Điều đáng lo ngại là hầu hết nạn nhân đều không tiêm vắc-xin sau phơi nhiễm, trong đó nhiều người đặt niềm tin vào các phương pháp dân gian như "lấy nọc", để rồi đánh mất cơ hội cứu sống duy nhất.

Bệnh dại đang trở thành mối đe dọa đáng báo động tại các tỉnh, thành phía Nam khi số ca tử vong liên tục gia tăng trong những năm gần đây. Dù y học hiện đại đã có vắc-xin và huyết thanh kháng dại giúp ngăn ngừa gần như tuyệt đối nguy cơ tử vong nếu được tiêm kịp thời, nhiều người vẫn lựa chọn những phương pháp dân gian thiếu cơ sở khoa học, khiến hậu quả trở nên đau lòng.

Tiêm chủng vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Ths.Lương Chấn Quang, Trưởng Khoa Kiểm soát và Phòng ngừa bệnh tật, Viện Pasteur TP.HCM cho biết, số ca tử vong do bệnh dại tại khu vực phía Nam đang tăng rõ rệt.

Trước năm 2017, số trường hợp tử vong do bệnh dại mỗi năm thường dưới 10 ca. Từ năm 2018 đến giai đoạn 2022-2023, con số này tăng lên khoảng 20 ca mỗi năm. Riêng năm 2026, mới qua nửa đầu năm nhưng khu vực đã ghi nhận gần 20 ca tử vong, tương đương hơn một nửa tổng số ca tử vong của cả năm 2025.

Không chỉ số ca tử vong ở người tăng lên, số ổ bệnh dại trên động vật cũng liên tục được phát hiện tại nhiều địa phương. Điều này cho thấy virus dại đang lưu hành rộng trong quần thể chó, mèo và nguy cơ lây truyền sang người ngày càng lớn.

Theo thống kê của Viện Pasteur TP.HCM, tất cả các trường hợp tử vong do bệnh dại trong thời gian gần đây đều không tiêm vắc-xin sau phơi nhiễm.

Một thực tế đáng lo ngại là nhiều người sau khi bị chó hoặc mèo cắn vẫn không đến cơ sở y tế mà tìm đến các biện pháp dân gian như "lấy nọc". Không ít người cho rằng cách này đơn giản, ít tốn kém và có thể phòng bệnh hiệu quả.

Tuy nhiên, theo Ths.Lương Chấn Quang, đến nay không có bất kỳ bằng chứng khoa học nào chứng minh việc "lấy nọc" có thể ngăn ngừa bệnh dại.

"Nhiều người bị chó cắn rồi đi lấy nọc mà không mắc bệnh nên lầm tưởng phương pháp này hiệu quả. Thực tế, đó đơn giản là trường hợp con vật không mang virus dại", Ths. Lương Chấn Quang phân tích.

Các chuyên gia nhấn mạnh, bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất hiện nay với tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối sau khi phát bệnh. Một khi virus đã xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương và xuất hiện các triệu chứng lâm sàng như sợ nước, sợ gió, co giật, kích động hoặc liệt, gần như không còn cơ hội cứu chữa.

Chính vì vậy, tiêm vắc-xin và huyết thanh kháng dại ngay sau phơi nhiễm vẫn là biện pháp duy nhất giúp ngăn ngừa tử vong. Để giảm số ca mắc và tử vong do bệnh dại, các chuyên gia cho rằng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ kiểm soát nguồn lây trên động vật đến nâng cao nhận thức của người dân.

Trong đó, ngành thú y cần tăng tỷ lệ tiêm vắc-xin phòng dại cho đàn chó, mèo, quản lý vật nuôi chặt chẽ hơn, hạn chế tình trạng chó thả rông. Về phía người dân, bất cứ trường hợp nào bị chó, mèo hoặc động vật nghi dại cắn, cào hay liếm lên vùng da tổn thương đều phải được xem là tình huống nguy cơ và cần xử trí ngay.

Các chuyên gia khuyến cáo, sau khi bị động vật cắn hoặc cào, người dân cần rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy bằng xà phòng trong ít nhất 15 phút, sát khuẩn bằng dung dịch phù hợp và đến cơ sở y tế sớm nhất để được tư vấn tiêm vắc-xin hoặc huyết thanh kháng dại theo chỉ định.

Trong bối cảnh virus dại vẫn đang lưu hành rộng trong cộng đồng, sự chủ quan, chậm trễ hoặc tin vào các phương pháp chữa trị phản khoa học có thể phải trả giá bằng chính tính mạng của người bệnh.

Tại Việt Nam, các loại vắc-xin như Verorab, Abhayrab hay Indirab hiện được sử dụng rộng rãi trong dự phòng trước và sau phơi nhiễm. Không chỉ người bị chó, mèo cắn, nhóm có nguy cơ cao như bác sỹ thú y, nhân viên phòng thí nghiệm, người thường xuyên tiếp xúc động vật cũng được khuyến cáo tiêm phòng chủ động.

Trong bối cảnh nhu cầu tiêm phòng gia tăng, hệ thống tiêm chủng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ cộng đồng. Tiêm chủng Long Châu hiện cung cấp đầy đủ nhiều loại vắc-xin phòng dại được cấp phép lưu hành. Hệ thống này đồng thời triển khai tư vấn phác đồ tiêm, theo dõi lịch hẹn và hỗ trợ tiếp cận vắc-xin thuận tiện cho người dân tại nhiều địa phương.

Không chỉ dừng ở tiêm phòng, các trung tâm tiêm chủng hiện đại còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh dại, giúp người dân hiểu rằng đây không đơn thuần là một vết chó cắn mà là nguy cơ trực tiếp đe dọa tính mạng nếu xử trí chậm trễ.

Trong cuộc chiến với bệnh dại, y học hiện đại gần như không có cơ hội cứu chữa sau lúc phát bệnh. Vì vậy, vắc-xin không chỉ là biện pháp dự phòng, mà thực tế là “cơ hội sống” duy nhất đối với người bị phơi nhiễm virus dại.

Bên cạnh tiêm phòng cho người, việc quản lý vật nuôi đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh dại. Chó, mèo cần được tiêm phòng định kỳ, không thả rông và phải được rọ mõm khi ra nơi công cộng.