Cuộc chạy đua giành sự sống cho bệnh nhân 25 tuổi suy đa cơ quan vì Lupus

Một bệnh nhân nam 25 tuổi có tiền sử mắc bệnh tự miễn Lupus ban đỏ hệ thống vừa được các bác sỹ Bệnh viện Đa khoa Đức Giang cứu sống sau khi bệnh diễn biến đặc biệt nghiêm trọng, đồng thời tổn thương nhiều cơ quan và phải trải qua 10 ngày hỗ trợ VV-ECMO.

Khi nhập viện, bệnh nhân sốt cao 40 độ C, đau họng và khó thở dữ dội. Qua thăm khám, các bác sỹ phát hiện vùng hạ họng phù nề nghiêm trọng, che lấp thanh môn, đặt người bệnh trước nguy cơ tắc nghẽn đường thở cấp tính.

Bệnh nhân đang điều trị tại cơ sở y tế.

Trước tình huống đe dọa trực tiếp tính mạng, người bệnh được mở khí quản cấp cứu ngay tại giường và hỗ trợ hô hấp bằng máy thở. Tuy nhiên, đây mới chỉ là khởi đầu của một diễn biến bệnh lý hết sức phức tạp.

Tình trạng suy hô hấp tiếp tục tiến triển nhanh, tổn thương phổi ngày càng nặng và chuyển sang hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS), kèm xuất huyết phế nang lan tỏa. Cùng thời điểm, chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, bệnh nhân rơi vào suy thận cấp đến vô niệu và chức năng nhiều cơ quan bắt đầu suy giảm.

Mặc dù các thông số hỗ trợ của máy thở đã phải nâng lên mức cao, khả năng trao đổi khí của phổi vẫn không cải thiện. Khi những phương pháp hỗ trợ hô hấp thông thường không còn đủ khả năng duy trì trao đổi khí hiệu quả, ê-kíp điều trị tổ chức hội chẩn khẩn cấp và quyết định triển khai VV-ECMO.

Kỹ thuật này giúp hỗ trợ trao đổi khí bên ngoài cơ thể, qua đó giảm áp lực lên lá phổi đang bị tổn thương nghiêm trọng, hạn chế thêm những tổn thương liên quan đến thở máy và tạo khoảng thời gian cần thiết để phổi có cơ hội hồi phục.

Tuy nhiên, ECMO chỉ là một phần trong chiến lược hồi sức toàn diện đối với bệnh nhân. Trường hợp này đặc biệt phức tạp bởi người bệnh vừa mang bệnh lý tự miễn Lupus ban đỏ hệ thống, vừa đối mặt với nhiễm khuẩn nặng, tổn thương phổi, suy thận và suy giảm chức năng nhiều cơ quan.

Song song với VV-ECMO, các bác sỹ triển khai đồng thời nhiều biện pháp hồi sức chuyên sâu gồm thay huyết tương, lọc máu liên tục, truyền chế phẩm máu, thông khí phổi nghỉ, điều trị nhiễm khuẩn, kiểm soát đáp ứng miễn dịch và hỗ trợ chức năng các cơ quan.

Mỗi vấn đề đặt ra một yêu cầu điều trị khác nhau nhưng có mối liên hệ chặt chẽ. Tổn thương phổi nặng khiến khả năng trao đổi khí suy giảm, xuất huyết phế nang làm tình trạng hô hấp thêm nguy kịch, trong khi suy thận cấp và những rối loạn do bệnh tự miễn tiếp tục tác động lên toàn trạng người bệnh. Vì vậy, quá trình điều trị phải được theo dõi sát và liên tục điều chỉnh theo từng diễn biến.

Trong 10 ngày, ECMO đảm nhiệm vai trò hỗ trợ chức năng trao đổi khí trong thời điểm phổi chưa thể đáp ứng nhu cầu của cơ thể. Khoảng thời gian này cũng tạo điều kiện để các phương pháp điều trị nguyên nhân và hồi sức khác phát huy hiệu quả, từng bước đưa người bệnh ra khỏi tình trạng nguy kịch.

Sau 10 ngày điều trị tích cực và hỗ trợ VV-ECMO, tình trạng xuất huyết phế nang được kiểm soát, chức năng phổi dần cải thiện và các cơ quan khác cũng từng bước hồi phục. Khi khả năng trao đổi khí của phổi đáp ứng yêu cầu, bệnh nhân được cai VV-ECMO thành công.

Sau đó, mức độ hỗ trợ hô hấp tiếp tục được giảm dần và người bệnh được cai máy thở. Hiện bệnh nhân đã có thể tự thở qua mở khí quản, chức năng các cơ quan ổn định và tiếp tục được theo dõi, phục hồi tại bệnh viện.

Từ một bệnh nhân trẻ tuổi rơi vào tình trạng suy hô hấp nặng, suy thận cấp và suy đa cơ quan trong thời gian rất ngắn, khả năng hồi phục sau 10 ngày ECMO cho thấy ý nghĩa của việc nhận diện kịp thời thời điểm cần chuyển sang các biện pháp hồi sức chuyên sâu.

Viêm phổi kéo dài và nguy cơ biến chứng đe dọa tính mạng

Ông Trường, 67 tuổi, từng được phát hiện tràn dịch màng phổi trái và điều trị ngoại trú tại một cơ sở y tế ở Thái Nguyên. Tuy nhiên, sau một thời gian điều trị, tình trạng bệnh không thuyên giảm, những cơn đau ngực ngày càng tăng khiến ông phải đến bệnh viện kiểm tra lại.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính lồng ngực cho thấy lượng dịch trong khoang màng phổi khá lớn, lớp dịch dày nhất khoảng 65 mm. Ổ dịch chèn ép khiến phổi trái giảm thể tích, một phần nhu mô phổi bị xẹp. Tình trạng viêm nhu mô phổi kèm theo còn khiến nồng độ oxy máu giảm, cho thấy chức năng hô hấp của người bệnh đã bị ảnh hưởng đáng kể.

Khi tiến hành chọc dịch màng phổi, các bác sỹ phát hiện dịch mủ viêm. Trong lòng phế quản của bệnh nhân cũng xuất hiện nhiều dịch mủ màu trắng.

Bác sỹ Phùng Thị Thơm, chuyên khoa hô hấp khi thăm khám cho bệnh nhân xác định người bệnh bị viêm phổi biến chứng tràn mủ màng phổi. Đây là một dạng nhiễm trùng nặng xảy ra khi quá trình viêm ở phổi lan tới khoang màng phổi, gây tiết dịch, nhiễm khuẩn và hình thành mủ.

Ở trạng thái bình thường, khoang màng phổi chỉ chứa một lượng dịch rất nhỏ giúp hai lá màng phổi trượt lên nhau khi hô hấp. Khi nhiễm trùng từ phổi lan sang khu vực này, dịch có thể tích tụ ngày càng nhiều và chuyển thành mủ. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, ổ mủ tiếp tục lan rộng, chèn ép nhu mô khiến phổi không thể nở bình thường, từ đó làm giảm khả năng trao đổi khí và có thể dẫn tới suy hô hấp.

Nguy hiểm hơn, nhiễm trùng kéo dài có thể vượt khỏi phạm vi phổi và màng phổi, xâm nhập vào máu gây nhiễm khuẩn toàn thân. Khi tình trạng tiến triển nặng, người bệnh có nguy cơ sốc nhiễm khuẩn, suy nhiều cơ quan và đe dọa tính mạng.

Ngay cả khi vượt qua giai đoạn cấp tính, người bệnh vẫn có thể phải đối mặt với những hậu quả lâu dài nếu tình trạng viêm kéo dài. Quá trình viêm có thể khiến màng phổi xơ hóa, dày lên và hình thành sẹo, làm hạn chế khả năng giãn nở của phổi, ảnh hưởng đến chức năng hô hấp về sau.

Để kiểm soát ổ nhiễm trùng cho bệnh nhân, các bác sỹ đặt ống dẫn lưu khoang màng phổi. Khoảng 500 ml dịch mủ màu vàng đục được hút ra ngay trong lần đầu tiên.

Tuy nhiên, việc làm sạch khoang màng phổi không đơn giản bởi người bệnh đã xuất hiện nhiều ổ mủ vách hóa. Phản ứng viêm tạo thành các vách fibrin chia khoang dịch thành nhiều ổ nhỏ, khiến mủ bị khu trú và ống dẫn lưu khó tiếp cận toàn bộ lượng dịch.

Trước tình trạng này, các bác sỹ sử dụng thuốc tiêu sợi huyết đưa trực tiếp vào khoang màng phổi nhằm phá vỡ các vách fibrin, giải phóng lượng mủ bị mắc kẹt và tạo điều kiện để dịch thoát ra ngoài qua ống dẫn lưu. Biện pháp can thiệp giúp làm sạch khoang màng phổi mà người bệnh không phải trải qua phẫu thuật.

Sau một tuần điều trị, tình trạng bệnh cải thiện, bệnh nhân được rút ống dẫn lưu và tiếp tục sử dụng kháng sinh kéo dài. Kết quả chụp kiểm tra sau đó cho thấy lượng dịch màng phổi giảm dần. Khi tái khám, phổi đã nở tốt và chức năng hô hấp trở lại bình thường.

Trường hợp của bệnh nhân cho thấy một đợt viêm phổi tưởng như thường gặp có thể tiến triển thành những biến chứng phức tạp nếu tình trạng nhiễm trùng kéo dài hoặc không được kiểm soát hiệu quả. Khi dịch màng phổi đã chuyển thành mủ và hình thành nhiều vách ngăn, quá trình điều trị trở nên khó khăn hơn, thời gian điều trị kéo dài và nguy cơ phải can thiệp ngoại khoa cũng tăng lên.

Đặc biệt, người cao tuổi là nhóm cần thận trọng hơn trước các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp. Khả năng miễn dịch suy giảm theo tuổi, cùng với sự hiện diện của các bệnh nền nếu có, có thể khiến viêm phổi diễn biến phức tạp và làm tăng nguy cơ biến chứng.

Các bác sỹ khuyến cáo người có biểu hiện sốt, đau ngực, ho khạc đờm hoặc khó thở kéo dài không nên tự điều trị hoặc trì hoãn việc thăm khám. Khi các triệu chứng không cải thiện hoặc có xu hướng nặng lên, người bệnh cần được đánh giá lại tại cơ sở y tế để xác định nguyên nhân và phát hiện sớm biến chứng.

Việc trì hoãn điều trị có thể khiến viêm phổi tiến triển thành tràn mủ màng phổi, áp xe phổi hoặc làm dịch trong khoang màng phổi chuyển sang giai đoạn vách hóa. Khi đó, điều trị không chỉ phức tạp hơn mà nguy cơ suy hô hấp, nhiễm khuẩn nặng và những hậu quả lâu dài đối với chức năng phổi cũng gia tăng.

Dấu hiệu cảnh báo cấp cứu ngoại khoa ở trẻ

Đau bụng, quấy khóc, nôn trớ dễ khiến cha mẹ nghĩ trẻ bị rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, những biểu hiện tưởng chừng quen thuộc có thể là dấu hiệu của lồng ruột - một cấp cứu ngoại khoa có nguy cơ dẫn đến hoại tử, thủng ruột, nhiễm trùng nặng nếu phát hiện muộn.

Những cơn đau bụng xuất hiện trong đêm khiến bé trai L.H.Đ., 18 tháng tuổi, ở Phú Thọ liên tục quấy khóc. Mỗi lần đau, trẻ khóc thét, ưỡn người, kèm theo nôn trớ, ăn vào lại nôn ra dịch lẫn thức ăn.

Cho rằng con chỉ bị rối loạn tiêu hóa thông thường, gia đình tự mua men tiêu hóa cho trẻ uống. Tuy nhiên, tình trạng không cải thiện. Đến trưa hôm sau, khi thấy con mệt hơn và các cơn đau xuất hiện ngày càng dồn dập, gia đình mới đưa trẻ đến cơ sở y tế thăm khám.

Qua kiểm tra vùng bụng, các bác sỹ phát hiện một khối bất thường ở vùng hạ sườn phải, dù bụng trẻ vẫn mềm và chưa xuất hiện phản ứng thành bụng. Trẻ được chỉ định siêu âm và chụp X-quang ổ bụng để tìm nguyên nhân.

Đáng chú ý, kết quả X-quang thời điểm này chưa ghi nhận những bất thường rõ ràng. Các quai ruột không giãn, chưa xuất hiện mức nước hơi hay liềm khí dưới hoành. Tuy nhiên, siêu âm ổ bụng lại phát hiện khối lồng ruột ở vùng hạ sườn phải, đường kính ngang khoảng 29 mm, kéo dài trên đoạn 43 mm. Bên trong khối lồng có hạch mạc treo kích thước 7,5 x 4 mm và chưa xuất hiện dịch tự do trong khối lồng cũng như ổ bụng.

Kết hợp biểu hiện lâm sàng và hình ảnh siêu âm, các bác sỹ xác định trẻ bị lồng ruột cấp tính, chưa xuất hiện biến chứng và đang ở khoảng giờ thứ 15 kể từ khi khởi phát bệnh.

Bệnh nhi nhanh chóng được chuyển đến bệnh viện để thực hiện bơm hơi tháo lồng. Nhờ được phát hiện khi tổn thương chưa tiến triển nặng, thủ thuật diễn ra thuận lợi. Sau 24 giờ, kết quả kiểm tra cho thấy khối lồng đã hoàn toàn mất, lưu thông tiêu hóa phục hồi và trẻ được xuất viện.

Trường hợp này cho thấy một trong những khó khăn khi nhận biết lồng ruột ở trẻ nhỏ là triệu chứng ban đầu có thể rất giống những rối loạn tiêu hóa thường gặp. Trẻ chưa biết diễn đạt vị trí và tính chất cơn đau, trong khi đau bụng, quấy khóc và nôn trớ cũng xuất hiện ở nhiều bệnh lý tiêu hóa khác. Sự nhầm lẫn có thể khiến gia đình tự điều trị và bỏ qua khoảng thời gian quan trọng để can thiệp.

Lồng ruột xảy ra khi một đoạn ruột chui vào lòng đoạn ruột kế cận, gây chèn ép các mạch máu nuôi ruột và cản trở lưu thông đường tiêu hóa. Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt nhóm dưới 2 tuổi, với tỷ lệ bé trai mắc cao hơn bé gái.

Khoảng 90-95% trường hợp lồng ruột ở trẻ em không xác định được nguyên nhân thực thể, thường liên quan đến sự co bóp bất thường của nhu động ruột. Khoảng 5-10% trường hợp có thể liên quan đến các bất thường hoặc tổn thương thực thể như túi thừa Meckel, nang ruột đôi, polyp hay khối u đường ruột. Lồng hồi - đại tràng là dạng thường gặp nhất, chiếm khoảng 85% số trường hợp.

Điều đáng lo ngại là mức độ tổn thương ruột tăng dần theo thời gian nếu khối lồng không được tháo kịp thời. Trong 24 giờ đầu, đoạn ruột bị lồng bắt đầu chịu chèn ép, thành ruột phù nề và có thể xuất huyết. Từ 24-48 giờ, tình trạng phù nề, sung huyết và xuất huyết trở nên nghiêm trọng hơn. Khi bệnh kéo dài trên 48 giờ, tuần hoàn tại đoạn ruột bị lồng có thể bị đình trệ, dẫn đến thiếu máu, nhồi máu và hoại tử ruột.

Khi ruột đã hoại tử hoặc thủng, dịch và vi khuẩn trong đường tiêu hóa có thể tràn vào ổ bụng gây viêm phúc mạc, nhiễm trùng nặng, sốc nhiễm trùng và đe dọa tính mạng. Lúc này, khả năng điều trị bảo tồn giảm đi và trẻ có thể phải phẫu thuật cấp cứu.

Vì vậy, nhận biết sớm những biểu hiện đặc trưng có ý nghĩa rất quan trọng. Triệu chứng thường gặp nhất là trẻ đột ngột đau bụng từng cơn dữ dội. Trẻ nhỏ có thể đang bình thường bỗng khóc thét, co chân lên bụng hoặc ưỡn người. Mỗi cơn đau có thể kéo dài vài phút rồi tạm hết và lặp lại sau khoảng 15-30 phút. Chính khoảng thời gian trẻ tạm ổn giữa các cơn đôi khi khiến cha mẹ chủ quan.

Nôn trớ thường xuất hiện sớm sau cơn đau. Ban đầu trẻ có thể nôn thức ăn, sau đó nôn ra dịch vàng hoặc xanh khi tình trạng tắc ruột tiến triển. Đi ngoài phân nhầy máu là dấu hiệu đáng chú ý nhưng thường xuất hiện muộn hơn. Vì vậy, cha mẹ không nên chờ đến khi trẻ đi ngoài ra máu mới đưa đi khám.

BSCKI Mai Thanh Huyền, chuyên khoa Chẩn đoán hình ảnh, Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Vĩnh Phúc cho biết, triệu chứng lâm sàng của lồng ruột ở giai đoạn đầu dễ nhầm với rối loạn tiêu hóa, viêm dạ dày ruột hoặc hội chứng lỵ. Trong những trường hợp nghi ngờ, chẩn đoán hình ảnh, đặc biệt siêu âm ổ bụng, có vai trò quan trọng trong phát hiện bệnh.

Các bác sỹ khuyến cáo, với trẻ nhỏ chưa thể mô tả chính xác cơn đau, cha mẹ cần quan sát kỹ những thay đổi bất thường trong hành vi. Trẻ đang khỏe mạnh đột ngột khóc thét từng cơn, co chân hoặc ưỡn người, nôn trớ liên tục, bỏ bú, mệt hơn hoặc đi ngoài bất thường cần được đưa đến cơ sở y tế để thăm khám sớm.

Đặc biệt, không nên tự cho trẻ sử dụng thuốc hoặc men tiêu hóa rồi tiếp tục chờ đợi khi các cơn đau lặp lại và có xu hướng tăng lên. Với lồng ruột, thời điểm phát hiện không chỉ quyết định khả năng tháo lồng bằng phương pháp ít xâm lấn mà còn có thể quyết định việc trẻ có tránh được hoại tử ruột, phẫu thuật và những biến chứng đe dọa tính mạng hay không.