Đau đầu kéo dài có thể cảnh báo tổn thương nội sọ

Khối máu tụ gây chèn ép não và đẩy đường giữa lệch 10 mm, cho thấy tổn thương nội sọ có thể đáng kể ngay cả lúc các biểu hiện thần kinh chưa rõ ràng.

Nam bệnh nhân V.N.T, 32 tuổi, ở Thái Nguyên, đến Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Tây Hồ sau nhiều ngày liên tục đau đầu. Trước đó, người bệnh không có bệnh mạn tính và không ghi nhận tiền sử gia đình mắc bệnh di truyền.

Ảnh minh họa.

Cơn đau xuất hiện âm ỉ khoảng 6 ngày trước lúc đến khám, kéo dài liên tục và tăng dần. Người bệnh đã sử dụng thuốc giảm đau thông thường nhưng không cải thiện. Đến ngày thứ 7, đau đầu trở nên dữ dội, kèm buồn nôn và mệt nhiều.

Điều đáng chú ý là dù cơn đau ngày càng tăng, người bệnh chưa xuất hiện nhìn mờ, yếu liệt tay chân hoặc rối loạn cảm giác. Tại thời điểm thăm khám, bệnh nhân vẫn tỉnh táo, tiếp xúc tốt, đạt 15/15 điểm Glasgow. Khám thần kinh chưa phát hiện bất thường rõ ràng về vận động, cảm giác hay chức năng các dây thần kinh sọ. Phản xạ hai bên cân đối, không có dấu hiệu cứng gáy.

Tuy nhiên, bác sỹ ghi nhận dấu hiệu tăng áp lực nội sọ. Trong bối cảnh đau đầu kéo dài và mức độ ngày càng tăng, đây là biểu hiện khiến các bác sỹ không xem triệu chứng của người bệnh như một cơn đau đầu thông thường. Bác sỹ Hoàng Anh Tuấn, chuyên khoa thần kinh, Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Tây Hồ chỉ định chụp MRI sọ não để tìm nguyên nhân.

Kết quả MRI phát hiện người bệnh có tụ máu dưới màng cứng bán cầu trái ở giai đoạn bán cấp sớm, độ dày lên tới 19 mm. Khối máu tụ đã tạo hiệu ứng choán chỗ, chèn ép não thất bên trái và đẩy đường giữa sang phải 10 mm.

Tụ máu dưới màng cứng là tình trạng máu tích tụ trong khoang dưới màng cứng, giữa các lớp màng bao quanh và bảo vệ não. Tùy diễn biến, khối máu tụ có thể tiến triển nhanh hoặc hình thành từ từ trong một khoảng thời gian.

Bác sỹ Tuấn cho biết, đau đầu kéo dài hoặc tăng dần là một trong những biểu hiện cần lưu ý. Người bệnh cũng có thể buồn nôn, nôn, buồn ngủ, lú lẫn, thay đổi trí nhớ, yếu liệt hoặc rối loạn ngôn ngữ.

Tuy nhiên, triệu chứng có thể khác nhau tùy vị trí và mức độ chèn ép. Một số người vẫn tỉnh táo, chưa xuất hiện dấu hiệu thần kinh rõ ràng dù tổn thương nội sọ đã đáng kể.

Khối máu tụ càng lớn sẽ càng chiếm thêm khoảng không gian vốn giới hạn trong hộp sọ, từ đó chèn ép mô não và làm tăng áp lực nội sọ. Nếu tình trạng này tiếp tục tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện rối loạn ý thức, yếu liệt, co giật hoặc những biến chứng thần kinh nghiêm trọng khác.

Trường hợp nam bệnh nhân 32 tuổi cho thấy rõ sự khác biệt giữa biểu hiện bên ngoài và mức độ tổn thương trên hình ảnh. Người bệnh vẫn đạt Glasgow 15/15, chưa yếu liệt nhưng khối máu tụ đã dày 19 mm và làm đường giữa lệch 10 mm.

Bác sỹ Tuấn phân tích, không thể chỉ dựa vào việc người bệnh còn tỉnh táo hoặc chưa xuất hiện yếu liệt để đánh giá tổn thương nhẹ hay nặng. Điểm Glasgow phản ánh mức độ ý thức tại thời điểm thăm khám, còn hướng xử trí cần dựa trên tổng thể triệu chứng, khám thần kinh và hình ảnh học, đặc biệt là kích thước khối máu tụ và mức độ chèn ép.

Với những khối máu tụ lớn gây chèn ép não, người bệnh có thể cần phẫu thuật lấy máu tụ nhằm giải phóng áp lực. Phương pháp và thời điểm can thiệp được cân nhắc dựa trên kích thước, vị trí khối máu tụ, mức độ chèn ép và tình trạng thần kinh.

Một điểm khác đáng lưu ý là người bệnh còn trẻ và không ghi nhận chấn thương vùng đầu rõ ràng. Theo bác sỹ Tuấn, tụ máu dưới màng cứng không chỉ xuất hiện ở người cao tuổi hoặc sau những chấn thương đầu dễ nhận biết. Người trẻ, kể cả không nhớ từng có va đập vùng đầu, vẫn có thể gặp tổn thương này.

Với bệnh nhân 32 tuổi, do không ghi nhận chấn thương vùng đầu và trước đó khỏe mạnh, các bác sỹ đặt ra nhiều khả năng cần tiếp tục làm rõ như chấn thương nhẹ mà người bệnh không nhớ, vỡ nang màng nhện, bất thường mạch máu não, hạ áp lực nội sọ tự phát, rối loạn đông máu hoặc bệnh lý huyết học.

Chẩn đoán hình ảnh bằng MRI hoặc CT trong những trường hợp có chỉ định giúp phát hiện tổn thương nội sọ, xác định kích thước khối máu tụ và mức độ chèn ép, từ đó định hướng xử trí.

Các bác sỹ khuyến cáo đau đầu kéo dài, có xu hướng tăng dần và không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường cần được thăm khám. Đặc biệt, nếu đau đầu đi kèm buồn nôn, nôn, rối loạn ý thức, yếu liệt hoặc những biểu hiện thần kinh bất thường, người bệnh không nên trì hoãn việc đến cơ sở y tế.

Bé 7 ngày tuổi sốt cao, nhanh chóng suy hô hấp vì vi khuẩn hiếm gặp

Bé Long chào đời bằng phương pháp sinh mổ chủ động ở tuần thai thứ 39, cân nặng 3,4 kg. Thai kỳ và quá trình sinh không ghi nhận bất thường. Sau sinh, trẻ khỏe mạnh, không cần hồi sức và được xuất viện cùng mẹ lúc 4 ngày tuổi. Ba ngày sau, gia đình đưa bé đến khám vì vàng da. Tại bệnh viện, trẻ được phát hiện sốt cao 39 độ C.

Thời điểm này, bé vẫn tỉnh, tự thở, không có cơn ngưng thở, SpO₂ 94%, bú tốt, trương lực cơ bình thường và không nôn trớ. Khám phổi ban đầu chưa ghi nhận bất thường. Trẻ đồng thời bị viêm tai, ứ dịch hai bên và viêm mũi họng cấp.

Các xét nghiệm nhanh cúm A, cúm B, RSV và SARS-CoV-2 đều âm tính. Xét nghiệm nước tiểu không ghi nhận bất thường, siêu âm tim bình thường. Tuy nhiên, với một trẻ sơ sinh mới 7 ngày tuổi, tình trạng sốt cao cần được theo dõi chặt chẽ nên các bác sỹ quyết định cho trẻ nhập viện.

Bác sỹ Mai Hải Yến, chuyên khoa sơ sinh khi thăm khám cho bệnh nhân cho biết, dù chưa biểu hiện rõ triệu chứng hô hấp, kết quả X-quang ngực đã phát hiện đám mờ không đồng nhất ở vùng đỉnh phổi phải.

Siêu âm phổi tiếp tục ghi nhận các đám đông đặc rải rác tại phổi trái và nửa trên phổi phải, kèm nhiều đường B-line hai bên, gợi ý tổn thương nhu mô phổi.

Sau phác đồ điều trị ban đầu, trẻ vẫn sốt cao liên tục, các cơn sốt xuất hiện cách nhau khoảng 6 - 7 giờ. Trước diễn biến chưa đáp ứng như kỳ vọng, các bác sỹ đánh giá lại tình trạng nhiễm khuẩn và điều chỉnh hướng điều trị.

Đến ngày thứ hai, tình trạng bệnh tiến triển rõ rệt hơn. Bé bắt đầu suy hô hấp và phải hỗ trợ oxy qua gọng mũi. Kết quả xét nghiệm PCR dịch tỵ hầu sau đó xác định trẻ dương tính với Legionella pneumophila.

Đây là căn nguyên ít gặp ở trẻ sơ sinh nhưng có thể khiến viêm phổi diễn tiến nặng và suy hô hấp nhanh. Bác sỹ Yến cho biết Legionella pneumophila là vi khuẩn Gram âm có thể tồn tại trong môi trường nước và phát triển trong các hệ thống nước nhân tạo. Con người có thể nhiễm vi khuẩn sau khi hít phải những hạt nước rất nhỏ có chứa Legionella.

Y văn từng ghi nhận các trường hợp nhiễm Legionella ở trẻ sơ sinh liên quan đến hệ thống nước, nước sử dụng để pha sữa công thức hoặc các thiết bị tạo ẩm, tạo khí dung trong môi trường chăm sóc trẻ.

Tuy nhiên, việc Legionella có khả năng tồn tại trong môi trường nước không đồng nghĩa có thể xác định nguồn lây của trường hợp này từ nước sinh hoạt hay một thiết bị cụ thể. Thông tin hiện có mới xác định căn nguyên gây bệnh là Legionella pneumophila.

Viêm phổi do vi khuẩn này ở trẻ sơ sinh rất hiếm gặp. Đáng chú ý, bệnh vẫn có thể xuất hiện ở trẻ đủ tháng, không có bệnh nền hoặc yếu tố nguy cơ rõ ràng. Một số trường hợp có thể diễn tiến nhanh sang suy hô hấp và cần hỗ trợ hô hấp tích cực.

Sau khi xác định được căn nguyên, các bác sỹ điều chỉnh phác đồ và bổ sung kháng sinh phù hợp. Trẻ cắt sốt sau 24 giờ. Chỉ số CRP từ 14,2 mg/dL lúc nhập viện giảm xuống 12,3 mg/dL và sau đó còn 1,01 mg/dL.

Sau 5 ngày điều trị, bé Long có thể cai oxy. Đến ngày thứ 7, trẻ ổn định hô hấp, bú tốt, các chỉ số sinh tồn trong giới hạn bình thường, được ngừng kháng sinh và xuất viện.

Điểm đáng lưu ý từ trường hợp này là biểu hiện ban đầu của bệnh chưa thực sự điển hình. Lúc phát hiện sốt 39 độ C, trẻ vẫn tỉnh, bú tốt và chưa khó thở, nhưng hình ảnh X-quang và siêu âm đã cho thấy những tổn thương tại phổi. Chỉ một ngày sau, trẻ bắt đầu suy hô hấp và phải hỗ trợ oxy.

Bác sỹ Yến cho biết, biểu hiện ban đầu của viêm phổi do Legionella pneumophila như sốt, suy hô hấp có thể dễ nhầm với nhiễm các loại vi khuẩn hoặc virus thường gặp ở trẻ sơ sinh. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh có nguy cơ diễn tiến nặng.

Các bác sỹ khuyến cáo cha mẹ không nên chủ quan trước tình trạng sốt ở trẻ sơ sinh, kể cả lúc trẻ vẫn bú và chưa biểu hiện khó thở. Trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế để được đánh giá nếu sốt hoặc xuất hiện những thay đổi bất thường.

Những dấu hiệu như thở nhanh, khó thở, tím tái, bú kém, bỏ bú, li bì hoặc xuất hiện cơn ngưng thở cần được đặc biệt lưu ý. Gia đình không nên tự ý sử dụng kháng sinh bởi lựa chọn thuốc phụ thuộc vào căn nguyên gây bệnh.

Trong quá trình chăm sóc trẻ sơ sinh, nguồn nước sử dụng cần bảo đảm an toàn; bình sữa và những dụng cụ tiếp xúc với nước phải được vệ sinh đúng cách, đồng thời tuân thủ hướng dẫn vệ sinh trong quá trình pha sữa và chăm sóc trẻ.

Cơn đau ngực dữ dội hé lộ khối u gây tăng huyết áp bất thường

Những cơn tăng huyết áp thỉnh thoảng xuất hiện nhưng chưa được thăm khám, cho đến lúc người phụ nữ 54 tuổi đau ngực dữ dội, khó thở và phải nhập viện. Từ dấu hiệu tổn thương cơ tim, các bác sỹ lần tìm nguyên nhân và phát hiện u tủy tuyến thượng thận có khả năng tiết quá mức hormone, tác động đến huyết áp và tim.

Bà Mai, 54 tuổi, ở Bắc Ninh, trước đó chưa điều trị tăng huyết áp. Tuy nhiên, một số lần tự đo tại nhà, bà nhận thấy chỉ số huyết áp cao nhưng chưa đi khám để xác định nguyên nhân.

Ngày nhập viện, bà đột ngột xuất hiện những cơn đau ngực dồn dập, lan lên vai trái, kèm khó thở. Huyết áp tăng lên 172/103 mmHg. Điện tim ghi nhận ST chênh xuống ở các chuyển đạo V2-V4, trong khi nồng độ troponin tim tăng từ 552 lên 2.700 pg/mL.

Ths.Phùng Văn Thao, chuyên khoa tim mạch cho biết, cơn đau ngực điển hình cùng những thay đổi trên điện tim và troponin tăng cao gợi ý tổn thương cơ tim, có thể liên quan đến nhồi máu cơ tim hoặc viêm cơ tim.

Người bệnh tiếp tục được kiểm tra chuyên sâu để làm rõ nguyên nhân. Chụp cắt lớp vi tính động mạch vành chỉ ghi nhận tình trạng xơ vữa nhẹ, không tương xứng với mức độ tổn thương cơ tim.

Cộng hưởng từ tim sau đó phát hiện hình ảnh phù cơ tim và ngấm thuốc bất thường, phù hợp với viêm cơ tim cấp theo tiêu chuẩn Lake Louise 2018.

Sau khi xác định tình trạng viêm cơ tim, các bác sỹ tiếp tục tìm căn nguyên gây tổn thương, đồng thời chú ý đến những đợt tăng huyết áp bất thường của người bệnh.

Bác sỹ Thao cho biết, huyết áp tăng đột ngột, dao động khó lý giải, đặc biệt đi kèm những biểu hiện tim mạch, là dấu hiệu cần lưu ý đến khả năng tăng huyết áp thứ phát. Trong trường hợp này, việc tìm bệnh lý đứng phía sau có ý nghĩa quan trọng thay vì chỉ tập trung đưa huyết áp trở về mức bình thường.

Người bệnh được tầm soát những nguyên nhân có thể gây tăng huyết áp thứ phát, bao gồm bệnh lý mạch thận. Chụp cộng hưởng từ không phát hiện bất thường tại động mạch thận nhưng lại ghi nhận một nốt ở tuyến thượng thận trái.

Phát hiện này mở ra hướng tìm kiếm mới. Các bác sỹ tiến hành kiểm tra hormone, gồm catecholamine máu và metanephrine niệu 24 giờ. Kết quả cho thấy nồng độ noradrenaline thuộc nhóm catecholamine tăng, củng cố nghi ngờ người bệnh có u tủy tuyến thượng thận.

U tủy tuyến thượng thận có thể tiết quá mức catecholamine, gây ra những cơn tăng huyết áp đột ngột và ảnh hưởng trực tiếp đến tim. Nồng độ catecholamine tăng cao có thể làm tăng nhu cầu oxy của cơ tim, gây co mạch, rối loạn chức năng và tổn thương tế bào cơ tim.

Điều này giúp các bác sỹ kết nối những biểu hiện tưởng như riêng rẽ ở người bệnh, từ huyết áp tăng bất thường đến tổn thương cơ tim. Bà Mai được điều trị và theo dõi chuyên khoa. Huyết áp dần ổn định, các triệu chứng tim mạch cải thiện. Sau đó, người bệnh được chuyển sang Khoa Tiết niệu - Nam học để phẫu thuật cắt khối u tủy tuyến thượng thận trái.

Sau phẫu thuật, xét nghiệm hormone tủy thượng thận trở về bình thường, chức năng tim cũng hồi phục. Sức khỏe người bệnh ổn định và đủ điều kiện xuất viện.

Phần lớn trường hợp tăng huyết áp là tăng huyết áp nguyên phát, không xuất phát từ một bệnh lý cụ thể mà liên quan đến nhiều yếu tố kéo dài như tuổi tác, di truyền, ăn mặn, thừa cân, béo phì, ít vận động, căng thẳng hoặc hút thuốc lá.

Một tỷ lệ ít hơn thuộc nhóm tăng huyết áp thứ phát, tức huyết áp tăng do một nguyên nhân bệnh lý có thể xác định như u tuyến thượng thận, rối loạn nội tiết hoặc ngưng thở lúc ngủ. Nếu phát hiện và xử lý được nguyên nhân nền, tình trạng huyết áp có thể cải thiện đáng kể.