Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã chủ trì cuộc họp rà soát, cập nhật, tiếp thu và giải trình các ý kiến thẩm tra sơ bộ đối với dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Sau 15 năm thi hành Luật An toàn thực phẩm năm 2010, nhiều bất cập trong quản lý đã bộc lộ, từ sự phân tán, giao thoa trách nhiệm giữa các cơ quan đến hệ thống dữ liệu, truy xuất nguồn gốc chưa đồng bộ và cơ chế phân tích nguy cơ chưa được vận hành đầy đủ.

Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, giao đồ ăn trực tuyến cùng nhiều mô hình kinh doanh mới cũng đặt ra những yêu cầu quản lý mà hệ thống pháp luật hiện hành chưa bao quát đầy đủ.

Một thay đổi đáng chú ý là định hướng quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ trong toàn bộ chuỗi cung ứng thay vì áp dụng cơ chế kiểm soát tương đối đồng đều đối với các sản phẩm.

Dự thảo Luật lần này gồm 9 chương, 76 điều, tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về bảo đảm an toàn thực phẩm, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân quyền, phân cấp, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Một thay đổi đáng chú ý là định hướng quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ trong toàn bộ chuỗi cung ứng thay vì áp dụng cơ chế kiểm soát tương đối đồng đều đối với các sản phẩm.

Tại cuộc họp, nhiều ý kiến đề nghị giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm, đi cùng chế tài đủ sức răn đe. Việc xác định sản phẩm thuộc diện tiền kiểm hay hậu kiểm cần dựa trên những nguyên tắc và tiêu chí phân loại nguy cơ được quy định rõ trong Luật.

Tần suất kiểm tra có thể giao cơ quan quản lý điều hành phù hợp với thực tiễn, song nguyên tắc phân loại nguy cơ, cơ chế tăng hoặc giảm mức độ kiểm soát và trách nhiệm của cơ quan đưa ra quyết định cần được luật hóa. Cách tiếp cận này nhằm tập trung nguồn lực vào những sản phẩm, cơ sở và khâu có nguy cơ cao, thay vì dàn trải hoạt động kiểm tra.

Dự thảo cũng được đề nghị phân biệt rõ nguy cơ gây mất an toàn thực phẩm với những sai lệch về chất lượng mang tính thương mại thuần túy. Kiểm tra định kỳ và kiểm tra đột xuất cũng cần được tách bạch, trong đó kiểm tra đột xuất được tiến hành dựa trên nguy cơ, cảnh báo hoặc dấu hiệu vi phạm.

Cùng với thay đổi phương thức kiểm soát, vấn đề trách nhiệm quản lý tiếp tục được đặt ra. Các ý kiến đề nghị xác định rõ cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm chính về an toàn thực phẩm, khắc phục tình trạng phân tán và những điểm giao thoa trong quản lý.

Một yêu cầu khác là luật hóa tối đa những quy định đã rõ và ổn định, hạn chế việc phụ thuộc quá nhiều vào các văn bản hướng dẫn. Dự thảo đồng thời phải bảo đảm thống nhất với pháp luật liên quan, trong đó có các quy định về xử lý vi phạm hành chính, tránh tạo thêm chi phí tuân thủ không cần thiết cho doanh nghiệp.

Sự phát triển của các phương thức kinh doanh mới cũng trở thành một trong những vấn đề trọng tâm trong quá trình sửa Luật. Thương mại điện tử và dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến đã làm thay đổi đáng kể cách thực phẩm được quảng cáo, phân phối và tiếp cận người tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, các đại biểu đề nghị dự thảo phải tính đến cơ chế kiểm soát phù hợp đối với hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số.

Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm cũng được đề nghị xây dựng theo chuỗi khép kín, gắn trách nhiệm quản lý với toàn bộ vòng đời sản phẩm. Cùng với đó là việc hoàn thiện hệ thống thông tin, dữ liệu và truy xuất nguồn gốc nhằm phục vụ quản lý dựa trên nguy cơ.

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được kỳ vọng khắc phục những bất cập bộc lộ sau 15 năm thi hành Luật năm 2010.

Theo Thứ trưởng, mô hình quản lý hiện còn phân tán, có những điểm giao thoa giữa các cơ quan; hệ thống cơ sở dữ liệu và truy xuất nguồn gốc chưa đồng bộ; cơ chế phân tích nguy cơ chưa vận hành đầy đủ. Hành lang pháp lý đối với những phương thức kinh doanh mới trên môi trường số như thương mại điện tử, giao đồ ăn trực tuyến cũng cần tiếp tục được hoàn thiện.

Lãnh đạo Bộ Y tế yêu cầu Cục An toàn thực phẩm và các đơn vị thuộc Tổ soạn thảo tiếp thu đầy đủ các ý kiến sau thẩm tra, tiếp tục rà soát những nội dung còn có quan điểm khác nhau, các cơ chế đặc thù, chính sách có phạm vi tác động lớn và những quy định có sự khác biệt với pháp luật liên quan.

Hồ sơ dự án Luật sau khi tiếp thu, giải trình sẽ được hoàn thiện, trình lãnh đạo Bộ Y tế xem xét trước khi gửi cấp có thẩm quyền theo tiến độ.