Trụ sở 172 - Ngọc Khánh (Ảnh: P.V)

Tranh chấp phức tạp

Ông Trần Mạnh Hà, Tổng giám đốc SBIC, không giấu được sự lo lắng khi trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư vào chiều ngày 25/5/2026, tức gần 2 ngày trước thời điểm SBIC phải bàn giao tòa nhà tại số 172 - Ngọc Khánh cho Công ty cổ phần Liên hiệp Xuất nhập khẩu và Đầu tư Hà Nội theo quyết định mới nhất của Thi hành án dân sự TP. Hà Nội.

Theo SBIC, trụ sở tại 172 - Ngọc Khánh là văn phòng làm việc duy nhất của Công ty mẹ - SBIC, được sử dụng ổn định, liên tục từ tháng 7/2007 đến nay. Nếu bị buộc di dời khỏi khu đất này, không chỉ hoạt động điều hành của doanh nghiệp bị ảnh hưởng lớn mà còn tiềm ẩn nguy cơ thất thoát vốn Nhà nước, bởi toàn bộ chi phí thuê trụ sở trong thời hạn 50 năm đã được SBIC thanh toán và hạch toán vào vốn điều lệ doanh nghiệp.

Công ty mẹ - SBIC nộp đơn từ đầu tháng 1/2026 và ngày 14/1/2026, TAND Khu vực 2 - Hà Nội đã ban hành quyết định mở thủ tục phá sản nên toàn bộ tài sản của doanh nghiệp, bao gồm cả trụ sở 172 - Ngọc Khánh, hiện thuộc phạm vi xem xét, xử lý của TAND Khu vực 2 - Hà Nội. “Nếu SBIC bị buộc phải bàn giao lại công trình tại thời điểm này, hậu quả không chỉ ảnh hưởng đến tiến trình giải quyết thủ tục phá sản mà còn tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài sản Nhà nước rất lớn”, ông Hà cho biết.

Theo hồ sơ vụ việc, tranh chấp tại 172 - Ngọc Khánh bắt nguồn từ chuỗi hợp đồng thuê và thuê lại công trình được thiết lập từ năm 2007. Công trình tại 172 - Ngọc Khánh thuộc sở hữu của Công ty TNHH Nhà nước MTV Xuất nhập khẩu và Đầu tư Hà Nội (nay là Công ty cổ phần Liên hiệp Xuất nhập khẩu và Đầu tư Hà Nội), gồm khối văn phòng và trung tâm thương mại hơn 7.100 m2. Tuy nhiên, tại thời điểm đưa vào giao dịch, công trình mới chỉ ở dạng xây thô, chưa hoàn thiện.

Ngày 12/1/2007, Công ty cổ phần Liên hiệp Xuất nhập khẩu và Đầu tư Hà Nội ký hợp đồng cho Công ty TNHH Thương mại Du lịch và Đầu tư phát triển thuê toàn bộ công trình. Chưa đầy một tháng sau, Công ty TNHH Thương mại Du lịch và Đầu tư phát triển tiếp tục cho Công ty cổ phần Khoáng sản và Đầu tư Vinashin thuê lại.

Đến ngày 10/5/2007, Công ty cổ phần Khoáng sản và Đầu tư Vinashin ký hợp đồng cho Tập đoàn Công nghiệp tàu thủy Việt Nam - Vinashin (nay là SBIC) thuê lại toàn bộ công trình trong thời hạn 50 năm với tổng giá trị thanh toán 115,5 tỷ đồng.

SBIC cho biết, khi tiếp nhận công trình, doanh nghiệp chỉ nhận phần xây thô chưa hoàn thiện. Trong gần 19 năm qua, tổng công ty đã tiếp tục đầu tư sửa chữa, hoàn thiện, mua sắm trang thiết bị để đưa công trình vào khai thác và sử dụng ổn định làm trụ sở duy nhất của Công ty mẹ - SBIC.

Tranh chấp bắt đầu phát sinh trong quá trình thực hiện các hợp đồng thuê, liên quan đến nghĩa vụ thanh toán giữa các bên. Ngày 29/10/2015, Công ty cổ phần Liên hiệp Xuất nhập khẩu và Đầu tư Hà Nội khởi kiện tại Tòa án nhân dân (TAND) quận Hoàn Kiếm, yêu cầu Công ty TNHH Thương mại Du lịch và Đầu tư phát triển thanh toán khoản nợ gốc 27,25 tỷ đồng cùng tiền lãi, đồng thời yêu cầu trả lại toàn bộ diện tích đã cho thuê tại 172 - Ngọc Khánh.

Đến ngày 13/1/2016, TAND quận Hoàn Kiếm chính thức thụ lý vụ án “Tranh chấp hợp đồng thuê công trình tại 172 - Ngọc Khánh”.

Trong quá trình giải quyết vụ án, SBIC nhiều lần khẳng định quyền quản lý, sử dụng hợp pháp đối với công trình này. Đáng chú ý, ngày 24/4/2020, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03 - Bộ Công an) có văn bản nêu rõ “quyền sử dụng công trình này đến năm 2057 thuộc Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy là đơn vị 100% vốn Nhà nước cần được ưu tiên bảo vệ”.

Ngày 3/9/2020, SBIC nộp đơn yêu cầu độc lập tới TAND quận Hoàn Kiếm, đề nghị công nhận hợp đồng thuê ký ngày 10/5/2007 có hiệu lực pháp luật; xác định quyền quản lý, sử dụng công trình của SBIC là hợp pháp; đồng thời đề nghị duy trì hiệu lực chuỗi hợp đồng thuê giữa các bên.

Tuy nhiên, tại Bản án sơ thẩm số 06/2021/KDTM-ST, ngày 23/3/2021, TAND quận Hoàn Kiếm đã chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Công ty cổ phần Liên hiệp Xuất nhập khẩu và Đầu tư Hà Nội, đồng thời không chấp nhận yêu cầu độc lập của SBIC. Tòa buộc SBIC phải trả lại toàn bộ diện tích thuê tại 172 - Ngọc Khánh.

Không đồng ý với phán quyết này, SBIC kháng cáo đề nghị hủy án để xét xử lại. Tuy nhiên, tại Bản án phúc thẩm số 182/2021/KDTM-PT ngày 15/11/2021, TAND TP. Hà Nội bác kháng cáo và giữ nguyên bản án sơ thẩm. Đây được xem là bước ngoặt pháp lý lớn nhất của vụ việc khi bản án bắt đầu có hiệu lực thi hành. Từ sau khi bản án phúc thẩm có hiệu lực, cơ quan thi hành án đã nhiều lần ban hành quyết định, thông báo cưỡng chế và tổ chức các bước thi hành án đối với trụ sở 172 - Ngọc Khánh. Đỉnh điểm là quyết định mới nhất của Thi hành án dân sự TP. Hà Nội yêu cầu SBIC bàn giao công trình vào ngày 27/5/2026.

Đề xuất tiếp tục hoãn thi hành án

Cho rằng các bản án chưa đánh giá đầy đủ bản chất giao dịch thuê dài hạn cũng như quyền lợi của doanh nghiệp nhà nước đang trực tiếp quản lý, khai thác tài sản, từ cuối năm 2022, SBIC liên tục gửi đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm tới TAND cấp cao tại Hà Nội, TAND Tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) cấp cao và VKSND Tối cao.

Đáng chú ý, tháng 10/2024, Ủy ban Tư pháp của Quốc hội đã có văn bản chuyển đơn của SBIC tới Viện trưởng VKSND Tối cao để xem xét theo thẩm quyền đối với cả bản án sơ thẩm và phúc thẩm. Tuy nhiên, đến ngày 11/8/2025, VKSND Tối cao ban hành thông báo không kháng nghị giám đốc thẩm, gần như khép lại toàn bộ con đường tố tụng cuối cùng của SBIC trong vụ việc này.

Cùng với quá trình khiếu nại, SBIC cũng khởi kiện yêu cầu Công ty cổ phần Liên hiệp Xuất nhập khẩu và Đầu tư Hà Nội hoàn trả gần 84,8 tỷ đồng là phần chi phí doanh nghiệp đã bỏ ra để sửa chữa, hoàn thiện công trình và mua sắm trang thiết bị tại trụ sở 172 -
Ngọc Khánh.

Theo tính toán của SBIC, tổng giá trị hiện tại của công trình khoảng 136,9 tỷ đồng, trong đó riêng phần giá trị do SBIC đầu tư chiếm khoảng 62%. Doanh nghiệp cho rằng chính quá trình đầu tư, hoàn thiện và khai thác kéo dài gần 19 năm đã làm giá trị thương mại của công trình tăng lên rất lớn.

“Nếu như năm 2007, giá cho thuê toàn bộ tòa nhà chỉ khoảng 1,4 tỷ đồng/năm thì hiện nay giá trị khai thác thương mại của công trình được SBIC tạm tính lên tới khoảng 3,67 tỷ đồng/tháng. Trên cơ sở đó, SBIC ước tính phần giá trị gia tăng của công trình hình thành từ quá trình đầu tư và khai thác còn lại có thể lên tới khoảng 894,2 tỷ đồng”, ông Trần Mạnh Hà cho biết.

Theo quan điểm của SBIC, việc cưỡng chế bàn giao toàn bộ công trình khi chưa xem xét đầy đủ phần giá trị đầu tư phát sinh từ nguồn vốn của doanh nghiệp có nguy cơ gây thiệt hại lớn đối với tài sản và vốn Nhà nước.

Được biết, Bộ Xây dựng cũng đã có văn bản gửi Chánh án TAND Tối cao, TAND Khu vực 2 - Hà Nội, Cục Quản lý thi hành án dân sự và Bộ Tư pháp đề nghị xem xét, hỗ trợ giải quyết kiến nghị của SBIC; đồng thời đề nghị cơ quan thi hành án dân sự thực hiện việc thi hành án theo trình tự, thủ tục quy định tại Luật Phục hồi, phá sản năm 2025, Luật Thi hành án dân sự sửa đổi, bổ sung năm 2022 và các quy định pháp luật liên quan.

Ngoài ra, ngày 19/5/2026, Công ty Hợp danh Quản lý và Thanh lý tài sản Thăng Long - đơn vị quản tài viên của Công ty mẹ - SBIC, cũng có văn bản gửi TAND Khu vực 2 - Hà Nội đề nghị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời và đình chỉ thi hành án đối với các bản án liên quan đến vụ việc 172 - Ngọc Khánh.

Trong báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ ngày 21/5/2026, Bộ Xây dựng cho biết, quá trình giải quyết vụ việc, xử lý đơn thư khiếu nại và thi hành án đã kéo dài nhiều năm nhưng đến nay vẫn còn nhiều nội dung chưa được xử lý dứt điểm theo quy định.

Đáng chú ý, ngày 14/1/2026, TAND Khu vực 2 - Hà Nội đã ban hành quyết định mở thủ tục phá sản đối với SBIC.

“Như vậy, các vụ việc liên quan đến SBIC thuộc trường hợp phải đình chỉ thi hành án và chuyển tài liệu, chứng cứ liên quan về TAND Khu vực 2 - Hà Nội để giải quyết theo quy định của pháp luật”, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang đánh giá.