Chính sách tinh giản biên chế theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP đang được triển khai tại nhiều địa phương, kéo theo hàng loạt câu hỏi từ cơ sở: Sau khi nhận trợ cấp nghỉ việc, người lao động có được quay lại làm việc trong khu vực nhà nước hay không, nếu trở lại thì có phải nộp lại khoản tiền đã hưởng hay không?

Đây là vấn đề nhiều người quan tâm, nhất là nhóm người hoạt động không chuyên trách cấp xã sau khi rời vị trí cũ nhưng vẫn còn nhu cầu công tác và địa phương vẫn cần nhân lực.

Từ phản ánh gửi Bộ Nội vụ, nhiều trường hợp cụ thể đã được đặt ra. Có người dự kiến ký hợp đồng lao động tại đơn vị sự nghiệp công lập. Có người muốn làm theo chế độ hợp đồng tại cơ quan hành chính hoặc tham gia lực lượng dân quân tự vệ thường trực. Điểm chung là nỗi lo bị thu hồi khoản trợ cấp tinh giản đã nhận trước đó.

Ảnh minh hoạ.

Trả lời các vướng mắc này, Bộ Nội vụ dẫn Khoản 6 Điều 3 Nghị định 154/2025/NĐ-CP để làm rõ nguyên tắc xử lý đối với người tinh giản biên chế tham gia công tác trở lại trong thời hạn 60 tháng kể từ ngày nghỉ.

Theo quy định, người đã hưởng chính sách tinh giản nếu được bầu cử, tuyển dụng lại vào cơ quan, tổ chức, đơn vị hưởng lương từ ngân sách nhà nước trong thời hạn 60 tháng thì phải hoàn trả khoản trợ cấp đã nhận. Quy định tương tự cũng áp dụng với trường hợp được bố trí làm người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Nói cách khác, nếu quay trở lại theo diện tuyển dụng chính thức hoặc đảm nhiệm chức danh thuộc nhóm hưởng lương ngân sách, khoản hỗ trợ tinh giản trước đó sẽ phải nộp lại cho đơn vị đã chi trả.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp quay lại khu vực công đều phải hoàn trả trợ cấp. Bộ Nội vụ xác định một số hình thức làm việc theo chế độ hợp đồng hoặc lực lượng đặc thù không thuộc diện thu hồi. Cụ thể, người hoạt động không chuyên trách cấp xã sau khi nghỉ theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP mà tham gia lực lượng dân quân tự vệ thường trực tại địa phương thì không phải hoàn trả trợ cấp. Đây không phải vị trí người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố nên không thuộc trường hợp bị thu hồi chế độ.

Tương tự, trường hợp ký hợp đồng theo Nghị định 111/2022/NĐ-CP cũng không phải nộp lại khoản tiền đã nhận. Nghị định này cho phép cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ đối với một số nhóm công việc. Người làm việc theo chế độ này không thuộc biên chế, không tính vào số lượng người làm việc hưởng lương từ ngân sách được giao.

Quy định hiện hành cũng yêu cầu các đơn vị không sử dụng hợp đồng theo Nghị định 111 để thay thế tuyển dụng công chức, viên chức. Hợp đồng chỉ là giải pháp cho những nhu cầu phù hợp theo từng loại công việc.

Một trường hợp khác được nhiều địa phương quan tâm là ký hợp đồng thực hiện nhiệm vụ của công chức theo Nghị định 173/2025/NĐ-CP. Bộ Nội vụ cho biết người đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn và ký loại hợp đồng này cũng không phải hoàn trả trợ cấp tinh giản.

Theo Nghị định số 173/2025/NĐ-CP, hợp đồng thực hiện nhiệm vụ của công chức bao gồm hợp đồng lao động, hợp đồng dịch vụ. Hợp đồng được ký kết để thực hiện một hoặc một số nhiệm vụ của công chức trong cơ quan Đảng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở cấp tỉnh, ở cấp xã. 

Ba nhóm công việc có thể ký hợp đồng gồm: nhiệm vụ lãnh đạo, quản lý mang tính chiến lược, đột xuất hoặc cấp bách; nhiệm vụ chuyên môn đặc thù, chuyên sâu, yêu cầu trình độ cao hoặc mang tính thời vụ; công việc chuyên môn, nghiệp vụ hay hỗ trợ phục vụ khi nhân lực hiện có chưa đáp ứng yêu cầu. Người ký hợp đồng theo cơ chế này cũng không tính vào biên chế được giao.

Có thể thấy, chính sách hiện hành phân định khá rõ giữa "quay lại hệ thống theo diện tuyển dụng chính thức" và “tham gia theo cơ chế hợp đồng hoặc lực lượng đặc thù”. Với nhóm thứ nhất, trợ cấp tinh giản phải hoàn trả. Với nhóm còn lại, người lao động vẫn có cơ hội tiếp tục cống hiến mà không mất quyền lợi đã hưởng.

Thông điệp từ quy định này rất rõ, tinh giản biên chế nhằm cơ cấu lại đội ngũ, nhưng vẫn giữ dư địa để thu hút người có kinh nghiệm tham gia công việc phù hợp khi bộ máy cần.