Tổng thống Mỹ Joe Biden phát biểu về kế hoạch chống lạm phát và giảm chi phí cho các gia đình lao động, tại tòa án phía Nam Nhà Trắng vào ngày 10/5/2022. Ảnh: AFP

Nhà Trắng đang xem xét các ngón đòn chiến tranh thương mại Mỹ - Trung mà cựu Tổng thống Donald Trump áp dụng. Thuế quan áp dụng trong thương chiến Mỹ - Trung được cho là một trong những nguyên nhân khiến giá cả hàng hóa tại Mỹ, từ tã lót đến quần áo và đồ nội thất, đều tăng vọt.

Có khả năng Mỹ sẽ loại bỏ hoàn toàn các đòn thuế quan đối với hàng Trung Quốc, Tổng thống Biden nêu trong bài phát biểu từ Washington hôm 10/5. "Chúng tôi đang xem xét điều gì sẽ có tác động tích cực nhất", ông Biden nói và cho biết thêm rằng việc loại bỏ thuế quan đang được thảo luận.

Cựu Tổng thống Trump đã áp dụng một loạt các hình phạt tài chính đối với hàng hóa Trung Quốc trong cuộc chiến thương mại "ăn miếng trả miếng" kéo dài với Bắc Kinh, với mục đích là tăng cường hàng hóa do Mỹ sản xuất.

Tuy nhiên, quan điểm về việc loại bỏ thuế quan của ông Trump đối với các sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ giúp hạ nhiệt lạm phát, đang là vấn đề tranh cãi giữa các nhà kinh tế. Số đông các ý kiến nhận định việc nới lỏng hoặc loại bỏ hoàn toàn thuế quan trong thương chiến Mỹ - Trung là một trong số ít các đòn bẩy có sẵn mà Nhà Trắng muốn sử dụng để giảm chi phí và giá cả.

Mặt khác, Tổng thống Biden tái khẳng định rằng đại dịch Covid-19 trong và ngoài nước Mỹ cùng với chiến sự Nga - Ukraine là hai yếu tố cộng hưởng khiến giá cả ở Mỹ tăng nhanh nhất kể từ đầu những năm 1980.

"Tôi muốn người Mỹ biết rằng tôi đang rất coi trọng vấn đề lạm phát", ông Biden nói. "Nguyên nhân đầu tiên của lạm phát là đại dịch vừa xảy ra. Nó không chỉ phong tỏa nền kinh tế toàn cầu mà còn khiến chuỗi cung ứng và nhu cầu rơi vào trạng thái hỗn loạn", Tổng thống Mỹ nhận xét.

"Và năm nay chúng ta có nguyên nhân thứ hai: cuộc chiến của ông Putin ở Ukraine", ông Biden nói thêm về nguyên nhân khiến giá dầu tăng đáng kể sau khi chiến sự nổ ra vào cuối tháng 2/2022.

Đơn cử, giá dầu thô WTI giao sau đã vượt mốc 130 USD/thùng vào tháng 3. Còn trong phiên gần đây nhất, giá dầu thô giao tháng 6 được giao dịch quanh mức 100 USD/thùng, vẫn cao hơn khoảng 30 USD so với hồi đầu năm.

Bên cạnh đó, chiến sự cũng đẩy giá cả các mặt hàng lương thực chủ chốt như lúa mì và ngô, lần lượt tăng 40% và 30% kể từ đầu năm, bởi Nga và Ukraine cùng cung cấp hơn 1/4 sản lượng lúa mì thế giới.

Các nhà kinh tế cho rằng đại dịch Covid-19, đặc biệt là những nỗ lực gần đây của Trung Quốc nhằm kiềm chế dịch diễn biến phức tạp, cùng với chiến sự ở Ukraine đều là những nguyên nhân khiến lạm phát của Mỹ trong tháng 3 tăng 8,5% so với cùng kỳ năm ngoái, mức cao nhất kể từ năm 1981.

Đối với lạm phát tháng 4, kết quả thăm dò của Dow Jones cho biết lạm phát Mỹ ước tăng 8,1% so với cùng kỳ năm trước.

Phát biểu hôm 10/5 của Tổng thống Biden là nỗ lực mới nhất của Washington nhằm thuyết phục công chúng Mỹ rằng Nhà Trắng đang cân nhắc tất cả các phương án có sẵn để kiềm chế giá cả tăng cao. Hàng chục cuộc thăm dò trước đó cho thấy người Mỹ tin rằng lạm phát là vấn đề chính mà Washington phải đối mặt và là mối đe dọa đối với sự phục hồi kinh tế từ cuộc suy thoái do Covid-19.

Trong những tuần gần đây, ông Biden đã tìm cách xoa dịu những thất vọng của người Mỹ thông qua các bài phát biểu thường xuyên. Tuần trước, ông chủ Nhà Trắng đã đề cập đến việc cắt giảm đáng kể thâm hụt liên bang trong năm tài chính 2022.

Việc chính quyền Tổng thống Biden chi tiêu mạnh tay cho chống dịch, kích thích kinh tế và hỗ trợ người dân đã vấp phải chỉ trích của đảng Cộng hòa. Phía Cộng hòa cho rằng lạm phát hoành hành ở Mỹ một phần lớn là do các chính sách kinh tế đầy tham vọng của đảng Dân chủ, bao gồm hàng nghìn tỷ USD cứu trợ Covid-19 trong "Kế hoạch giải cứu người Mỹ" và gói đầu tư cơ sở hạ tầng của lưỡng đảng do ông Biden ký năm 2021.