Tình hình dịch bệnh truyền nhiễm tại TP.HCM đang diễn biến đáng lo ngại khi sốt xuất huyết và tay chân miệng đồng thời ghi nhận số ca mắc ở mức cao, trong đó nhiều trường hợp diễn biến nặng, tử vong. Sự gia tăng của hai bệnh lý phổ biến, đặc biệt trong mùa mưa và tại các cơ sở chăm sóc trẻ nhỏ, đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát, kiểm soát nguồn lây và chủ động phòng bệnh trong cộng đồng.

Số liệu giám sát đến tuần 43 cho thấy, TP.HCM đã ghi nhận hơn 42.500 trường hợp mắc sốt xuất huyết, trong đó có 11 trường hợp tử vong. Đáng chú ý, số ca mắc đang có xu hướng tăng trở lại, trong bối cảnh điều kiện thời tiết mùa mưa tiếp tục tạo thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản và phát triển.

Hai dịch bệnh sốt xuất huyết và tay chân miệng cùng gia tăng tại TP.HCM.

Cùng thời điểm, bệnh tay chân miệng cũng ghi nhận diễn biến phức tạp với hơn 44.000 ca mắc, tăng trên 65% so với cùng kỳ năm trước. Thành phố đã ghi nhận 5 trường hợp tử vong và hơn 1.600 ổ dịch, cho thấy nguy cơ lây lan vẫn hiện hữu, đặc biệt tại những khu vực tập trung đông trẻ nhỏ.

Một trong những yếu tố khiến ngành y tế lo ngại là sự lưu hành của chủng virus Enterovirus 71 (EV71), tác nhân có khả năng gây biến chứng thần kinh, tim mạch và hô hấp nghiêm trọng ở trẻ mắc tay chân miệng. Trong khi đó, số ca bệnh xuất hiện tại các trường mầm non, nhóm trẻ có xu hướng gia tăng, làm gia tăng nguy cơ lây truyền trong môi trường sinh hoạt tập thể.

Trước diễn biến trên, ngành y tế TP.HCM xác định việc kiểm soát đồng thời hai dịch bệnh là nhiệm vụ cấp thiết, đòi hỏi sự tham gia của chính quyền địa phương, các cơ sở y tế, trường học và từng hộ gia đình.

Lãnh đạo Sở Y tế TP.HCM nhận định, những số liệu về ca mắc và tử vong là lời cảnh báo đối với công tác phòng, chống dịch. Các địa phương và người dân cần nâng cao cảnh giác, tránh tâm lý chủ quan hoặc chậm trễ trong phát hiện, xử lý nguy cơ lây nhiễm.

Bên cạnh đó, các ổ lăng quăng chưa được xử lý, môi trường sinh hoạt thiếu vệ sinh hoặc trường hợp mắc bệnh không được phát hiện kịp thời đều có thể trở thành yếu tố làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh lan rộng trong cộng đồng.

Đối với sốt xuất huyết, công tác phòng bệnh cần tập trung kiểm soát véc-tơ truyền bệnh, loại bỏ các ổ sinh sản của muỗi và phát hiện sớm người mắc bệnh. Riêng với tay chân miệng, việc giám sát chặt chẽ tại trường học, cơ sở giáo dục mầm non và nhóm trẻ có ý nghĩa quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ hình thành, lan rộng các ổ dịch.

Trước tình hình hai dịch bệnh cùng gia tăng, Sở Y tế TP.HCM phối hợp UBND phường Dĩ An phát động chiến dịch cao điểm phòng, chống sốt xuất huyết và tay chân miệng, tập trung huy động sự tham gia của hệ thống chính trị và người dân trong kiểm soát các yếu tố nguy cơ.

Trong chiến dịch, chính quyền các địa phương được yêu cầu tăng cường chỉ đạo, tổ chức tổng vệ sinh môi trường, rà soát và xử lý những khu vực có nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Việc phân công trách nhiệm phải cụ thể, gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm các biện pháp phòng dịch được triển khai thường xuyên, thực chất.

Ngành y tế tiếp tục đẩy mạnh giám sát dịch tễ, phát hiện sớm ca mắc, xử lý kịp thời các ổ dịch và hướng dẫn người dân nhận biết dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng. Công tác truyền thông cũng được chú trọng nhằm nâng cao ý thức phòng bệnh, hạn chế tình trạng người dân tự điều trị hoặc chậm đưa người bệnh đến cơ sở y tế.

Đặc biệt, Sở Y tế TP.HCM yêu cầu việc phun hóa chất diệt muỗi phải được thực hiện đúng chỉ định chuyên môn, đúng đối tượng và quy trình kỹ thuật. Các địa phương không được phun hóa chất tràn lan hoặc coi biện pháp này có thể thay thế hoạt động diệt lăng quăng, loại bỏ những dụng cụ chứa nước có nguy cơ phát sinh muỗi.

Đối với bệnh tay chân miệng, các cơ sở giáo dục mầm non, nhóm trẻ cần tăng cường theo dõi sức khỏe trẻ hằng ngày, thực hiện nghiêm vệ sinh lớp học, đồ chơi, vật dụng và bề mặt thường xuyên tiếp xúc. Việc phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh phải được duy trì nhằm kịp thời phát hiện trẻ có biểu hiện nghi mắc bệnh, hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo.

Song song với hoạt động của ngành y tế, mạng lưới cộng tác viên sức khỏe cộng đồng được huy động trực tiếp đến từng hộ gia đình, khu nhà trọ và công trình xây dựng để tuyên truyền, hướng dẫn vệ sinh môi trường, xử lý các điểm đọng nước và thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

Lãnh đạo Sở Y tế kêu gọi mỗi gia đình dành thời gian ít nhất một lần mỗi tuần để kiểm tra, súc rửa, đậy kín các dụng cụ chứa nước, loại bỏ vật dụng phế thải có khả năng đọng nước và chủ động diệt lăng quăng. Cùng với đó, người dân cần duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi, vật dụng sinh hoạt của trẻ và hạn chế tiếp xúc với nguồn lây.

Liên quan đến các biện pháp phòng bệnh chủ động, bác sỹ Lê Thị Giao Thi, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu cho biết, bên cạnh việc vệ sinh môi trường, kiểm soát nguồn lây và phát hiện sớm triệu chứng, tiêm vắc-xin là giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và những biến chứng nguy hiểm. Đặc biệt, trong bối cảnh sốt xuất huyết và tay chân miệng cùng gia tăng, việc chủ động tạo miễn dịch cho các nhóm đối tượng phù hợp càng có ý nghĩa trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Đối với sốt xuất huyết, Việt Nam hiện đã triển khai vắc-xin Qdenga, được chỉ định cho người từ 4 tuổi trở lên, với phác đồ hai mũi cách nhau 3 tháng.

Vắc-xin được phát triển nhằm phòng bệnh do cả bốn tuýp virus Dengue gây ra, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh và nhập viện. Đáng lưu ý, người từng mắc sốt xuất huyết vẫn có nguy cơ tái nhiễm bởi các tuýp virus khác, do đó cần được tư vấn tiêm chủng phù hợp thay vì chủ quan cho rằng đã mắc bệnh sẽ có miễn dịch lâu dài.

Với bệnh tay chân miệng, việc Việt Nam cấp phép lưu hành vắc-xin Envacgen phòng virus EV71 trong năm 2026 đã mở thêm lựa chọn dự phòng cho trẻ nhỏ.

Đây là chủng virus có khả năng gây những biến chứng nghiêm trọng như viêm não, viêm cơ tim và phù phổi cấp. Vắc-xin được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, giúp phòng bệnh do EV71 gây ra. Tuy nhiên, do tay chân miệng còn liên quan đến nhiều chủng virus khác, việc tiêm chủng không thể thay thế các biện pháp vệ sinh cá nhân, khử khuẩn đồ chơi, lớp học và theo dõi sức khỏe trẻ hằng ngày.

Chuyên gia khuyến cáo, phụ huynh cần chủ động tìm hiểu, đưa trẻ đi khám sàng lọc và tiêm vắc-xin đúng độ tuổi, đủ liều theo hướng dẫn chuyên môn. Sự kết hợp giữa tiêm chủng, kiểm soát nguồn lây và phát hiện sớm dấu hiệu chuyển nặng sẽ góp phần hạn chế nguy cơ nhập viện, biến chứng và tử vong do hai bệnh truyền nhiễm đang gia tăng.