Ngành dược phẩm Việt Nam được đánh giá là có nhiều cơ hội phát triển khi thu nhập cải thiện, người dân quan tâm đến sức khỏe nhiều hơn

Tăng trưởng thần tốc

Theo báo cáo của Cục Quản lý dược (Bộ Y tế), quy mô thị trường dược phẩm Việt Nam hiện đạt khoảng 8 tỷ USD/năm. Chi tiêu bình quân tăng 12-15%/năm, trong khi tốc độ tăng trưởng kép hàng năm đạt 8%, cao thứ hai châu Á. Năm 2025, chi tiêu bình quân cho dược phẩm đạt 78,3 USD/người.

Dù nhập khẩu thuốc vẫn chiếm tỷ trọng đáng kể về giá trị, nhưng năng lực sản xuất nội địa đã được cải thiện rõ rệt. Giá trị thuốc sản xuất trong nước hiện chiếm khoảng 70% về số lượng sử dụng và gần 50% về giá trị. Số cơ sở sản xuất tăng từ 167 (năm 2016), lên 243 (năm 2025).

Thuốc nội đã bao phủ toàn bộ các nhóm điều trị sử dụng trong phòng và chữa bệnh tại Việt Nam; một số sản phẩm được xuất khẩu sang EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Số lượng thuốc biệt dược gốc được chuyển giao công nghệ cũng tăng dần qua từng năm.

Năm 2025, có 67 công ty Việt Nam xuất khẩu thuốc và nguyên liệu làm thuốc sang các thị trường châu Á, châu Âu và Nhật Bản, đạt tổng kim ngạch 312 triệu USD, đứng thứ tư trong khu vực Đông Nam Á. Trong đó, các cơ sở có vốn FDI đóng góp 230 triệu USD, còn doanh nghiệp trong nước đạt 82 triệu USD.

Ông Tạ Mạnh Hùng, Phó cục trưởng Cục Quản lý dược cho biết, ngành dược đang phát triển theo hướng bền vững với nhiều chỉ số tích cực. Tỷ lệ thuốc kém chất lượng duy trì dưới 1%; chỉ số CPI nhóm hàng thuốc và dịch vụ y tế ở mức thấp; 100% thủ tục hành chính được triển khai trực tuyến; cơ sở dữ liệu cấp giấy đăng ký lưu hành đã cập nhật 53.526 thuốc và nguyên liệu làm thuốc. Hoạt động dược lâm sàng được triển khai tại 100% bệnh viện tuyến Trung ương, tuyến tỉnh và 90% bệnh viện tuyến huyện (cũ) và bệnh viện tư nhân. Tỷ lệ dược sỹ đại học đạt khoảng 3,4 người trên 10.000 dân vào năm 2025, tăng dần qua các năm.

Tuy vậy, theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, ngành dược vẫn đối diện nhiều thách thức. Gần 90% nguyên liệu làm thuốc còn phụ thuộc nhập khẩu. Đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) chưa tương xứng. Nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực chuyên sâu còn thiếu. Nhiều tập đoàn quốc tế mới dừng ở xuất khẩu hoặc nhượng quyền thương mại, chưa chuyển giao công nghệ lõi.

Giải pháp được xác định là hoàn thiện hành lang pháp lý, cải cách thủ tục, tăng cường quản lý chất lượng và giá thuốc, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển R&D, xây dựng hạ tầng sản xuất hiện đại, trong đó có các khu công nghiệp dược - sinh học. Cùng với đó, tiếp tục chuyển đổi số toàn diện và nâng chuẩn quản lý vaccine, thuốc theo thông lệ quốc tế.

Cơ hội lớn, song áp lực không nhỏ

Bước sang năm 2026, phần lớn doanh nghiệp dược lạc quan, nhưng thận trọng. Động lực tăng trưởng đến từ già hóa dân số, thu nhập cải thiện, cải cách pháp lý trong đấu thầu và bảo hiểm y tế, cùng xu hướng đầu tư mạnh vào thuốc công nghệ cao. Theo dự báo của IQVIA, giai đoạn 2023-2028, thị trường dược phẩm Việt Nam có thể duy trì tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm 6-8%.

Các văn bản như Luật Dược (sửa đổi), Luật Bảo hiểm y tế (sửa đổi), Nghị định 24/2024/NĐ-CP về lựa chọn nhà thầu, Nghị quyết 72-NQ/TW và Thông tư 40/2025/TT-BYT đang tạo áp lực đổi mới mạnh mẽ. Dù cần 1-2 năm để phản ánh đầy đủ vào doanh thu và lợi nhuận, hơn một nửa doanh nghiệp tham gia khảo sát của Vietnam Report đánh giá khung pháp lý minh bạch hơn, mở ra cơ hội tăng trưởng tích cực.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, mục tiêu nội địa hóa và nâng chuẩn EU-GMP mở ra cơ hội thu hút vốn FDI chất lượng cao. Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ gần 100 triệu dân, mà còn có thể trở thành mắt xích sản xuất quan trọng trong khu vực.

Nhìn rộng hơn, ngành dược Việt Nam đang hội tụ 3 trụ cột của một chu kỳ tăng trưởng dài hạn. Nhu cầu thị trường tăng mang tính cấu trúc do dân số già hóa và nhận thức về sức khỏe cao hơn. Chính sách hỗ trợ mang tính đột phá, từ bảo hiểm y tế gần như toàn dân đến chiến lược phát triển ngành. Doanh nghiệp đầu ngành cải thiện hiệu quả, đầu tư công nghệ cao và mở rộng kênh bệnh viện.

Trong khi nhiều lĩnh vực kinh tế còn phụ thuộc vào chu kỳ ngắn hạn, dược phẩm lại sở hữu đặc tính phòng thủ và bền vững. Sự ổn định trong ngắn hạn kết hợp với động lực chính sách và tiêu dùng đang tạo nền tảng cho một giai đoạn tăng trưởng mới.

Giai đoạn 2025-2030, vì thế, không chỉ là câu chuyện tăng doanh thu hay lợi nhuận của từng doanh nghiệp, mà là bước chuyển của cả ngành sang một vị thế mới trong cấu trúc kinh tế. Nếu chiến lược được triển khai đúng lộ trình, ngành dược Việt Nam không chỉ đạt mục tiêu 20 tỷ USD, mà còn có thể trở thành một trong những trụ cột công nghiệp y tế có giá trị gia tăng cao của quốc gia trong thập kỷ tới.

Ở tầm chiến lược, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan khẳng định, phát triển ngành dược là nhu cầu tất yếu của quốc gia. Với điều kiện địa lý và thổ nhưỡng đặc thù, Việt Nam còn dư địa lớn để phát triển công nghiệp dược theo chiều sâu.

Ban Chỉ đạo quốc gia về phát triển ngành dược được yêu cầu hoàn thiện Kế hoạch hành động giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn 2045 theo nguyên tắc “6 rõ”:  rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả; phân công, phân nhiệm cụ thể cho các bộ, ngành.