Tính đến ngày 20/4, tổng vốn đăng ký cấp mới và góp vốn mua cổ phần của nhà đầu tư FDI đạt 12,33 tỷ USD, bằng 84,5% so với cùng kỳ năm 2019. Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN

TS Nguyễn Hoàng Oanh, Đại học Kinh tế Quốc dân cho biết: “Hành vi khá phổ biến hiện nay, đó là doanh nghiệp định giá sai giá trị tài sản. Nghĩa là giá chuyển nhượng trong giao dịch nội bộ giữa các chi nhánh bị định giá sai theo hướng tăng giá chuyển nhượng từ nước có thuế suất thấp sang nước có thuế suất cao và ngược lại”.

Ngoài ra, một hành vi khác mà các doanh nghiệp FDI đa quốc gia thường “né” thuế là chuyển nợ quốc tế. Hành vi này thể hiện ở việc, một chi nhánh ở nước có thuế suất thấp cho vay nợ đối với chi nhánh ở nước có thuế suất cao, từ đó có cơ hội phân bổ nợ nội bộ giữa các chi nhánh, công ty con trong công ty lớn. Việc phân bổ nợ này sẽ dẫn đến tình trạng làm giảm nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp.

Đề cập đến tình trạng "né" thuế của các doanh nghiệp FDI, TS. Phạm Thế Anh - Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR) cho biết, không chỉ các doanh nghiệp FDI đa quốc gia "né" thuế mà ngay cả các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam cũng “né” thuế.

Theo TS. Phạm Thế Anh, trong những năm gần đây các cơ quan kiểm toán Nhà nước đã phát hiện hàng loạt sai phạm thường gặp ở các sắc thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và các sắc thuế khác, dẫn tới thất thu thuế. Có thể nói hành vi gian lận thuế ngày càng có diễn biến phức tạp, phạm vi ngày càng rộng với thủ đoạn ngày càng tinh vi.

Phân tích về hành vi trốn thuế GTGT, các chuyên gia kinh tế của VEPR cho biết, người nộp thuế thường khai sai hoặc khai thiếu thuế GTGT đầu ra thông qua việc không hạch toán đầy đủ, kịp thời các khoản doanh thu; ghi giá bán trên hóa đơn GTGT thấp hơn giá bán thực tế, hoặc không xuất hóa đơn GTGT đối với hàng hóa dùng để biếu tặng. Những hành vi này thường xảy ra ở các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ, sử dụng tiền mặt như: Dịch vụ ăn uống, kinh doanh nhà hàng, khách sạn, xăng dầu, xây dựng, trang trí nội thất…

Bên cạnh đó, người nộp thuế thường kê khai tăng thuế GTGT đầu vào thông qua việc lập chứng từ khống để hoàn thuế GTGT, mua khống hóa đơn thuế GTGT đầu vào từ các doanh nghiệp “ma”. Hiện tượng chiếm đoạt tiền thuế này thường gặp ở các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu nông lâm sản.