Dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 24/2012/NĐ-CP sẽ xóa bỏ độc quyền vàng miếng, “cởi trói” cho thị trường vàng. Ảnh: Đức Thanh

Cung tăng có thúc đẩy nhu cầu đầu tư?

Một trong những sửa đổi quan trọng mà Dự thảo Nghị định đưa ra là xóa bỏ độc quyền vàng miếng, độc quyền nhập khẩu vàng nguyên liệu. Theo đó, các doanh nghiệp, tổ chức tín dụng đáp ứng điều kiện đều được phép nhập khẩu và sản xuất vàng miếng.

Theo giải trình của NHNN, hạn mức nhập khẩu vàng hàng năm sẽ được cơ quan này cân đối dựa trên tình hình kinh tế vĩ mô, mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ, dự trữ ngoại hối quốc gia và tình hình xuất nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu.

Chia sẻ với phóng viên, TS. Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế cho rằng, việc cho phép nhập khẩu vàng nguyên liệu trở lại là cần thiết. Thực tế, nhập khẩu vàng không chỉ để phục vụ nhu cầu sản xuất vàng miếng, mà còn phục vụ sản xuất vàng trang sức, hướng tới xuất khẩu.

“Cách đây 20 năm, xuất khẩu trang sức của Thái Lan đã đạt trên 2 tỷ USD và năm 2023 đạt gần 9 tỷ USD. Trình độ, năng lực của doanh nghiệp, thợ kim hoàn Việt Nam không thua kém. Tuy nhiên, bấy lâu nay, ngành vàng trang sức của Việt Nam luôn trong cảnh không được nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất, vì vậy, cho nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất là vô cùng cần thiết”, ông Phong nhận định.

Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Trí Hiếu, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển thị trường tài chính và bất động sản toàn cầu khẳng định, tăng cung vàng sẽ “cởi trói” cho doanh nghiệp.

Việc tăng cung vàng có thể sẽ khiến người dân đổ tiền nhiều hơn vào vàng, thậm chí tạo ra cơn sốt ở những thời điểm giá vàng thế giới tăng mạnh. Tuy nhiên, về lâu dài, theo ông Hiếu, việc bỏ độc quyền và cho phép nhập khẩu vàng nguyên liệu trở lại sẽ giúp thị trường cạnh tranh, ổn định hơn. Ngoài ra, cung vàng tăng cũng sẽ giúp giá vàng trong nước hạ nhiệt, giảm chênh lệch với giá vàng thế giới. Đồng thời, khi vàng không còn khan hiếm, tâm lý đầu cơ, tích trữ của nhiều người sẽ giảm.

Dự thảo Nghị định sửa đổi cũng tăng cường tính minh bạch trong giao dịch vàng (xác định danh tính người mua vàng; giao dịch từ 20 triệu đồng trở lên phải chuyển khoản; bắt buộc ghi nhận số sê-ri vàng miếng trên chứng từ...). Điều này sẽ giúp xác minh nguồn gốc vàng giao dịch, hạn chế tình trạng rửa tiền, tham nhũng qua vàng.

Thận trọng với sàn vàng

Góp ý Dự thảo Nghị định sửa đổi, Hiệp hội Kinh doanh vàng kiến nghị NHNN nghiên cứu, xây dựng hành lang pháp lý và lộ trình cho phép triển khai thêm các sản phẩm để hỗ trợ thanh khoản thị trường như vàng kỳ hạn, chứng chỉ vàng, sàn giao dịch vàng quốc gia…

Theo ông Huỳnh Trung Khánh, Cố vấn cấp cao Hội đồng Vàng thế giới (WGC) tại Singapore, Indonesia, Thái Lan và Việt Nam, việc lập sàn giao dịch vàng quốc gia sẽ làm giảm rất nhanh chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới. Với quốc gia có lượng tiêu thụ vàng lớn như Việt Nam, việc này là cần thiết.

Tuy vậy, ông Nguyễn Minh Phong cho rằng, việc lập sàn vàng phải cực kỳ cẩn trọng, vì Việt Nam đã có bài học đắt giá. Nếu không kiểm soát tốt, sàn vàng có thể dẫn tới tình trạng đầu cơ quá mức, gây mất ổn định vĩ mô, đặc biệt là khó kiểm soát tỷ giá.

Về phần mình, ông Nguyễn Trí Hiếu nhận định, sàn vàng sẽ giúp các giao dịch minh bạch hơn, giá được cập nhật theo thời gian thực, phù hợp với biến động giá vàng thế giới. Tuy nhiên, nếu lập sàn vàng thì chỉ nên là sàn vàng hàng hóa, không nên cho phép giao dịch vàng chứng chỉ vì rủi ro cao.

Được biết, trong Dự thảo Nghị định sửa đổi, cơ quan soạn thảo không đề cập đến sàn vàng. NHNN cho hay, sau khi nghị định được ban hành, NHNN sẽ rà soát, sửa đổi bổ sung những quy định liên quan để tạo cơ sở cho các ngân hàng thương mại cung ứng sản phẩm phái sinh về vàng.

Các doanh nghiệp khi sử dụng công cụ phái sinh sẽ thực hiện hạch toán theo quy định của Bộ Tài chính tại Thông tư 210/2009/TT-BTC, hướng dẫn áp dụng Chuẩn mực kế toán quốc tế về trình bày báo cáo tài chính và thuyết minh thông tin đối với công cụ tài chính tại Việt Nam.

NHNN cũng sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan để xem xét việc bổ sung vàng vào danh mục hàng hóa được phép giao dịch tại Sở Giao dịch hàng hóa, theo quy định tại Nghị định 158/2006/NĐ-CP ngày 28/12/2006 của Chính phủ (đã được sửa đổi, bổ sung). Hoạt động kinh doanh vàng trên tài khoản cũng sẽ được nghiên cứu, hướng dẫn cùng với việc hình thành Sở Giao dịch vàng tập trung.

Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam đề nghị NHNN nghiên cứu hình thức huy động/cho vay bằng vàng. Một số ngân hàng như Agribank, BIDV đề xuất cho phép tổ chức tín dụng được phát hành Chứng nhận sở hữu vàng cho khách hàng mà chưa cần thực hiện giao dịch vàng vật chất. Việc giao nhận vàng có thể thực hiện trong tương lai theo thỏa thuận giữa tổ chức tín dụng và khách hàng và được quy định rõ trên ấn chỉ/giấy chứng nhận.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, NHNN sẽ không cho phép huy động và cho vay vàng vì điều này đồng nghĩa với việc “vàng hóa” nền kinh tế.

Riêng đối với dịch vụ giữ hộ vàng, NHNN cho biết, đã tiếp thu ý kiến và sẽ nghiên cứu ban hành hướng dẫn, bao gồm việc sửa đổi, bổ sung Thông tư 02/2016/TT-NHNN ngày 26/2/2016 về dịch vụ bảo quản tài sản, cho thuê tủ, két an toàn của tổ chức tín dụng.