Từ tháng 4/2020, xuất khẩu hàng hóa sang các nước đối tác lớn của Việt Nam đều bị sụt giảm so với tháng trước.

Trở ngại

Dịch bệnh chưa được kiểm soát, giao thương hạn chế, nhu cầu tiêu dùng hàng hóa sụt giảm mạnh trên toàn cầu… là những yếu tố tiếp tục gây bất lợi cho xuất khẩu hàng hóa của nước ta trong thời gian tới.

Nhận định về xuất khẩu hàng hóa quý II/2020 và thời gian tới, ông Phan Văn Chinh, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cho biết, nhiều quốc gia vẫn đang duy trì biện pháp kiểm soát dịch bệnh như tạm đóng cửa xuất nhập cảnh, hạn chế hoạt động của các trung tâm thương mại..., khiến nhu cầu mua bán hàng tiêu dùng giảm.

“Hiện tại, xu hướng chính của các đối tác nhập khẩu của Việt Nam là tạm thời chưa đàm phán đơn hàng từ tháng 6 trở đi, trong khi thời điểm này hàng năm là lúc đàm phán các đơn hàng cuối năm. Việc này đồng nghĩa với đầu ra cho hàng xuất khẩu chưa có cửa sáng”, ông Chinh nói.

Chưa kể, hoạt động thông quan hàng hóa khó khăn, làm tăng thêm thời gian và chi phí.

Thực tế, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam trong quý I/2020 chưa bị tác động nhiều bởi đại dịch Covid-19, nhưng kể từ quý II, mức độ “ngấm đòn” ảnh hưởng đã thấy rõ, khi xuất khẩu tháng 4 đạt 19,7 tỷ USD, giảm 18,4% so với tháng 3 và giảm 3,5% so với cùng kỳ năm 2019. Tình hình tháng 5 và tháng 6 dự kiến còn ảm đạm hơn, bởi đơn hàng bị hủy tập trung nhiều trong khoảng thời gian này.

Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức, nhất là khi nền kinh tế nước ta có độ mở lớn.

Từ tháng 4/2020, xuất khẩu hàng hóa sang các nước đối tác lớn của Việt Nam đều bị sụt giảm so với tháng trước. Trong đó, thị trường ASEAN giảm 20%, Trung Quốc giảm 2,9%, Nhật Bản giảm 9,3%, Hàn Quốc giảm 13,7%, EU giảm 28,6%, Hoa Kỳ giảm 24,1%...

Chờ mở cửa thị trường

Đánh giá triển vọng tăng trưởng xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam, Bộ Công thương cho biết, nhiều nền kinh tế đã tung các gói kích cầu quy mô lớn nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của Covid-19. Ngoài ra, tình hình kiểm soát và khống chế Covid-19 ở Trung Quốc, Hàn Quốc có kết quả tích cực, các nước khác cũng đang nỗ lực kiểm soát dịch bệnh…, nên hy vọng nhu cầu sẽ dần tăng trở lại trong thời gian tới.

Đơn cử, Italy bắt đầu cho phép ngành công nghiệp sản xuất hoạt động trở lại từ ngày 4/5, Bỉ đã công bố kế hoạch mở lại các doanh nghiệp và trường học giữa tháng 5 và nhà hàng là từ ngày 8/6. Ấn Độ, Iran, Israel khởi động lại các doanh nghiệp tại những khu vực ít có nguy cơ bùng phát Covid-19. Chính phủ Australia, New Zealand chuẩn bị mở cửa dần nền kinh tế và một số địa phương nới lỏng lệnh phong tỏa.

Trong bối cảnh khó khăn do thị trường giảm mạnh nhu cầu đối với nhiều loại hàng hóa, giao thương bị cản trở, Cục Xúc tiến thương mại đã và đang đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại, tìm kiếm khách hàng nhập khẩu qua kênh trực tuyến.

Trong khuôn khổ Hội nghị Giao thương trực tuyến hàng hóa nông sản, thực phẩm Việt Nam - Trung Quốc với 6 phiên giao dịch, quảng bá, xúc tiến xuất khẩu nông sản, đã có 35 doanh nghiệp Việt Nam tiếp thị nông sản với khách hàng Trung Quốc, trong đó, hơn 10 doanh nghiệp đã chốt được đơn hàng.

Ông Nguyễn Ngọc Luận, Giám đốc Công ty TNHH Liên kết Thương mại Toàn Cầu, doanh nghiệp với nhóm sản phẩm cà phê sáng tạo thương hiệu Meet More Café hòa tan trái cây khẳng định, thị trường Trung Quốc sẽ là điểm đến quảng bá liên tục trong thời gian tới của doanh nghiệp này nhằm đẩy mạnh tăng xuất khẩu.

Tin vui là từ đầu tháng 5/2020, Trung Quốc đã đồng ý mở lại một số cửa khẩu và tăng thời gian thông quan hàng hóa. Chỉ ngay sau dịp nghỉ lễ 1/5, lượng xe hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc đã được giải tỏa nhanh chóng. Từ trên 1.000 xe hàng tồn, thậm chí cao điểm lên tới 2.300 xe tồn, nay lượng xe tồn giảm còn hơn 800 xe.

Một yếu tố nữa là Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), dự kiến có hiệu lực trong nửa cuối năm 2020, được kỳ vọng tạo động lực thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang EU trong những tháng cuối năm nay và những năm tới.