Chiều 24/11 tại Hà Nội, Bộ Y tế phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng các đối tác quốc tế tổ chức Mít tinh hưởng ứng Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc và Hội thảo đánh giá kết quả hai năm triển khai Chiến lược quốc gia về phòng, chống kháng thuốc giai đoạn 2023-2025.

Các đại biểu dự Hội thảo. Ảnh: Lê Hảo

Phát biểu tại sự kiện, ông Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh rằng kháng thuốc đã, đang và sẽ tiếp tục là một trong những thách thức nghiêm trọng nhất đối với y tế toàn cầu.

Đây được xem là một “đại dịch thầm lặng”, không ồn ào nhưng dai dẳng, âm thầm làm suy giảm các thành tựu y học, cản trở tiến bộ xã hội và gây tổn thất lớn cho nền kinh tế. Mỗi năm, hàng triệu người trên thế giới tử vong do nhiễm trùng kháng thuốc.

Thông điệp của WHO năm 2025 là “Hành động ngay: Bảo vệ hiện tại, bảo đảm tương lai của chúng ta” theo lãnh đạo Bộ Y tế, không chỉ đơn thuần là lời kêu gọi mà còn là cảnh báo sắc bén đối với tất cả các quốc gia.

Kháng thuốc không phải là nguy cơ xa vời của ngày hôm sau, mà là thách thức hiện hữu trong từng phác đồ điều trị, từng phẫu thuật, từng ca bệnh và từng hoạt động chăm sóc sức khỏe hằng ngày. “Nếu chúng ta chậm trễ, những loại thuốc đã cứu sống con người suốt nhiều thập kỷ sẽ không còn phát huy hiệu quả”, lãnh đạo Bộ Y tế khẳng định.

Trước nguy cơ này, Việt Nam đã chủ động triển khai các biện pháp toàn diện và hệ thống. Năm 2023, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia về phòng, chống kháng thuốc giai đoạn 2023-2030, thể hiện cam kết chính trị mạnh mẽ và khẳng định vai trò then chốt của hợp tác đa ngành theo mô hình Một sức khỏe.

Chiến lược xác định bốn mục tiêu trọng tâm: nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và người dân; củng cố hệ thống giám sát; hạn chế sự lan truyền của tác nhân gây bệnh; và bảo đảm sử dụng thuốc kháng vi sinh vật an toàn, hợp lý, có trách nhiệm trong cả lĩnh vực y tế và nông nghiệp.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, trong giai đoạn 2023-2025, Bộ Y tế cùng các bộ, ngành và đối tác quốc tế đã đạt được nhiều kết quả thực chất. Việt Nam đã ký kết các thỏa thuận hợp tác đa ngành; kiện toàn Ban Chỉ đạo và Nhóm kỹ thuật quốc gia.

Bộ cũng ban hành Kế hoạch hành động của ngành y tế giai đoạn 2024-2025 và 2026-2030; đẩy mạnh công tác truyền thông; hoàn thiện các hướng dẫn chuyên môn về vi sinh lâm sàng; tăng cường mở rộng hệ thống giám sát kháng thuốc; tham gia tích cực hệ thống GLASS của WHO.

Đồng thời thúc đẩy giám sát nhiễm khuẩn và quản lý sử dụng kháng sinh tại các cơ sở khám chữa bệnh. Các kết quả này thể hiện sự nỗ lực liên tục, sự phối hợp chặt chẽ và trách nhiệm của các bộ, ngành cùng sự đồng hành quý báu của các tổ chức quốc tế.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Bộ Y tế, phía trước vẫn còn nhiều thách thức lớn. Tốc độ xuất hiện các chủng vi sinh vật kháng thuốc mới tiếp tục tăng; tình trạng tự ý sử dụng thuốc trong cộng đồng vẫn phổ biến; áp lực sử dụng kháng sinh trong y tế và nông nghiệp còn cao; năng lực xét nghiệm và kiểm soát nhiễm khuẩn chưa đồng đều giữa các tuyến.

Cuộc chiến chống kháng thuốc vì vậy đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ, đồng bộ và bền bỉ của toàn xã hội. Tại Việt Nam, các chuyên gia khuyến cáo mỗi người dân cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của nhân viên y tế khi sử dụng kháng sinh, không tự ý mua hoặc chia sẻ thuốc; đồng thời thực hành vệ sinh cá nhân, đảm bảo an toàn thực phẩm và tiêm chủng đầy đủ.

Các cơ quan, tổ chức và cộng đồng được khuyến khích tham gia chiến dịch toàn cầu “Quản lý cho tương lai”, nhằm thúc đẩy cam kết sử dụng kháng sinh một cách có trách nhiệm.

Kết thúc sự kiện, lãnh đạo Bộ Y tế nhấn mạnh rằng kháng thuốc không chỉ là vấn đề của riêng ngành Y tế, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Mỗi đơn thuốc được kê đúng, mỗi viên thuốc được sử dụng hợp lý, mỗi quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn và mỗi hoạt động sản xuất thực phẩm an toàn đều góp phần quan trọng vào thành công của cuộc chiến này.

“Một tương lai an toàn, khỏe mạnh cho đất nước và nhân loại phụ thuộc vào những hành động mà chúng ta thực hiện ngay hôm nay”, lãnh đạo Bộ Y tế nói.

Tại Hội thảo, đại diện WHO và FAO tiếp tục khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam. Bà Angela Pratt, Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam cho biết WHO sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam mở rộng hệ thống giám sát vi sinh, tăng cường năng lực chuyên môn và thúc đẩy sử dụng kháng sinh hợp lý.

Còn ông Vinod Ahuja, Trưởng Đại diện FAO tại Việt Nam đánh giá cao sự chủ động của Việt Nam và cam kết tăng cường hợp tác nhằm nâng cao khả năng ứng phó trước nguy cơ đề kháng ngày càng gia tăng.