sao, thưa Đại sứ?

Lĩnh vực đầu tư cũng có xu hướng tích cực tương tự. Trong số các dự án lớn gần đây có Lễ khởi công xây dựng nhà máy chế biến sữa tươi của Tập đoàn TH ở khu vực Kaluga (cách Thủ đô Mátxcơva 100 km), với sự tham dự của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng nhân chuyến thăm Nga vào đầu tháng 9 năm nay.

Lũy kế đến nay, Việt Nam đã đầu tư khoảng 3 tỷ USD vào Nga, tăng mạnh so với con số 100 triệu USD cách đây hơn 10 năm. Tôi tin rằng, tiềm năng hợp tác trong lĩnh vực này là vô cùng to lớn.

Hiện nay, vùng Siberia và Viễn Đông có tiềm năng đầu tư rất lớn. Đây là các khu vực ưu tiên phát triển, với những điều kiện thuận lợi nhất dành cho doanh nghiệp nước ngoài.

Trong khi đó, Nga cũng mong muốn mở rộng đầu tư tại Việt Nam. Trước hết, trong lĩnh vực năng lượng, công ty của Nga đã hoạt động từ lâu và hiệu quả. Được biết, các doanh nghiệp có sự tham gia của Nga chiếm tới 30% sản lượng dầu thô và khoảng 25% lượng khí khai thác tại Việt Nam.

Một định hướng quan trọng khác đối với hai nước là việc thực thi Nghị định thư liên chính phủ về việc thành lập tại Việt Nam các cơ sở lắp ráp ô tô GAZ và KAMAZ (của Nga). Tôi hy vọng, trong tương lai gần, tất cả thủ tục sẽ được giải quyết để các dự án sớm được triển khai thực hiện.

Thuận lợi từ FTA có nhiều, nhưng thách thức cũng không ít. Đại sứ có thể chỉ ra một số thách thức lớn hiện nay?

Tất nhiên, việc thực thi FTA này không thể tránh những vướng mắc. Đâu đó, các cơ quan chức năng của hai nước chưa kịp tạo ra khung pháp lý cho thương mại đối với một số hàng hóa nhất định. Ví dụ, phải mất một thời gian dài để thỏa thuận về giấy chứng nhận thú y và kiểm dịch thực vật. 

Vấn đề khác, doanh nhân khó nắm bắt các thông tin về quy tắc, yêu cầu của luật pháp quốc gia. Việc này đòi hỏi các cơ quan hữu quan của hai nước phải phối hợp hành động. Chẳng hạn, vừa qua, ngay sau khi nhận được thông báo từ các cơ quan chức năng Việt Nam về vấn đề an toàn thực phẩm đối với lúa mỳ nhập khẩu từ Nga, đại diện phía Nga đã nhanh chóng sang Việt Nam để thảo luận, giải quyết.  

Vậy làm thế nào để có thể tối đa hóa các lợi ích mà FTA này đem lại, nhằm tăng cường hơn nữa hợp tác đầu tư và thương mại Việt Nam - Nga? 

Hợp tác thương mại - kinh tế giữa Nga và Việt Nam đòi hỏi phải có những nỗ lực không ngừng từ phía cơ quan nhà nước và doanh nghiệp hai nước, cũng như các cơ quan của Ủy ban Kinh tế Á - Âu.

Nhiệm vụ chính, theo tôi, là thu hút sự chú ý của các doanh nghiệp nhỏ và vừa của hai nước vào thị trường của nhau. Để tăng gấp đôi kim ngạch thương mại song phương, chúng ta phải làm việc trên tất cả các mặt trận. Việc này đang được Trung tâm Xuất khẩu Nga tích cực theo đuổi. Họ không chỉ cung cấp dịch vụ tư vấn cho doanh nhân Nga, mà còn cung cấp tín dụng xuất khẩu.

Quan trọng hơn nữa là phải tiếp tục nâng cao nhận thức và giảm chi phí kinh doanh bằng cách cùng loại bỏ các rào cản hành chính và đơn giản hóa thủ tục. Ví dụ, đầu tháng 10/2018, Hiệp định về Hệ thống duy nhất cấp giấy chứng nhận điện tử và xác minh nguồn gốc hàng hóa đã có hiệu lực, giúp đẩy nhanh thông quan hàng hóa qua hải quan, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hai nước. Hiệp định này đã được lãnh đạo các cơ quan hải quan của các nước Liên minh Á - Âu và Việt Nam ký kết trước đó.