Theo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), ngày 7/11, nhiều trường hợp tại phường Hạnh Thông, quận Gò Vấp, xuất hiện triệu chứng đau bụng, tiêu chảy, sốt cao sau khi ăn bánh mì tại một quán nổi tiếng.

Ảnh minh họa

Tính đến sáng 10/11, 235 người đã đến khám và điều trị tại 13 bệnh viện; 96 ca phải nằm viện nội trú. Phần lớn bệnh nhân có dấu hiệu nhiễm khuẩn đường ruột, nghi do vi khuẩn Salmonella. Đây là một trong những tác nhân gây ngộ độc phổ biến nhất hiện nay. Hai cơ sở bán bánh mì liên quan đã tạm đình chỉ, toàn bộ nguyên liệu được niêm phong để kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc.

Ngay khi vụ việc được báo cáo, Cục An toàn thực phẩm đã có công văn khẩn gửi Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, yêu cầu tập trung mọi nguồn lực cứu chữa người bệnh, đồng thời điều tra, xác định rõ nguyên nhân, truy trách nhiệm các đơn vị vi phạm và công khai kết quả cho cộng đồng. Bộ Y tế cũng chỉ đạo địa phương siết chặt quản lý, giám sát nguồn cung, tăng cường truyền thông về an toàn thực phẩm trong kinh doanh dịch vụ ăn uống.

Nhưng đằng sau vụ việc cụ thể ấy là một câu hỏi lớn hơn, nhức nhối hơn, vì sao, giữa thời đại công nghệ và kiểm nghiệm hiện đại, ngộ độc thực phẩm vẫn liên tục tái diễn với quy mô ngày càng lớn, mức độ ngày càng nguy hiểm?

Theo TS.Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai), ngộ độc thực phẩm hiện nay không chỉ đến từ các loại vi sinh vật truyền thống mà còn từ những tác nhân mới, tinh vi và khó lường hơn.

Nếu trước đây người ta sợ món ăn bị ôi thiu, thì nay mối nguy có thể đến từ chính những thực phẩm tưởng “sạch”, “tự nhiên” nhưng chứa đầy hóa chất bảo quản, phụ gia công nghiệp hoặc độc tố tiềm ẩn.

Ba nhóm chính gây ngộ độc được xác định gồm vi sinh vật, hóa chất và độc tố tự nhiên. Trong đó, ngộ độc do hóa chất tuy chiếm tỷ lệ nhỏ hơn nhưng để lại hậu quả nặng nề hơn cả, gây tổn thương đa cơ quan, ảnh hưởng thần kinh, gan, thận, thậm chí dẫn đến tử vong.

Đáng lo ngại hơn, nhiều trường hợp ngộ độc mạn tính diễn tiến âm thầm qua nhiều năm, chỉ đến khi bệnh nhân mắc ung thư hay suy gan, suy thận mới truy ngược ra nguyên nhân từ những bữa ăn hàng ngày.

Trên thị trường, không ít cơ sở sản xuất vì lợi nhuận đã dùng phụ gia rẻ tiền, hương liệu công nghiệp, thậm chí pha trộn hoạt chất của thuốc điều trị vào thực phẩm chức năng để tạo hiệu quả “tức thì”. Những sản phẩm này thường được quảng cáo bằng ngôn ngữ hoa mỹ như “tự nhiên, hữu cơ, không hóa chất”, nhưng thực chất lại là cái bẫy ngọt ngào khiến người tiêu dùng tự nguyện đưa độc tố vào cơ thể mình mỗi ngày.

Các chuyên gia chỉ ra rằng, hệ thống giám sát an toàn thực phẩm ở Việt Nam vẫn còn nhiều kẽ hở, đặc biệt trong khâu hậu kiểm. Việc cho phép doanh nghiệp tự công bố chất lượng sản phẩm mà thiếu cơ chế kiểm tra độc lập khiến người tiêu dùng phải đặt niềm tin vào sự “trung thực” của chính người bán hàng, một sự tin cậy mong manh.

Theo TS.Nguyễn Trung Nguyên, cần thay đổi cách tiếp cận, không chỉ kiểm soát bằng giấy tờ, hồ sơ đăng ký mà phải tăng cường thanh tra đột xuất, kiểm nghiệm ngẫu nhiên. Mỗi sản phẩm đến tay người tiêu dùng đều phải chịu sự giám sát độc lập, và những trường hợp vi phạm cần xử lý nghiêm, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây thiệt hại cho sức khỏe cộng đồng.

An toàn thực phẩm không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế, mà là trách nhiệm chung của toàn hệ thống chính trị, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, đến chính quyền địa phương.

Khi xảy ra ngộ độc, việc thu thập mẫu vật, bảo vệ hiện trường và truy xuất nguồn gốc phải được tiến hành nhanh chóng, minh bạch. Chỉ khi nguyên nhân được công bố rõ ràng, công chúng mới lấy lại niềm tin và hệ thống quản lý mới có cơ hội hoàn thiện.

Tuy vậy, mọi nỗ lực quản lý sẽ trở nên vô nghĩa nếu người tiêu dùng vẫn thờ ơ trước sức khỏe của chính mình. Mỗi người dân cần chú ý chọn thực phẩm rõ nguồn gốc, nói không với hàng trôi nổi, cảnh giác với các sản phẩm quảng cáo thần thánh.