Nhiều nhà băng có tỷ suất sinh lời thấp

Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), vốn điều lệ tối thiểu của một ngân hàng TMCP là 3.000 tỷ đồng, đồng nghĩa vốn chủ sở hữu của ngân hàng cũng phải lên đến hàng ngàn tỷ đồng. Ngoài ra, hiện nay, tổng tài sản của ngân hàng nhỏ nhất cũng lên đến khoảng 50.000 tỷ đồng. Nắm trong tay lượng vốn khổng lồ như vậy, song không phải ngân hàng nào cũng sinh lợi tốt. Báo cáo tài chính vừa công bố quý II/2016 cho thấy, lợi nhuận của nhiều ngân hàng quá thấp.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2016 vừa được công bố, trong quý II, Ngân hàng TMCP Quốc dân (NCB) với tổng tài sản hơn 59.000 tỷ đồng (tính đến 30/6/2016), đạt lợi nhuận trước thuế 1 tỷ đồng. Có quy mô “khủng” hơn nhiều so với NCB, song SCB cũng đang chật vật về lợi nhuận. Sau thương vụ hợp nhất 3 ngân hàng chung chủ sở hữu năm 2011 (Đệ Nhất - Tín Nghĩa – SCB), hiện SCB có vốn điều lệ 14.295 tỷ đồng, tổng tài sản tính đến ngày 30/6/2016 đạt gần 340.000 tỷ đồng, gấp 5 - 7 lần ngân hàng nhỏ khác. Tuy nhiên, lợi nhuận của ngân hàng này không tăng tương ứng. Cụ thể, trong quý II/2016, lợi nhuận sau thuế của SCB chỉ đạt 67 tỷ đồng. Lũy kế 6 tháng đầu năm, SCB chỉ đạt 94 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế.

Một trường hợp nữa là Eximbank. Vốn là ngân hàng lớn nhất nhì trong khối ngân hàng cổ phần (vốn điều lệ hiện đang ở mức hơn 12.000 tỷ đồng), song trong quý II/2016, lợi nhuận trước thuế của Eximbank chỉ vỏn vẹn 49 tỷ đồng, lũy kế 6 tháng là 79 tỷ đồng.

Ngoài 3 ngân hàng trên, một số ngân hàng vốn ngàn tỷ khác cũng có tỷ suất sinh lời khá hẻo, như ABBank, VietABank, VietBank…

Lợi nhuận thấp một phần do trong quá trình tái cấu trúc

Trong số các ngân hàng nói trên, rất nhiều ngân hàng đang chật vật trong quá trình tái cấu trúc, như NCB, SCB, Eximbank…, nên lợi nhuận thấp là điều dễ hiểu.

Theo báo cáo tài chính của các nhà băng, có thể thấy, chi phí hoạt động tăng và nợ xấu lớn là nguyên nhân khiến lợi nhuận ngân hàng thấp ở mức thảm hại. Cụ thể, báo cáo tài chính của NCB cho thấy, tính hết quý II/2016, NCB có thu nhập lãi thuần là 246 tỷ đồng, tăng 53% so với cùng kỳ năm trước, song chi phí hoạt động quý II lại tăng tới 20%, lên xấp xỉ 200 tỷ đồng; chi phí dự phòng rủi ro là 25 tỷ đồng và các khoản xử lý theo Đề án tái cấu trúc ngân hàng chiếm 30 tỷ đồng.

Tại SCB, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước chi phí dự phòng rủi ro đạt tới 1.120 tỷ đồng, song chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng đột biến từ 420 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước lên tới 1.038 tỷ đồng đã ngốn gần hết khoản lợi nhuận kiếm được của SCB.

Tương tự, tổng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh quý II/2016 của Eximbank là 372 tỷ đồng, tăng tới 90% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, dự phòng rủi ro cũng tăng gần gấp đôi, lên 324 tỷ đồng, khiến lợi nhuận sau trích lập của ngân hàng này chỉ còn 49 tỷ đồng.

Trên thực tế, lợi nhuận của Eximbank vẫn còn rất ảo. Với tỷ lệ nợ xấu 5%, trong đó nợ có nguy cơ mất vốn cả ngàn tỷ đồng, nếu trích lập đầy đủ, Eximbank hiện đang lỗ nặng, chứ không phải có lãi.

Lãi ảo cũng là tình trạng chung của nhiều ngân hàng và là điều khiến các chuyên gia kinh tế lo ngại nhất. “Lợi nhuận trong báo cáo tài chính nhiều ngân hàng là ảo, vì những khoản lãi dự thu trên thực tế rất khó đòi”, TS. Nguyễn Trí Hiếu nhận định.

Trước đó, ông Nguyễn Xuân Thành, Giám đốc Chương trình giảng dạy kinh tế Fullbright cũng cho rằng, một số ngân hàng đang ghi nhận ngày càng nhiều khoản lãi mà thực chất chưa nhận được tiền. Điều này có những hệ lụy cần phải cảnh báo, bởi khoản lợi nhuận chưa thu được này chưa phải là lợi nhuận thực. Nếu cuối kỳ, khoản lãi này không thu được thì sẽ gây nguy hiểm cho ngân hàng và cả hệ thống.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, NHNN cần đẩy nhanh hơn nữa tốc độ tái cơ cấu ngân hàng và xử lý nợ xấu, nếu tình trạng ngân hàng yếu kém kéo dài, bất ổn sẽ quay lại với hệ thống ngân hàng, đe dọa sức khỏe của nền kinh tế.