Thủy đậu ở người lớn, từ bệnh “lành tính” đến những ca nguy kịch trong phòng hồi sức

Từng được xem là bệnh lý phổ biến, lành tính ở trẻ em, thủy đậu đang có diễn biến bất thường khi tấn công cả người trưởng thành với tỷ lệ biến chứng cao. Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nguy kịch, thậm chí phải giành giật sự sống từng giờ vì những biến chứng nặng nề của căn bệnh này.

Bệnh nhân mắc thủy đậu điều trị tại Bệnh viện.

Một trong những trường hợp điển hình là anh Sầm Văn T., 39 tuổi, trú tại Lạng Sơn. Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốc nhiễm khuẩn, nhiễm trùng ổ bụng sau phẫu thuật tắc ruột trên nền bệnh thủy đậu diễn tiến nặng.

Theo hồ sơ bệnh án, khoảng 10 ngày trước khi nhập viện, anh xuất hiện đau quặn bụng, bí trung đại tiện và được phẫu thuật tắc ruột tại tuyến dưới. Tuy nhiên, ngay sau ca mổ, những nốt mụn nước đặc trưng của thủy đậu bắt đầu xuất hiện ở vùng bụng rồi lan nhanh ra toàn thân. Tình trạng nhiễm trùng không cải thiện, bụng chướng đau, dịch tiêu hóa liên tục thoát ra qua dẫn lưu, tiên lượng trở nên rất xấu khiến bệnh nhân phải chuyển lên tuyến trên trong tình trạng nguy kịch.

Các xét nghiệm cho thấy hệ miễn dịch của bệnh nhân suy kiệt nghiêm trọng. Chỉ số viêm CRP tăng vọt tới 348 mg/l, cao gấp hơn 70 lần bình thường, Procalcitonin chạm ngưỡng 100 ng/ml, trong khi bạch cầu giảm sâu xuống còn 1,94 G/L.

Bác sỹ Nguyễn Hồng Kỳ, Trung tâm Hồi sức tích cực cho biết đây là ca bệnh đặc biệt phức tạp khi bệnh truyền nhiễm bùng phát đồng thời với biến chứng ngoại khoa và nhiễm trùng huyết.

Trên lâm sàng, các nốt thủy đậu phủ khắp cơ thể, nhiều nốt đã hóa đục kèm biểu hiện sốc nhiễm khuẩn và nhiễm trùng ổ bụng nặng. Siêu âm ghi nhận nhiều dịch tự do trong ổ bụng, có ổ dịch kích thước lớn. Việc điều trị đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa hồi sức tích cực và theo dõi sát tổn thương trong ổ bụng để hỗ trợ các cơ quan đang suy kiệt.

Không riêng trường hợp này, anh L.V.T., 20 tuổi ở Lào Cai cũng nhập viện trong tình trạng nặng do chủ quan không thăm khám sớm. Khi vào viện, virus đã tấn công sâu vào các cơ quan nội tạng, gây suy hô hấp, suy gan cấp trên nền hội chứng thận hư nặng. Quá trình điều trị gặp nhiều khó khăn, tiên lượng dè dặt.

Theo các bác sỹ, điểm chung của hầu hết các ca bệnh nặng là chưa từng tiêm vaccine phòng thủy đậu. Khi thiếu đi “lá chắn” miễn dịch, virus Varicella Zoster có thể tấn công mạnh mẽ, đặc biệt ở những người có sức đề kháng yếu hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.

So với trẻ em, thủy đậu ở người lớn thường có diễn tiến nặng hơn với sốt cao, đau cơ dữ dội và nguy cơ biến chứng cao như viêm phổi ARDS, viêm não hay nhiễm trùng huyết. Điều nguy hiểm là nhiều người vẫn giữ tâm lý chủ quan, cho rằng đây chỉ là bệnh ngoài da thông thường.

Không ít trường hợp còn mắc sai lầm trong chăm sóc tại nhà. Việc kiêng tắm, kiêng gió cực đoan hoặc tự ý đắp lá, dùng thuốc chứa corticoid không theo chỉ định đã vô tình làm suy giảm miễn dịch. Điều này tạo điều kiện cho virus phát triển mạnh hơn, đồng thời khiến vi khuẩn dễ xâm nhập qua các nốt mụn nước bị vỡ, dẫn đến nhiễm trùng máu và suy đa tạng.

BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm phòng chống dịch của bệnh viện nhấn mạnh người dân không được lơ là với các dấu hiệu ban đầu như sốt, mệt mỏi hay nổi mụn nước. Khi có biểu hiện bất thường, cần đến cơ sở y tế để được chẩn đoán kịp thời, thay vì tự điều trị bằng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo cần giữ vệ sinh cơ thể sạch sẽ, khô thoáng để hạn chế nhiễm khuẩn thứ phát. Quan trọng hơn, tiêm vaccine vẫn là biện pháp hiệu quả và chủ động nhất để phòng bệnh.

Ung thư thực quản sau hơn 50 năm hút thuốc, uống rượu mỗi ngày

Những cơn ợ nóng, đau tức ngực, nuốt nghẹn tưởng chừng chỉ là rối loạn tiêu hóa thông thường. Nhưng với ông Đức, 72 tuổi, đó lại là dấu hiệu âm thầm của một căn bệnh nguy hiểm đã hình thành suốt hàng chục năm.

Ông Đức có tiền sử hút thuốc lá hơn 50 năm, trung bình mỗi ngày một bao, đồng thời uống rượu bia khoảng 3 đến 4 lon mỗi ngày. Sáu tháng trước khi nhập viện, ông bắt đầu xuất hiện tình trạng ợ nóng và đau tức ngực. Nghĩ mình mắc bệnh tim mạch, ông đi kiểm tra nhưng không phát hiện bất thường. Dù được bác sỹ khuyến cáo nội soi thực quản dạ dày, ông vẫn trì hoãn vì cho rằng triệu chứng chưa nghiêm trọng.

Chỉ đến khi tình trạng nuốt nghẹn tăng dần, ăn uống khó khăn, sụt cân nhẹ, ông mới đến viện thăm khám. Kết quả chụp CT cho thấy thành 1/3 giữa thực quản dày không đều, kích thước khoảng 9 mm, đoạn tổn thương kéo dài 40 mm gây hẹp lòng thực quản. Hình ảnh còn ghi nhận một số hạch trung thất và vôi hóa rải rác, tuy chưa phát hiện di căn xa.

Để xác định chính xác bản chất tổn thương, các bác sỹ tiến hành nội soi đường tiêu hóa và lấy mẫu sinh thiết. Hình ảnh nội soi cho thấy vùng 1/3 giữa thực quản có niêm mạc dạ dày lạc chỗ, kèm khối u sùi thâm nhiễm chiếm khoảng một nửa chu vi lòng thực quản. Kết quả mô bệnh học xác định đây là ung thư biểu mô thực quản biệt hóa vừa, đã xâm lấn.

TS.Đỗ Minh Hùng, chuyên khoa tiêu hóa cho biết, khối u đã xâm lấn ra ngoài thành thực quản nên chưa thể phẫu thuật ngay. Người bệnh được chỉ định hóa trị tân bổ trợ nhằm thu nhỏ khối u, kiểm soát tế bào ung thư di căn và giảm giai đoạn bệnh trước khi đánh giá lại khả năng phẫu thuật.

Sau 4 chu kỳ hóa trị, triệu chứng nuốt nghẹn của ông Đức cải thiện rõ rệt. Kết quả nội soi và chụp kiểm tra cho thấy khối u trước đó đã giảm kích thước đáng kể, tổn thương sùi gần như biến mất, đáp ứng tiêu chuẩn để tiến hành phẫu thuật.

Theo bác sỹ Hùng, phẫu thuật ung thư thực quản là một trong những phẫu thuật phức tạp nhất trong điều trị ung thư đường tiêu hóa. Thực quản nằm sâu trong lồng ngực, sát các cấu trúc quan trọng như động mạch chủ, tim và phổi, khiến nguy cơ biến chứng trong và sau mổ cao, đặc biệt ở bệnh nhân lớn tuổi và có nhiều bệnh nền.

Trường hợp của ông Đức càng trở nên khó khăn khi ông đồng thời mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và bệnh tim thiếu máu cục bộ. Điều này khiến việc gây mê và kiểm soát hô hấp trong phẫu thuật trở nên phức tạp hơn.

Ca mổ được thực hiện bằng phương pháp nội soi với chiến lược ba thì gồm ngực, bụng và cổ, kéo dài hơn 8 giờ. Trong quá trình phẫu thuật, ê kíp phải kiểm soát chặt chẽ thông khí và tư thế bệnh nhân để hạn chế ảnh hưởng đến chức năng hô hấp vốn đã suy giảm.

Các bác sỹ tiến hành cắt bỏ thực quản bị tổn thương, nạo các nhóm hạch xung quanh, đồng thời bảo tồn dây thần kinh quặt ngược nhằm hạn chế nguy cơ khàn tiếng sau mổ. Sau đó, dạ dày được tạo hình thành ống để thay thế phần thực quản đã cắt bỏ và nối lại ở vùng cổ.

Ca phẫu thuật thành công là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa, từ gây mê hồi sức đến ngoại khoa và hồi sức sau mổ.

Phát hiện nhiều đoạn mạch vành hẹp tới 90% nhờ khám sức khỏe công nghệ cao

Những cơn mệt mỏi thoáng qua, cảm giác nặng ngực khi leo cầu thang, tưởng chừng chỉ là dấu hiệu của tuổi tác. Nhưng với bà Lan, 55 tuổi, đó lại là lời cảnh báo âm thầm của một căn bệnh tim mạch nguy hiểm đã tiến triển trong nhiều năm mà không được phát hiện.

Chỉ khi đi khám sức khỏe tổng quát bằng công nghệ cao theo sự thúc giục của con gái, bà mới bất ngờ biết rằng nhiều đoạn mạch vành của mình đã bị hẹp nghiêm trọng, có đoạn lên tới 80 đến 90 phần trăm, tiềm ẩn nguy cơ nhồi máu cơ tim bất cứ lúc nào.

Theo bác sỹ Phạm Thị Thanh Tâm, người trực tiếp điều trị cho bệnh nhân cho hay, khoảng 3 tháng trước khi đi khám, bà Lan thường xuyên cảm thấy mệt khi làm việc nhà hoặc khi leo một đến hai tầng lầu. Thỉnh thoảng xuất hiện cảm giác nặng ngực thoáng qua nhưng người bệnh chủ quan, cho rằng đó là biểu hiện bình thường của tuổi tác.

Khai thác tiền sử cho thấy bà Lan bị tăng huyết áp khoảng 3 năm, mỡ máu cao nhưng chưa điều trị đầy đủ. Đáng chú ý, người bệnh có anh trai từng bị nhồi máu cơ tim, đây là yếu tố nguy cơ tim mạch quan trọng, làm tăng khả năng xảy ra các biến chứng nguy hiểm như đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

Kết quả thăm khám cho thấy người bệnh đang ở giai đoạn tiền đái tháo đường với HbA1c 5,81 phần trăm, chỉ số LDL C ở mức 105 mg trên dL, Triglyceride lên tới 250 mg trên dL. Đặc biệt, xét nghiệm chuyên sâu ghi nhận chỉ số Apo B đạt 148 mg trên dL, cao hơn nhiều so với ngưỡng bình thường.

Theo bác sỹ Tâm, Apo B là xét nghiệm phản ánh trực tiếp số lượng các hạt lipoprotein gây xơ vữa mạch máu. Có những trường hợp chỉ số cholesterol thông thường không quá cao nhưng số lượng hạt gây hại lại rất lớn. Nhờ xét nghiệm này, bác sỹ có thể nhìn rõ hơn toàn bộ nguy cơ xơ vữa, tránh bỏ sót những trường hợp tiềm ẩn nguy hiểm.

Dù các kết quả điện tim và siêu âm tim ban đầu vẫn trong giới hạn bình thường, nhưng với hàng loạt yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình, tăng huyết áp và rối loạn lipid máu, bà Lan được xếp vào nhóm nguy cơ tim mạch từ trung bình đến cao.

Để đánh giá chính xác hơn, người bệnh được chỉ định chụp cắt lớp mạch vành bằng hệ thống CT hơn 100.000 lát cắt. Kết quả cho thấy nhiều nhánh động mạch vành đã bị xơ vữa nguy cơ cao và hẹp nặng.

Bác sỹ Tâm cho biết quá trình hẹp mạch vành diễn ra âm thầm trong nhiều năm, khiến cơ thể dần thích nghi nên không xuất hiện những cơn đau thắt ngực điển hình. Tuy nhiên, chính sự “im lặng” này lại khiến người bệnh đối mặt với nguy cơ biến cố tim mạch nghiêm trọng bất cứ lúc nào.

Sau khi được chẩn đoán, bà Lan được ê kíp can thiệp đặt stent tại các vị trí tổn thương nhằm tái thông dòng chảy. Sau can thiệp, tình trạng ổn định, các triệu chứng gắng sức cải thiện rõ rệt. Người bệnh tiếp tục được điều trị nội khoa tối ưu và hướng dẫn thay đổi chế độ ăn uống, vận động.

Theo bác sỹ Phạm Thị Thanh Tâm, điểm chung của các bệnh lý nguy hiểm như tim mạch và đột quỵ là tiến triển âm thầm. Người bệnh có thể sinh hoạt bình thường trong nhiều năm mà không nhận ra bất thường. Những dấu hiệu ban đầu như mệt mỏi, giảm khả năng gắng sức hay rối loạn giấc ngủ rất dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với vấn đề tuổi tác.

Thực tế cho thấy nhiều người chỉ đi khám khi xuất hiện cơn đau thắt ngực dữ dội, lúc đó bệnh đã ở giai đoạn muộn, mạch máu tổn thương nặng, việc điều trị trở nên phức tạp và tốn kém hơn nhiều.

Bác sỹ nhấn mạnh khám sức khỏe tổng quát công nghệ cao đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm các bệnh lý nguy hiểm. Với sự hỗ trợ của các hệ thống máy móc hiện đại tích hợp trí tuệ nhân tạo cùng các xét nghiệm chuyên sâu, nhiều nguy cơ tiềm ẩn có thể được phát hiện ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng.