Tổ chức Climate Bonds Initiative và Ngân hàng HSBC vừa công bố báo cáo ASEAN Sustainable Finance – State of the Market 2021.

Số liệu mới nhất cho thấy thị trường vốn nợ bền vững của ASEAN đang tăng trưởng mạnh mẽ, lập kỷ lục về khối lượng phát hành trong năm 2021. Trong đó, mảng xanh, xã hội và bền vững (green, social, and sustainability - GSS) đạt 24 tỷ USD, tăng 76,5% so với mức 13,6 tỷ USD của năm 2020, và liên kết bền vững (sustainability-linked) đạt 27,5 tỷ USD, tăng 220% so với mức 8,6 tỷ USD của năm 2020. 

Riêng tại Việt Nam, tổng giá trị GSS đạt 1,5 tỷ USD trong năm 2021, gần gấp năm lần mức 0,3 tỷ USD trong năm 2020 và duy trì tăng trưởng ổn định xuyên suốt ba năm liền. Phần lớn trái phiếu và khoản vay xanh ở Việt Nam trong năm 2021 đến từ ngành vận tải và năng lượng. Việt Nam là nguồn phát hành nợ xanh lớn thứ hai trong ASEAN, đạt 1 tỷ USD, chỉ sau Singapore.

Hai giao dịch lớn nhất chiếm phần lớn tổng giá trị GSS của Việt Nam là 425 triệu USD trái phiếu bền vững có quyền chọn nhận cổ phiếu của Tập đoàn Vingroup của Vinpearl và khoản vay xanh 400 triệu USD của VinFast (giá trị tại thời điểm công bố giao dịch tháng 12 năm 2021).

Giao dịch nhận được sự quan tâm lớn từ thị trường, giúp tăng quy mô khoản vay lên 500 triệu USD khi giao dịch đóng sổ. Trong giao dịch phát hành trái phiếu của Vinpearl, HSBC đóng vai trò Ngân hàng Tư vấn Cơ cấu Bền vững và đồng thời hỗ trợ Vingroup xây dựng Khung Tài chính Bền vững. Ở giao dịch khoản vay xanh cho VinFast, HSBC đóng vai trò là Đồng Tư vấn Tài chính bền vững và Đồng Bảo lãnh, Thu xếp vốn và Dựng sổ, cấu trúc và cung cấp giải pháp tài chính cạnh tranh cho cả Vingroup và VinFast. 

Thị trường trái phiếu của Việt Nam đã tăng trưởng lên trên 70 tỷ USD trong năm 2021. Hơn 80% lượng phát hành là trái phiếu chính phủ, còn các ngân hàng phát triển là nhóm phát hành lớn thứ hai.

Cuối năm 2020, Quốc hội Việt Nam đã thông qua Luật Bảo vệ Môi trường 2020 với một số sửa đổi quan trọng so với phiên bản cũ. Các điểm đổi mới bao gồm bổ sung định nghĩa, yêu cầu chung đối với trái phiếu xanh và những ưu đãi được hưởng áp dụng với chủ thể phát hành theo quy định sẽ được nêu cụ thể trong những tài liệu ban hành kèm theo luật. Việt Nam đang phát triển Hệ thống Phân loại được ban hành cùng với bộ luật. Luật mới dự kiến được ban hành vào năm nay. 

Năm 2021 cũng là thời điểm một số quốc gia ASEAN công bố cam kết giảm phát thải và đặt mục tiêu cân bằng phát thải mới. Cụ thể, Việt Nam công bố cam kết đạt mục tiêu cân bằng phát thải vào năm 2050 tại COP26. Cam kết tham vọng này sẽ góp phần thúc đẩy mạnh mẽ hơn huy động vốn qua thị trường tài chính bền vững nhằm tăng tốc quá trình giảm phát thải các-bon. 

Tổng giám đốc của HSBC Việt Nam, ông Tim Evans, nhận định: “Chúng tôi được khích lệ bởi tăng trưởng đáng kể trong phát hành vốn nợ bền vững ở Việt Nam trong năm 2021. Chúng tôi đang tham gia tích cực vào quá trình phát triển thị trường tài chính bền vững cho Việt Nam, trong đó, chúng tôi hỗ trợ khách hàng, ví dụ Vinpearl, một thành viên của Vingroup, phát hành 425 triệu USD trái phiếu bền vững có quyền chọn nhận cổ phiếu của Tập đoàn Vingroup, là trái phiếu bền vững có quyền chọn nhận cổ phiếu đầu tiên trên thế giới. Tất cả các loại hình tài chính bền vững đều hướng tới đích đến chung là giúp Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu đạt cân bằng phát thải các-bon vào năm 2050, theo cam kết Việt Nam công bố tại COP26”

Theo lãnh đạo HSBC, mặc dù thị trường tài chính bền vững đang tăng trưởng tại Việt Nam và ASEAN, nhu cầu triển khai vốn tài trợ nhằm giảm thiểu và giúp các nước thích nghi với biến đổi khí hậu vẫn còn rất cao. Việc huy động tài chính sẽ hỗ trợ quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế phát thải các-bon thấp vốn rất cần thiết để đạt được các mục tiêu theo Hiệp định Paris cũng như giảm thiểu những tác động nặng nề do biến đổi khí hậu gây ra cho khu vực ASEAN và trên toàn thế giới.

Theo báo cáo của Climate Bonds  và HSBC, năm 2021, Singapore, Thái Lan, Malaysia và Việt Nam đều ghi nhận giá trị phát hành nợ GSS tăng lên so với năm 2020, còn Indonesia và Philippines lại giảm do lượng phát hành lớn trong năm 2020.

Các khoản nợ được phân loại nhãn xanh (Green-labelled), bao gồm trái phiếu xanh và khoản vay xanh, tiếp tục là công cụ tài chính bền vững phổ biến nhất trên thị trường nợ GSS trong năm 2021. 63,9% các giao dịch GSS bắt nguồn từ ASEAN trong năm 2021 là giao dịch xanh, sau đó là tới giao dịch bền vững (35,5%), trong đó mảng bền vững cũng tăng lên so với năm 2020 (26%). Tỷ trọng phát hành nợ xã hội trong khu vực còn khá thấp (0,6%) trong năm 2021.

Tòa nhà và Năng lượng tiếp tục là mục đích sử dụng nhiều nhất nguồn vốn huy động từ các khoản nợ dán nhãn xanh ở ASEAN. Hai ngành này nhận được hai phần ba nguồn vốn trong năm 2019 và tăng lên 79% trong năm 2020. Bức tranh toàn khu vực không thay đổi trong năm 2021. Tòa nhà và Năng lượng chiếm 79,5% tổng nguồn vốn huy động từ nợ xanh phát hành tại khu vực ASEAN trong giai đoạn 2016-2021.

Trái phiếu do doanh nghiệp phi tài chính phát hành chiếm phần lớn (79%) khối lượng giao dịch xanh của ASEAN trong năm 2021, trái phiếu chính phủ tiếp tục thống lĩnh thị trường xã hội và bền vững, chiếm 51% lượng phát hành.