Từ ngày 1/10/2020, hành vi phát tán tin nhắn rác, cuộc gọi rác có thể bị phạt tới 170 triệu đồng.

Chế tài mới phạt nặng

Từ 199 đến 542 triệu tin nhắn rác bị các nhà mạng chặn hàng năm, chưa kể con số “lọt lưới”. Còn cuộc gọi rác thì tính riêng trong tháng 3/2020, các nhà mạng đã tìm ra khoảng 49 triệu cuộc nghi ngờ là cuộc gọi rác. Các cuộc gọi này phát sinh từ hơn 26.700 số điện thoại, gây ảnh hưởng đến khoảng 18 triệu khách hàng. Cuộc gọi rác tập trung nhiều nhất vào các dịch vụ như rao bán nhà đất, căn hộ, mời mua bảo hiểm, các dịch vụ tài chính, học tiếng Anh… Đặc biệt, đã xuất hiện hình thức gọi quảng cáo tự động được ghi âm sẵn.

Tin nhắn rác, cuộc gọi rác đã trở thành nỗi ám ảnh, chán ghét cùng cực của người sử dụng điện thoại. Từ ngày 1/10/2020, vấn nạn này được kỳ vọng sẽ bị chặn đứng khi Nghị định số 91/2020/NĐ-CP (Nghị định 91) về chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác chính thức có hiệu lực, cùng với các giải pháp, biện pháp kỹ thuật đồng bộ.

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 91 là chế tài xử phạt rất nặng đối với doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân phát tán tin nhắn rác. Tùy thuộc vào mức độ của từng hành vi, đơn vị vi phạm khi cung cấp dịch vụ quảng cáo qua tin nhắn, thư điện tử, cuộc gọi thoại sẽ bị xử phạt với số tiền từ 10 đến 170 triệu đồng.

Ông Nguyễn Khắc Lịch, Phó cục trưởng Cục An toàn thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông) cho biết, Nghị định 91 đã định nghĩa rõ cuộc gọi rác là cuộc gọi quảng cáo mà không được sự đồng ý trước của người nhận, hoặc vi phạm quy định về gọi điện thoại quảng cáo với các nội dung bị cấm. Mọi cuộc gọi điện thoại quảng cáo phải có đầy đủ thông tin về người thực hiện cuộc gọi (gồm tên, địa chỉ) và được giới thiệu đầu tiên trước khi cung cấp nội dung quảng cáo.

“Trong trường hợp quảng cáo cho các dịch vụ có thu cước thì phải cung cấp đầy đủ thông tin về giá cước. Trường hợp người sử dụng từ chối nhận cuộc gọi điện thoại quảng cáo, người quảng cáo phải chấm dứt ngay. Quy định này không chỉ bảo vệ người dùng trước cuộc gọi rác, mà còn tạo cơ sở cho doanh nghiệp, tổ chức thực hiện các cuộc gọi quảng cáo đúng pháp luật và thúc đẩy kinh tế, giúp người quảng cáo gặp được đúng nhu cầu cần tiếp nhận quảng cáo của khách hàng”, ông Lịch nói.

Nghị định mới cũng quy định việc xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia danh sách các thuê bao từ chối nhận mọi quảng cáo (National Do not call - DNC) bằng cách cho phép các thuê bao đăng ký hoặc hủy đăng ký thông qua cú pháp tin nhắn gửi về đầu số 5656 để có thể giám sát hoạt động gửi quảng cáo đúng luật và hạn chế tin nhắn rác, cuộc gọi rác.

“Đây được coi là giải pháp bảo vệ người sử dụng thuê bao di động trước những cuộc gọi, tin nhắn rác, giúp người dân có được một công cụ mạnh để bảo vệ mình trước những tin nhắn, cuộc gọi quảng cáo, đồng thời góp phần giám sát việc gửi quảng cáo của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân”, ông Lịch cho biết.

Trách nhiệm của nhà mạng, nhà quảng cáo

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 91 là đã quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, dịch vụ Internet… Theo đó, các đơn vị trên phải hướng dẫn khách hàng sử dụng dịch vụ về cách thức chống tin nhắn rác, cuộc gọi rác và hướng dẫn, cung cấp cho người sử dụng các công cụ, ứng dụng để phản ánh tin nhắn rác, cuộc gọi rác. Đồng thời,  thực hiện triệt để các biện pháp ngăn chặn tin nhắn quảng cáo, cuộc gọi quảng cáo đến danh sách không quảng cáo; ngăn chặn, thu hồi địa chỉ điện tử được dùng để phát tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền...

“Nghị định mới quy định các doanh nghiệp phải xây dựng, vận hành hệ thống kỹ thuật để chống, ngăn chặn tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác, áp dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các giải pháp công nghệ tiên tiến để bảo vệ khách hàng”, ông Lịch cho biết thêm.

Mới đây, Cục Viễn thông đã có công văn về việc thực hiện ngăn chặn cuộc gọi rác gửi các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông. Theo đó, tất cả các thuê bao bị xác định là nguồn phát tán cuộc gọi rác sẽ bị khóa hai chiều.

Còn các nhà mạng cũng đã ráo riết vào cuộc chặn tin nhắn rác bằng việc áp dụng thuật toán dự đoán trên hạ tầng dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ học máy (Machine Learning) đối với tất cả các cuộc gọi nội và ngoại mạng. Từ dữ liệu về hành vi, đặc điểm cuộc gọi và ý kiến phản hồi của người dùng, nhà mạng sẽ xác định đâu là hành vi phát tán cuộc gọi rác.

"Đây là một điểm rất mới so với cách quản lý trước đây và sẽ đạt hiệu quả cho việc xử lý hàng trăm triệu tin nhắn rác", đại diện Cục Viễn thông chia sẻ.

Viettel, Vinaphone và MobiFone đã triển khai các biện pháp kỹ thuật để chặn cuộc gọi rác kể từ ngày 1/7/2020 đến nay. Sáu công ty cổ phần gồm Viễn thông di động Vietnamobile, Viễn thông Đông Dương, Viễn thông Hà Nội, Hạ tầng CMC, Dịch vụ bưu chính viễn thông Sài Gòn, Viễn thông FPT sẽ triển khai trước ngày 1/10/2020.

Ông Phan Tâm, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông cho biết, vấn đề sim rác cũng như những loại "rác viễn thông" phát sinh như tin nhắn rác, cuộc gọi rác sẽ được cơ quan chức năng xử lý căn bản vào cuối năm 2020.

"Bộ Thông tin và Truyền thông sẽ tiếp tục thanh tra diện rộng, chấn chỉnh các doanh nghiệp nếu còn tiếp diễn tình trạng sim rác", ông Tâm nói.