Một đoạn cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45.

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông báo số 260/TB - BXD về Kết luận của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh tại cuộc họp về tình hình triển khai công tác chuẩn bị đầu tư mở rộng các đoạn tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông diễn ra vào ngày 2/6/2026.

Làm rõ thứ tự ưu tiên

Theo đó, Bộ trưởng Trần Hồng Minh giao đơn vị được giao chuẩn bị đầu tư Dự án có trách nhiệm tiếp thu đầy đủ ý kiến của các đại biểu tham dự cuộc họp để hoàn thiện Hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi. Trong đó, tập trung rà soát, đánh giá tổng thể hiện trạng toàn tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Cao Bằng đến Cà Mau, phân chia theo 3 đoạn gồm: Cao Bằng - Hà Nội, Hà Nội - TP.HCM và TP.HCM - Đất Mũi.

Đối với từng đoạn tuyến, dự án thành phần, cần đánh giá đầy đủ hiện trạng khai thác, lưu lượng giao thông, quy mô đầu tư, tiêu chuẩn kỹ thuật và các điều kiện liên quan, làm cơ sở đề xuất phạm vi đầu tư, bảo đảm phù hợp với nhu cầu vận tải và định hướng phát triển của toàn tuyến.

Người đứng đầu Bộ Xây dựng thống nhất phương án nghiên cứu đầu tư mở rộng các đoạn tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông hiện đang khai thác với quy mô 4 làn xe hạn chế lên quy mô hoàn chỉnh 6 làn xe theo quy hoạch. Riêng đoạn Phan Thiết - Dầu Giây được nghiên cứu mở rộng đồng bộ nhằm tránh tình trạng thắt hẹp quy mô, bảo đảm tính thống nhất trên toàn tuyến.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, việc đầu tư mở rộng theo quy mô hoàn chỉnh sẽ bảo đảm khai thác đồng bộ, lâu dài, hạn chế phải tiếp tục mở rộng nhiều lần trong tương lai, tránh lãng phí nguồn lực và giảm ảnh hưởng tới quá trình khai thác tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

Bộ trưởng yêu cầu Ban quản lý dự án và đơn vị tư vấn tiếp tục rà soát, bổ sung, làm rõ cơ sở chính trị, căn cứ pháp lý và cơ sở thực tiễn trong Hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để luận chứng đầy đủ hơn về sự cần thiết đầu tư mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông trong giai đoạn hiện nay.

Đáng chú ý, nội dung Báo cáo phải đánh giá cụ thể hiệu quả đầu tư của Dự án theo tinh thần Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương, trong đó chú trọng hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội trong phân bổ, quản lý và sử dụng các nguồn lực; đánh giá tác động của hoạt động đầu tư xây dựng đối với tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và các chỉ tiêu định lượng khác làm cơ sở để cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định việc bố trí vốn cho Dự án.

Đối với kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, Bộ trưởng thống nhất nguyên tắc sắp xếp thứ tự ưu tiên của Dự án sau khi đã bố trí vốn cho các nhiệm vụ trọng tâm, bao gồm các dự án thuộc Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương và các dự án cao tốc khởi công mới nhằm hoàn thành mục tiêu 5.000 km đường bộ cao tốc vào năm 2030.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Xây dựng cũng thống nhất nguyên tắc ưu tiên mở rộng các đoạn tuyến theo nhu cầu vận tải và khả năng cân đối nguồn lực. Theo đó, các đoạn tuyến có lưu lượng giao thông lớn thuộc Dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020 sẽ được ưu tiên triển khai trước, phấn đấu khởi công trong năm 2027; các đoạn còn lại dự kiến khởi công trong năm 2028, hướng tới mục tiêu hoàn thành mở rộng toàn tuyến vào năm 2030.

Đối với 3 dự án thành phần đang được đầu tư theo phương thức PPP gồm Diễn Châu - Bãi Vọt, Nha Trang - Cam Lâm và Cam Lâm - Vĩnh Hảo, Bộ trưởng Bộ Xây dựng giao Cục Đường bộ Việt Nam làm việc với các nhà đầu tư BOT hiện hữu để thống nhất phương án đầu tư mở rộng, đồng thời cập nhật kết quả vào Hồ sơ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án.

Đối với các đoạn tuyến đã được đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước, người đứng đầu Bộ Xây dựng yêu cầu tiếp tục đánh giá tính khả thi của phương án đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước, đồng thời so sánh với phương thức PPP để báo cáo cấp có thẩm quyền khi đề xuất mở rộng theo hình thức đầu tư công có thu phí sau khi hoàn thành, qua đó tính toán phương án thu hồi vốn nhà nước.

Ngoài ra, Ban quản lý dự án và đơn vị tư vấn được yêu cầu tiếp tục nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật nhằm tận dụng tối đa các hạng mục đã đầu tư; rà soát, cập nhật dự báo nhu cầu vận tải và đối chiếu với các số liệu đã báo cáo Quốc hội trước đây; đồng thời làm rõ nguyên nhân của các chênh lệch nếu có.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng yêu cầu rà soát các cơ chế, chính sách đặc thù đã được áp dụng đối với các dự án thành phần trước đây như lựa chọn nhà thầu, vật liệu xây dựng..., đánh giá những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai và đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp cho giai đoạn tiếp theo.

Cục Đường bộ Việt Nam được giao chủ trì, phối hợp với Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng cán bộ xây dựng rà soát, đánh giá toàn diện hiệu quả khai thác tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông theo yêu cầu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, báo cáo Bộ Xây dựng trước ngày 10/6/2026 làm cơ sở xem xét phương án đầu tư mở rộng Dự án.

Một điểm đáng chú ý khác là việc Bộ Xây dựng thống nhất điều chuyển nhiệm vụ lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Ban quản lý dự án Thăng Long sang Ban quản lý dự án 2.

Ban quản lý dự án 2 có trách nhiệm tiếp nhận toàn bộ hồ sơ, tài liệu, số liệu và kết quả nghiên cứu do Ban quản lý dự án Thăng Long thực hiện để tiếp tục rà soát, hoàn thiện và triển khai các công việc tiếp theo theo quy định; trình Bộ Xây dựng trước ngày 10/6/2026 làm cơ sở báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15/6/2026.

“Giao Vụ Kế hoạch - Tài chính chủ trì, phối hợp với các Ban quản lý dự án rà soát nhiệm vụ, khối lượng công việc của từng đơn vị để tham mưu việc giao chủ đầu tư các dự án thành phần trong giai đoạn tiếp theo. Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng được giao rà soát, đánh giá tình hình và kết quả thực hiện của các nhà thầu tại các dự án thành phần trong thời gian qua”, Bộ trưởng Trần Hồng Minh chỉ đạo.

Sử dụng vốn hỗn hợp

Trước đó, Ban quản lý dự án Thăng Long đã có tờ trình gửi Bộ Xây dựng đề nghị thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.

Theo Ban quản lý dự án Thăng Long, tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông đã được đầu tư trên toàn tuyến theo quy mô phân kỳ, có điểm đầu tại khu vực cửa khẩu Hữu Nghị thuộc xã Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn và điểm cuối tại xã Hồ Thị Kỷ, tỉnh Cà Mau, với tổng chiều dài khoảng 2.065 km, đi qua 23 tỉnh, thành phố.

Đối với đoạn Lạng Sơn - Hà Nội, hiện còn 2 đoạn tuyến chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn đường cao tốc. Trong đó, đoạn cửa khẩu Hữu Nghị - Chi Lăng đã thông xe kỹ thuật với quy mô 4 làn xe hạn chế và đang được tỉnh Lạng Sơn nghiên cứu đầu tư mở rộng lên quy mô hoàn chỉnh; đoạn Hà Nội - Bắc Giang hiện đã đạt quy mô 4 làn xe cao tốc và đang có nhà đầu tư quan tâm đề xuất mở rộng. Vì vậy, việc đầu tư các đoạn tuyến này được xem xét theo các dự án riêng.

Đối với đoạn Hà Nội - TP.HCM, hiện còn khoảng 1.144 km đang được khai thác theo quy mô phân kỳ, trong khi một số đoạn tuyến khác đang được nghiên cứu hoặc triển khai đầu tư nhằm đáp ứng tiêu chuẩn đường cao tốc và nhu cầu vận tải trong giai đoạn mới.

Đối với đoạn TP.HCM - Cà Mau, đoạn Trung Lương - Mỹ Thuận đang được nghiên cứu mở rộng theo phương thức PPP; đoạn Mỹ Thuận - Cần Thơ cũng đang có nhà đầu tư quan tâm đề xuất đầu tư. Do đó, việc mở rộng các đoạn tuyến này được xem xét theo các dự án riêng.

Riêng đoạn Cần Thơ - Cà Mau đã được đầu tư với quy mô phân kỳ 4 làn xe hạn chế. Tuy nhiên, nhu cầu vận tải hiện chưa cao, trong khi điều kiện thi công phức tạp và khu vực đang thiếu hụt nghiêm trọng nguồn vật liệu xây dựng.

Ban quản lý dự án Thăng Long cho rằng nếu triển khai mở rộng ngay trong giai đoạn này có thể ảnh hưởng đến tiến độ các dự án trọng điểm khác trong khu vực. Vì vậy, việc đầu tư mở rộng đoạn tuyến này sẽ được nghiên cứu trong giai đoạn tiếp theo, phù hợp với nhu cầu vận tải thực tế.

Trên cơ sở rà soát hiện trạng toàn tuyến từ Lạng Sơn đến Cà Mau, đối chiếu với Quy hoạch mạng lưới đường bộ đã được phê duyệt, các tiêu chuẩn kỹ thuật đường cao tốc và yêu cầu nâng cao năng lực khai thác, tăng cường kết nối vùng, kết nối các trung tâm công nghiệp, kinh tế, du lịch, Ban quản lý dự án Thăng Long đề xuất nghiên cứu đầu tư mở rộng theo 2 phương án.

Theo phương án 1, sẽ ưu tiên mở rộng các đoạn tuyến có nhu cầu vận tải cao, bảo đảm tính liên tục và phát huy hiệu quả kết nối, gồm các đoạn từ Mai Sơn đến Bãi Vọt và từ Nha Trang đến Dầu Giây với tổng chiều dài khoảng 534 km. Các đoạn tuyến còn lại sẽ tiếp tục được nghiên cứu đầu tư sau năm 2030.

Theo phương án 2, toàn bộ các đoạn tuyến từ Mai Sơn đến Cam Lộ và từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây sẽ được mở rộng, với tổng chiều dài khoảng 1.144 km, nhằm hình thành hành lang cao tốc hoàn chỉnh từ Hà Nội đến TP.HCM, đáp ứng tiêu chuẩn đường cao tốc và phát huy tối đa vai trò của tuyến giao thông xương sống trên hành lang kinh tế Bắc - Nam.

Tuy nhiên, để phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực trong bối cảnh cả nước đang đồng thời triển khai nhiều dự án quan trọng quốc gia, Ban quản lý dự án Thăng Long đề xuất ưu tiên thực hiện phương án 1; trường hợp cân đối được nguồn lực sẽ xem xét triển khai phương án 2.

Đối với phương án 1, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 63.411 tỷ đồng, trong đó phần mở rộng của 5 dự án thành phần đầu tư công khoảng 38.158 tỷ đồng và phần mở rộng của 3 dự án thành phần đầu tư theo phương thức PPP khoảng 25.253 tỷ đồng.

Đối với phương án 2, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 154.246 tỷ đồng, bao gồm khoảng 128.994 tỷ đồng cho 15 dự án thành phần đầu tư công và khoảng 25.253 tỷ đồng cho 3 dự án thành phần đầu tư theo phương thức PPP.

Ban quản lý dự án Thăng Long đề xuất sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước trong các giai đoạn 2026 - 2030, 2031 - 2035 và các nguồn vốn hợp pháp khác để triển khai Dự án.

Theo kế hoạch dự kiến, công tác chuẩn bị đầu tư sẽ được thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2027, khởi công xây dựng từ năm 2028 và hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm 2030.