Thông tư mới quy định rõ nguyên tắc hỗ trợ thuốc, trách nhiệm của các bên tham gia và đặc biệt làm rõ việc Quỹ bảo hiểm y tế không thanh toán đối với phần thuốc được hỗ trợ miễn phí, góp phần bảo đảm minh bạch trong quản lý và sử dụng thuốc.

Theo quy định mới, chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí được thực hiện trên cơ sở văn bản thỏa thuận giữa cơ sở kinh doanh dược và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Vừa qua, Bộ Y tế ban hành Thông tư số 16/2026/TT-BYT quy định thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để điều trị cho người bệnh. Thông tư có hiệu lực từ ngày 10/7/2026 và thay thế Thông tư số 31/2018/TT-BYT của Bộ trưởng Bộ Y tế.

Thông tư được ban hành nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng thuốc do cơ sở kinh doanh dược hỗ trợ miễn phí cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để điều trị cho người bệnh; bảo đảm công khai, minh bạch, an toàn, hiệu quả, đúng chỉ định chuyên môn và bảo vệ quyền lợi của người bệnh.

Theo quy định mới, chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí được thực hiện trên cơ sở văn bản thỏa thuận giữa cơ sở kinh doanh dược và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Việc hỗ trợ thuốc được thực hiện theo khả năng hỗ trợ của cơ sở kinh doanh dược nhưng phải bảo đảm không thu tiền, không kèm điều kiện thương mại ràng buộc người bệnh, không tác động đến việc lựa chọn phương pháp điều trị hoặc chỉ định sử dụng thuốc của bác sĩ.

Thông tư quy định rõ thuốc trong chương trình hỗ trợ miễn phí phải được lưu hành hợp pháp tại Việt Nam. Việc chỉ định và kê đơn phải phù hợp với hướng dẫn sử dụng thuốc đã được Bộ Y tế phê duyệt, hướng dẫn chẩn đoán và điều trị hoặc các tài liệu chuyên môn liên quan. Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chỉ được triển khai chương trình khi có phạm vi hoạt động chuyên môn phù hợp với chỉ định sử dụng thuốc.

Một trong những điểm đáng chú ý của Thông tư là quy định Quỹ bảo hiểm y tế không thanh toán đối với số lượng thuốc hỗ trợ miễn phí đã sử dụng cho người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế. Quy định này nhằm tránh thanh toán trùng, bảo đảm minh bạch trong sử dụng thuốc và quản lý Quỹ bảo hiểm y tế.

Bên cạnh đó, Thông tư cũng quy định cụ thể trách nhiệm của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trong việc triển khai chương trình. Theo đó, các cơ sở phải công khai thông tin chương trình; ban hành quy trình nội bộ; tư vấn đầy đủ cho người bệnh về phác đồ điều trị, hiệu quả, nguy cơ, tác dụng không mong muốn của thuốc và các chi phí ngoài phần thuốc được hỗ trợ. Đồng thời, việc cấp phát thuốc phải bảo đảm công bằng, hợp lý, minh bạch và hiệu quả.

Đối với người bệnh, việc tham gia chương trình được thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện. Người bệnh phải đăng ký tham gia và ký Phiếu đăng ký tự nguyện, đồng thời tuân thủ các quy định về nhận và sử dụng thuốc hỗ trợ. Trường hợp ngừng sử dụng thuốc hoặc không tiếp tục tham gia chương trình, người bệnh hoặc người nhà người bệnh có trách nhiệm thông báo cho bác sĩ điều trị và hoàn trả số thuốc đã được cấp phát nhưng chưa sử dụng.

Đối với các chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí đã được Bộ trưởng Bộ Y tế phê duyệt trước ngày Thông tư có hiệu lực và vẫn còn thời hạn thực hiện, Thông tư quy định tiếp tục triển khai đến hết thời hạn đã được phê duyệt.

Đồng thời, các chương trình này phải áp dụng các quy định mới về quản lý, sử dụng thuốc, báo cáo, lưu trữ hồ sơ và trách nhiệm thực hiện nhằm bảo đảm người bệnh không bị gián đoạn điều trị.

Bộ Y tế đề nghị các cơ quan quản lý y tế, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, cơ sở kinh doanh dược và các tổ chức, cá nhân có liên quan nghiêm túc triển khai thực hiện Thông tư, bảo đảm chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí được thực hiện đúng quy định, minh bạch, an toàn và hiệu quả vì quyền lợi của người bệnh.

Được biết, năm 2022, chi thuốc bảo hiểm y tế đạt 40.010 tỷ đồng, chiếm 33,41% tổng chi. Năm 2023, con số này là 45.841 tỷ đồng, tương đương 32,82%.

Đến năm 2024, chi thuốc tăng lên 50.784 tỷ đồng nhưng tỷ trọng giảm còn 31,22%. Diễn biến này đặt ra yêu cầu phải lựa chọn và thanh toán thuốc hợp lý, vừa bảo đảm hiệu quả sử dụng quỹ, vừa giảm gánh nặng chi trả trực tiếp của người dân.