Bà Đinh Thị Quỳnh Vân, Tổng giám đốc PwC Việt Nam

Vào tháng 11/2021, tại Hội nghị Thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc năm 2021 (COP26) ở TP. Glasgow, Scotland, Vương quốc Anh, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã công bố những cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu để đạt mức phát thải ròng bằng 0 - Net Zero, vào năm 2050. Bà Đinh Thị Quỳnh Vân, Tổng giám đốc PwC Việt Nam trả lời phỏng vấn Báo Đầu tư xung quanh mục tiêu Việt Nam đang hướng đến.

Theo bà, cam kết của Việt Nam tại COP26 có ý nghĩa như thế nào và đâu là cách tiếp cận phù hợp nhất?

Biến đổi khí hậu hiện là một trong những vấn đề kinh doanh và chính trị quan trọng nhất của thời đại. Và đó là lý do tại sao các cam kết của Chính phủ tại COP26 đầy tham vọng nhưng vẫn rất phù hợp và được nhiều người hoan nghênh. Để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, Việt Nam đã đặt mục tiêu loại bỏ nhiệt điện than vào năm 2040, đồng thời tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo lần lượt là 20%-30% tổng nguồn cung sơ cấp vào năm 2030 và 2045. Những cam kết này sẽ có ảnh hưởng lớn đến dự thảo Quy hoạch phát triển điện của Việt Nam, đặc biệt trong việc thúc đẩy lộ trình loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch của chúng ta.

Theo tôi, đây là tín hiệu tích cực, cho thấy Việt Nam đang có những hành động cụ thể và tích cực tham gia nhiều hơn vào cuộc đua hướng tới Net Zero.

Các cam kết được đưa ra tại COP26 sẽ mở đường cho việc thực hiện các mục tiêu chống biến đổi khí hậu của quốc gia. Nhưng, hành trình này đòi hỏi sự tham gia tích cực của cả chính phủ và các doanh nghiệp để thúc đẩy giảm khí cacbon ở tốc độ và quy mô cần thiết.

Chính phủ sẽ phải đưa ra chiến lược tổng thể và lộ trình cụ thể cho từng giai đoạn. Các chính sách liên quan đến Net Zero nên bao gồm việc nâng cao nhận thức, trao đổi với các cơ quan chính phủ, chính quyền địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Doanh nghiệp sẽ đóng vai trò thúc đẩy chính. Tôi nhận thấy dấu hiệu tích cực khi cộng đồng doanh nghiệp ngày càng quan tâm hơn đến biến đổi khí hậu và môi trường. Ví dụ, COP26 là chủ đề chính của cuộc họp thường niên của VIOD (Viện Thành Viên Hội Đồng Quản Trị Việt Nam) vào tháng 12 vừa qua. Những trao đổi giữa các thành viên hội đồng quản trị khá tích cực, nhưng không có gì ngạc nhiên khi các thành viên có quan điểm khác nhau về ý nghĩa của net zero. 

Việt Nam cần biến các cam kết của mình tại COP26 thành các hành động cụ thể với sự hỗ trợ và giúp đỡ của các bên liên quan, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp. Và bước đầu tiên để đạt được điều đó đòi hỏi sự thay đổi trong nhận thức.

Như bà nói, có vẻ như nhiều doanh nghiệp chưa biết bắt đầu từ đâu?

Mỗi một tổ chức, doanh nghiệp sẽ có điểm xuất phát riêng. Ngay cả với những vấn đề đơn giản như xử lý nước thải tại các doanh nghiệp dệt may và da giày, một tổ chức có thể tập trung vào việc cung cấp khung pháp lý, trong khi tổ chức khác lại chú trọng về công nghệ và các yếu tố liên quan khác.

Trên thực tế, sẽ có các bên liên quan coi các biện pháp giảm thiểu biến đổi khí hậu là chi phí bổ sung. Cũng có những công ty đã và đang thực hiện các biện pháp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, nhưng gặp khó khăn trong việc đo lường kết quả và lên kế hoạch tiếp theo. Ví dụ, mục tiêu kinh doanh hiện tại có thể là tiết kiệm 20% lượng điện tiêu thụ, nhưng trong bao lâu và bằng cách nào?

Tôi cho rằng nhận thức là vấn đề cơ bản nhất để thực thi các cam kết Net Zero. Nhiều doanh nghiệp vẫn còn hiểu biết hạn chế về COP26, cũng như không biết các cam kết của chính phủ về giảm phát thải. Trong khi những tổ chức khác có quan tâm đến biến đổi khí hậu nhưng chưa có kế hoạch hành động để hạn chế tác động của doanh nghiệp của họ. Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam rất năng động, và họ sẽ có những hành động thiết thực nếu hiểu rõ hơn về Net Zero.

Các doanh nghiệp nên đánh giá chi tiết tác động của biến đổi khí hậu đối với lĩnh vực hoạt động của mình, tìm ra lộ trình phù hợp và xem đây là hành trình lâu dài thay vì chỉ là phong trào ngắn hạn.

Quy mô doanh nghiệp có là lý do làm hạn chế nhận thức, quan tâm của doanh nghiệp về Net Zero?

Hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Dưới góc độ của một doanh nghiệp cá thể, tác động của biến đổi khí hậu đối với doanh nghiệp này có thể không trực tiếp và đáng kể như đối với các doanh nghiệp lớn. Nhưng từ quan điểm của toàn ngành, thì cả doanh nghiệp vừa và nhỏ và các công ty, tập đoàn lớn sẽ cần chung tay để giảm thiểu tác động chung. Nâng cao nhận thức là bước đầu tiên để thay đổi quan điểm. Tuy nhiên, để đạt thành công, các doanh nghiệp cần tích hợp những nguyên tắc về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) trong tất cả các khía cạnh của doanh nghiệp, bao gồm việc ra quyết định chiến lược, thực hiện định hướng mới và báo cáo tiến độ và kết quả.

Về phía PwC, công ty của bà đã hướng đến Net Zero như thế nào?

Mạng lưới PwC toàn cầu đã cam kết giảm một nửa lượng khí thải carbon so với mức năm 2019 và loại bỏ phần còn lại của lượng khí thải để đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2030. Cam kết này và các mục tiêu khác đã được đưa ra trong Chương trình Net Zero của PwC.

Tại Việt Nam, hành trình của chúng tôi bắt đầu cách đây khoảng ba năm thông qua việc mở rộng các sáng kiến ​​để thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Điều này bao gồm việc thực hiện đánh giá toàn diện các hoạt động vận hành của chúng tôi để xác định các nguồn phát thải CO2 và thành lập đội ngũ nội bộ để đưa ra thay đổi phù hợp. Chúng tôi cũng đã thực hiện chương trình truyền thông nội bộ nhằm nâng cao nhận thức và kiến ​​thức về Net Zero, với nhiều hội thảo về cách sắp xếp làm việc online hiệu quả để giảm thiểu việc sử dụng các phương tiện di chuyển trong tương lai.