Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh các vụ ngộ độc thực phẩm có xu hướng gia tăng trở lại. Theo thống kê, trong quý I/2026, cả nước ghi nhận 36 vụ ngộ độc thực phẩm, tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm trước.

Hiện Bộ Y tế đang lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo khung chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), với nhiều đề xuất quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm an toàn thực phẩm trong bối cảnh mới.

Đáng chú ý, mới đây, lực lượng chức năng đã triệt phá một đường dây tuồn khoảng 300 tấn thịt từ 3.600 con lợn mắc dịch tả châu Phi vào các trường học. Sau sự việc, Bộ Y tế đã yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát hệ thống bếp ăn tập thể.

Trước thực trạng này, cơ quan chức năng đang xây dựng nghị định mới nhằm thay thế các quy định hiện hành, với mục tiêu siết chặt quản lý và nâng cao tính răn đe. Theo đánh giá của cơ quan quản lý, mức xử phạt hiện nay còn thấp, chưa đủ sức ngăn chặn các hành vi vi phạm vì lợi nhuận.

Theo dự thảo đang được Bộ Tư pháp thẩm định, các cơ sở sử dụng động vật chết do dịch bệnh hoặc thuộc diện buộc tiêu hủy để làm thực phẩm sẽ bị phạt từ 60 đến 80 triệu đồng nếu giá trị lô hàng vi phạm dưới 10 triệu đồng. Mức này gần như tăng gấp đôi so với khung xử phạt trước đây là 40 đến 50 triệu đồng.

Trong trường hợp lô hàng vi phạm có giá trị từ 10 triệu đồng trở lên, hoặc cơ sở sử dụng hóa chất cấm, nguyên liệu ngoài danh mục cho phép, mức phạt sẽ tăng lên từ 80 đến 100 triệu đồng.

Ngoài ra, mức phạt từ 30 đến 60 triệu đồng được áp dụng đối với hành vi đưa vào chế biến các sản phẩm động vật, thực vật không đạt kiểm dịch hoặc không bảo đảm quy chuẩn an toàn.

Đối với hành vi sử dụng nguyên liệu hết hạn, cơ sở vi phạm có thể bị phạt gấp 2 đến 3 lần, thậm chí 5 đến 7 lần giá trị lô hàng.

Không chỉ dừng ở xử phạt tiền, dự thảo còn đề xuất các biện pháp bổ sung như đình chỉ hoạt động cơ sở chế biến từ 2 đến 12 tháng, tước giấy công bố sản phẩm đến 2 năm và buộc tiêu hủy toàn bộ tang vật vi phạm.

Thống kê trong năm 2025 cho thấy lực lượng chức năng đã phát hiện gần 21.000 cơ sở vi phạm quy định về an toàn thực phẩm. Dù tỷ lệ vi phạm không tăng so với năm trước, số lượng hàng hóa kém chất lượng, chứa chất cấm phải tiêu hủy lại gia tăng đáng kể. Trong bối cảnh đó, việc nâng mức xử phạt được giới chuyên môn nhận định là cần thiết nhằm tăng tính răn đe và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Ngoài nâng hình thức xử phạt, hiện Bộ Y tế đang lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo khung chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), với nhiều đề xuất quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm an toàn thực phẩm trong bối cảnh mới.

Dự thảo lần này tập trung vào bốn nhóm chính sách lớn, trong đó nhấn mạnh việc hoàn thiện bộ máy quản lý, kiểm soát thực phẩm theo chuỗi giá trị và tăng cường phòng ngừa rủi ro ngay từ đầu.

Một trong những điểm đáng chú ý là định hướng xây dựng mô hình quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ trung ương đến địa phương.

Theo đó, việc phân cấp, phân quyền sẽ được đẩy mạnh nhằm nâng cao vai trò của chính quyền địa phương trong kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Các bộ, ngành tiếp tục thực hiện quản lý theo lĩnh vực, song tăng cường phối hợp, kết nối và liên thông dữ liệu để bảo đảm hiệu quả quản lý tổng thể. Phương án này được đánh giá có thể tận dụng tối đa hệ thống hiện có, tránh xáo trộn lớn nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu quản lý thống nhất.

Song song với đó, dự thảo đề xuất chuyển mạnh sang quản lý an toàn thực phẩm theo toàn bộ chuỗi giá trị, từ nguyên liệu đầu vào đến sản xuất, chế biến, lưu thông và tiêu dùng.

Các quy định sẽ bao quát từ khâu trồng trọt, chăn nuôi, thu hoạch, giết mổ đến chế biến và phân phối, nhằm bảo đảm thực phẩm lưu thông trên thị trường đạt chất lượng và an toàn cho người sử dụng.

Việc tăng cường hậu kiểm, chủ động lấy mẫu giám sát thị trường và nâng cao vai trò của hệ thống kiểm nghiệm được xác định là giải pháp trọng tâm, giúp phát hiện sớm và xử lý kịp thời các vi phạm.

Một nội dung mới đáng chú ý là chính sách kiểm soát chặt chẽ các nguyên liệu, phụ gia thực phẩm và chất hỗ trợ chế biến có nguy cơ bị sử dụng sai mục đích.

Theo dự thảo, các loại nguyên liệu thuộc diện kiểm soát đặc biệt sẽ phải được khai báo, theo dõi và quản lý xuyên suốt từ khâu nhập khẩu, sản xuất đến lưu thông. Doanh nghiệp phải lưu trữ thông tin liên quan đến quá trình sử dụng và phân phối các chất này, qua đó hạn chế tối đa nguy cơ lạm dụng hoặc sử dụng chất cấm trong thực phẩm.

Bên cạnh các biện pháp quản lý, dự thảo cũng đưa ra nhiều chính sách ưu đãi nhằm thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp thực phẩm theo hướng hiện đại, an toàn và bền vững.

Các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sản xuất tiên tiến, nghiên cứu phát triển hoặc xây dựng chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn có thể được hỗ trợ về lãi suất, miễn giảm thuế và ưu tiên thủ tục hành chính trong giai đoạn đầu.

Đồng thời, việc khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như GMP, HACCP, ISO 22000… được xem là hướng đi quan trọng để nâng cao chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh của thực phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế.