Bộ Y tế siết chặt kiểm soát thực phẩm giả và nguy cơ ngộ độc

Nhiệt độ môi trường tăng không chỉ tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển mà còn làm gia tăng nguy cơ thực phẩm bị biến chất, ô nhiễm chéo trong quá trình chế biến, bảo quản và vận chuyển.

Ngày 9/6, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã có văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố; Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm các địa phương về việc tăng cường phối hợp kiểm soát hoạt động sản xuất, kinh doanh và quảng cáo thực phẩm trên địa bàn.

Ảnh minh họa.

Theo đó, Cục An toàn thực phẩm yêu cầu các đơn vị tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng, thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ. Trong đó, cần đặc biệt chú trọng các nhóm sản phẩm có nguy cơ cao như sữa, thực phẩm bổ sung, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dành cho trẻ em, người cao tuổi và các nhóm đối tượng nhạy cảm khác.

Cơ quan quản lý cũng yêu cầu các địa phương chủ động lấy mẫu kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc sản phẩm vi phạm, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật và chuyển cơ quan điều tra đối với những trường hợp có dấu hiệu hình sự. Đồng thời tiếp tục triển khai hiệu quả các kế hoạch hậu kiểm an toàn thực phẩm năm 2026 theo chỉ đạo của Bộ Y tế.

Đáng chú ý, Bộ Y tế nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh truyền thông về an toàn thực phẩm theo hướng thiết thực, dễ hiểu và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Nội dung tuyên truyền cần giúp người dân nhận biết, lựa chọn, bảo quản và sử dụng thực phẩm an toàn; đồng thời nâng cao nhận thức về những nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong điều kiện thời tiết nắng nóng.

Theo các chuyên gia, đây là thời điểm vi khuẩn, nấm mốc và các tác nhân gây bệnh phát triển mạnh. Chỉ cần một sơ suất nhỏ trong bảo quản thực phẩm cũng có thể dẫn đến ô nhiễm chéo, làm gia tăng nguy cơ ngộ độc tại các bếp ăn tập thể, cơ sở dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố.

Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo người dân tuyệt đối không sử dụng các sản phẩm đã hết hạn sử dụng, bao bì phồng, méo, hoen gỉ, không còn nguyên vẹn hoặc có dấu hiệu bất thường về màu sắc, mùi vị. Các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm cần nâng cao trách nhiệm trong bảo đảm điều kiện vệ sinh, an toàn tại khu vực chế biến, bảo quản và kinh doanh thực phẩm.

Bên cạnh việc kiểm soát chất lượng sản phẩm, Bộ Y tế cũng tiếp tục yêu cầu các địa phương tăng cường quản lý hoạt động quảng cáo thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thực phẩm bổ sung. Công tác rà soát, hậu kiểm nội dung quảng cáo, ghi nhãn sản phẩm cần được thực hiện thường xuyên nhằm ngăn chặn tình trạng quảng cáo sai sự thật, gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng.

Hoạt động kiểm tra, hậu kiểm sẽ được thực hiện theo nguyên tắc quản lý dựa trên nguy cơ, tập trung vào các khu vực tiềm ẩn nhiều rủi ro như bếp ăn tập thể trong trường học, khu công nghiệp, cơ sở cung cấp suất ăn sẵn, nhà hàng, cơ sở dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố, chợ, siêu thị, cửa hàng tiện lợi và các cơ sở kinh doanh thực phẩm trên môi trường mạng.

Nội dung kiểm tra tập trung vào điều kiện vệ sinh cơ sở, nguồn gốc nguyên liệu, hợp đồng cung cấp thực phẩm, điều kiện bảo quản, hạn sử dụng, thực hiện kiểm thực ba bước, lưu mẫu thức ăn, tình trạng sức khỏe và kiến thức an toàn thực phẩm của người trực tiếp chế biến, kinh doanh thực phẩm.

Cục An toàn thực phẩm cũng đề nghị các địa phương tăng cường phối hợp với lực lượng công an, quản lý thị trường và các cơ quan liên quan nhằm xây dựng cơ chế kiểm soát hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, quảng cáo thực phẩm, đặc biệt là quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên môi trường mạng.

TP.HCM siết chặt an toàn thực phẩm từ nguồn

Không chỉ kiểm soát ở khâu lưu thông hay tiêu dùng, TP.HCM đang đẩy mạnh quản lý an toàn thực phẩm ngay từ nguồn sản xuất thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc thịt heo, thịt gia cầm và trứng gia cầm. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao tính minh bạch, bảo vệ sức khỏe người dân và tăng sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam.

UBND TP.HCM vừa ban hành kế hoạch triển khai và quản lý hệ thống truy xuất nguồn gốc đối với thịt heo, thịt gia cầm và trứng gia cầm giai đoạn 2026-2030, đánh dấu bước chuyển mạnh trong công tác quản lý an toàn thực phẩm theo hướng hiện đại, minh bạch và dựa trên nền tảng công nghệ số.

Theo kế hoạch, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM được giao làm cơ quan thường trực, chủ trì phối hợp với các sở, ngành liên quan xây dựng quy chế quản lý, nhận diện và truy xuất nguồn gốc đối với thịt heo và gia cầm lưu thông trên địa bàn. Việc triển khai đồng bộ hệ thống truy xuất được kỳ vọng sẽ giúp kiểm soát chặt chẽ toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm, từ sản xuất, chăn nuôi, giết mổ, vận chuyển đến phân phối và tiêu thụ.

Trong bối cảnh các vụ việc liên quan đến thực phẩm không rõ nguồn gốc, thực phẩm kém chất lượng vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, yêu cầu minh bạch hóa thông tin sản phẩm ngày càng trở nên cấp thiết. Hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp cơ quan quản lý nhanh chóng xác định xuất xứ sản phẩm khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm mà còn tạo niềm tin cho người tiêu dùng trong quá trình lựa chọn thực phẩm hằng ngày.

Theo UBND TP.HCM, thành phố sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về truy xuất nguồn gốc tới các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất kinh doanh và người dân. Song song với đó là thúc đẩy xây dựng, vận hành hệ thống truy xuất dựa trên ứng dụng công nghệ thông tin, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia.

Việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý thực phẩm được đánh giá là xu hướng tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực. Thông qua hệ thống truy xuất, mỗi sản phẩm sẽ có "hồ sơ điện tử" ghi nhận đầy đủ thông tin về quá trình sản xuất, vận chuyển và phân phối. Điều này không chỉ giúp tăng tính minh bạch mà còn hỗ trợ cơ quan chức năng nâng cao hiệu quả giám sát, phát hiện và xử lý vi phạm.

Các chuyên gia cho rằng, truy xuất nguồn gốc là một trong những công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng quản lý an toàn thực phẩm theo hướng phòng ngừa từ sớm, từ xa. Thay vì chỉ xử lý hậu quả sau khi xảy ra vi phạm, cơ quan quản lý có thể chủ động kiểm soát nguy cơ ngay từ đầu chuỗi cung ứng.

Bên cạnh mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng, hệ thống truy xuất nguồn gốc còn góp phần xây dựng thương hiệu cho sản phẩm chăn nuôi, nâng cao uy tín của doanh nghiệp và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước cũng như quốc tế. Đây cũng là yêu cầu ngày càng phổ biến của nhiều thị trường nhập khẩu đối với các sản phẩm nông sản, thực phẩm.

Chấm dứt lao động trẻ em để không đánh mất tương lai đất nước

Mỗi đứa trẻ đều có quyền được học tập, vui chơi và phát triển toàn diện. Thế nhưng, hàng trăm nghìn trẻ em tại Việt Nam vẫn đang phải lao động sớm, đánh đổi tuổi thơ và cơ hội tương lai. Trước thực trạng này, Bộ Y tế kêu gọi các địa phương đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng nhằm phòng ngừa, giảm thiểu lao động trẻ em và bảo vệ quyền lợi chính đáng của trẻ.

Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống lao động trẻ em năm 2026, Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) vừa có văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đề nghị tăng cường công tác truyền thông phòng ngừa, giảm thiểu lao động trẻ em tại địa phương. Đây là hoạt động nằm trong khuôn khổ thực hiện Quyết định số 782/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình phòng ngừa, giảm thiểu trẻ em lao động trái quy định của pháp luật giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030.

Theo Cục Bà mẹ và Trẻ em, lao động trẻ em không chỉ là hệ quả của đói nghèo mà còn là nguyên nhân kéo dài vòng luẩn quẩn của nghèo đói, làm suy giảm cơ hội phát triển của trẻ em, gia đình và xã hội. Những đứa trẻ phải lao động sớm thường đối mặt với nhiều nguy cơ về sức khỏe thể chất, tinh thần, bị hạn chế cơ hội học tập và khó có điều kiện phát triển kỹ năng để có việc làm ổn định trong tương lai.

Số liệu thống kê cho thấy cả nước hiện có 269.604 lao động trẻ em, chiếm 1,31% tổng số trẻ em từ 5 đến 17 tuổi. Trong đó, nhóm trẻ từ 15 đến 17 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 65,6%; nhóm từ 12 đến 14 tuổi chiếm 28,7%; còn nhóm từ 5 đến 11 tuổi chiếm 5,7%. Các em chủ yếu làm việc trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản (38,9%), công nghiệp và xây dựng (38,3%) và dịch vụ (22,8%).

Đáng chú ý, bình quân mỗi lao động trẻ em phải làm việc khoảng 37,5 giờ mỗi tuần. Trong khi đó, chỉ hơn 20% lao động trẻ em còn được đi học, thấp hơn rất nhiều so với tỷ lệ 97,4% ở nhóm trẻ không phải lao động. Những con số này cho thấy lao động sớm đang tước đi quyền được học tập, vui chơi và phát triển toàn diện của hàng trăm nghìn trẻ em.

Các chuyên gia cho rằng, những hệ lụy của lao động trẻ em không chỉ dừng lại ở phạm vi cá nhân. Trẻ em lao động sớm thường có trình độ học vấn thấp hơn, ít cơ hội tiếp cận việc làm chất lượng và có nguy cơ rơi vào tình trạng nghèo đói khi trưởng thành. Điều này tiếp tục tác động tiêu cực đến chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của đất nước.

Không chỉ vậy, việc sử dụng lao động trẻ em còn vi phạm các cam kết quốc tế và quy định pháp luật mà Việt Nam tham gia. Trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, các sản phẩm được tạo ra từ lao động trẻ em có thể bị tẩy chay trên thị trường quốc tế, ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh, môi trường đầu tư và hình ảnh quốc gia.

Nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng, Cục Bà mẹ và Trẻ em đã đưa ra nhiều thông điệp truyền thông như: "Phòng, chống lao động trẻ em vì một thế hệ an toàn và khỏe mạnh"; "Phòng, chống lao động trẻ em hôm nay, nền tảng cho nguồn nhân lực chất lượng trong tương lai"; "Tuổi thơ của con là để học tập và vui chơi, việc làm bền vững của cha mẹ là bệ phóng cho tương lai của con"; "Ngăn chặn lao động trẻ em là trách nhiệm chung của toàn xã hội".

Thông qua các thông điệp này, Bộ Y tế mong muốn huy động sự tham gia của toàn xã hội trong công tác bảo vệ trẻ em, từ gia đình, nhà trường, chính quyền địa phương đến các tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng. Mỗi đứa trẻ được đến trường, được vui chơi và lớn lên trong môi trường an toàn.