Tổng công ty Đường sắt Việt Nam hiện là đơn vị duy nhất vận hành, kinh doanh hệ thống đường sắt quốc gia.

Thủ tướng Chính phủ vừa ký Quyết định số 498/QĐ - TTg Phê duyệt về việc cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2035 theo định hướng mô hình Tập đoàn.

Theo đó, mục tiêu xuyên suốt của Đề án là phát huy lợi thế, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp then chốt trong tổ chức quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt; từng bước làm chủ công nghệ lõi, tạo động lực phát triển công nghiệp đường sắt và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và thế giới.

Một trong những nội dung đáng chú ý tại Quyết định số 498, là việc chuyển đổi mô hình hoạt động của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam từ mô hình công ty mẹ - công ty con sang mô hình Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam. Trong đó, công ty mẹ là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của Tổng công ty hiện nay.

Lộ trình chuyển đổi được xác định thực hiện trong năm 2026, nhằm tạo nền tảng để doanh nghiệp có đủ năng lực tham gia triển khai các dự án đường sắt quy mô lớn trong thời gian tới, đặc biệt là các dự án đường sắt tốc độ cao và tuyến đường sắt kết nối quốc tế.

Đề án cũng đặt mục tiêu tăng trưởng tương đối tham vọng, với giá trị sản lượng và doanh thu toàn Tổng công ty (sau khi chuyển đổi) tăng bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026 – 2030.

Về nguồn lực tài chính, Chính phủ cho phép xây dựng phương án bổ sung vốn điều lệ từ ngân sách nhà nước, nguồn tái đầu tư từ doanh nghiệp và các nguồn hợp pháp khác. Đây được xem là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực tài chính, đáp ứng yêu cầu đầu tư và phát triển trong giai đoạn mới.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng cơ chế tài chính đặc thù cho Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, dự kiến trình Chính phủ trong tháng 6/2026. Đồng thời, Bộ Xây dựng sẽ chịu trách nhiệm trong việc quản lý, khai thác và chuyển giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia do Nhà nước đầu tư.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành cũng được giao nhiệm vụ phối hợp xây dựng cơ chế phát triển công nghiệp đường sắt, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, cũng như hoàn thiện cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ trong lĩnh vực vận hành, bảo trì và cung cấp dịch vụ đường sắt.

Theo Quyết định số 498, việc cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam không chỉ dừng lại ở tổ chức bộ máy, mà còn bao gồm tái cơ cấu hoạt động sản xuất, kinh doanh, sắp xếp lại các đơn vị thành viên theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với định hướng phát triển dài hạn.

Các nhiệm vụ triển khai Đề án sẽ được giám sát chặt chẽ, với cơ chế báo cáo định kỳ 6 tháng/lần gửi Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các cơ quan liên quan.

Quyết định số 498 có hiệu lực kể từ ngày ký, là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa định hướng phát triển ngành đường sắt theo hướng hiện đại, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế trong giai đoạn tới.