Hồ Mogan ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ khô cạn do hạn hán ngày 5/9/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Liên minh châu Âu (EU) vừa cảnh báo rằng khối này “không thể hạ thấp tham vọng về khí hậu và phát triển bền vững", sau khi công bố một báo cáo mới cho thấy thiệt hại kinh tế khổng lồ do thời tiết cực đoan gây ra đang ngày càng gia tăng trên toàn khu vực.

Theo Cơ quan Môi trường châu Âu (EEA), trong giai đoạn 1980 - 2023, các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng gay gắt, lũ lụt và hạn hán đã gây tổn thất kinh tế nặng nề cho các quốc gia thành viên EU.

Báo cáo cảnh báo, nếu nhiệt độ toàn cầu vượt ngưỡng 1,5 độ C, EU có thể mất tới 7% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào cuối thế kỷ này - tương đương 2.400 tỷ euro (khoảng 2.789 tỷ USD) trong giai đoạn 2031 - 2050.

Theo số liệu của EEA, trong thập niên 1980, thiệt hại kinh tế trung bình do các hiện tượng khí hậu cực đoan tại châu Âu vào khoảng 8,5 tỷ euro mỗi năm. Con số này tăng lên 14 tỷ euro trong thập niên 1990, và đạt 17,8 tỷ euro trong giai đoạn 2010-2019.

Từ năm 2020 đến 2023, mức thiệt hại hàng năm vọt lên 44,5 tỷ euro, cao gấp 2,5 lần so với giai đoạn trước đó - mức tăng chưa từng có trong lịch sử.

Những tổn thất nặng nề nhất đến từ trận lũ lịch sử năm 2021 tại Bỉ, Đức và Hà Lan, với tổng thiệt hại hơn 40 tỷ euro. Năm 2023, lũ lụt tại Slovenia khiến nền kinh tế nước này mất khoảng 16% GDP.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng khu vực Nam Âu, các vùng ven biển thấp và những lãnh thổ xa xôi của EU đang trở thành “điểm nóng rủi ro khí hậu", với mức độ tổn thương ngày càng nghiêm trọng.

Bà Teresa Ribera, Phó chủ tịch phụ trách Chuyển đổi sạch, công bằng và cạnh tranh của EEA, nhận định báo cáo này là một “lời cảnh tỉnh mạnh mẽ” rằng châu Âu cần giữ vững cam kết và đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi khí hậu.

“Những hiện tượng thời tiết cực đoan gần đây cho thấy sự thịnh vượng và an ninh của chúng ta dễ dàng bị đe dọa ra sao khi thiên nhiên bị tàn phá và biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng," bà nhấn mạnh. “Bảo vệ môi trường không phải là chi phí, mà là khoản đầu tư cho khả năng cạnh tranh, khả năng chống chịu và hạnh phúc của người dân".

Các nhà nghiên cứu cảnh báo, nếu xu hướng hiện tại không thay đổi, thiệt hại do thời tiết cực đoan tại châu Âu có thể đạt tới 126 tỷ euro vào năm 2029, gây sức ép lớn lên tăng trưởng kinh tế của khối.

Một nghiên cứu độc lập do Đại học Mannheim (Đức) phối hợp cùng các chuyên gia kinh tế của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) công bố hồi tháng 9/2025 cho thấy, các hiện tượng cực đoan như nắng nóng, lũ lụt và hạn hán đã ảnh hưởng đến 1/4 khu vực của EU trong mùa Hè vừa qua.

Theo báo cáo, chỉ riêng trong năm 2024, các thiệt hại kinh tế ngắn hạn đã lên tới 43 tỷ euro, tương đương 0,26% GDP của toàn khối.

Tiến sỹ Sehrish Usman, trưởng nhóm nghiên cứu, nhận định “thiệt hại thực sự của thời tiết cực đoan thường bộc lộ chậm, vì chúng tác động đến đời sống và nền kinh tế qua nhiều kênh khác nhau, vượt xa những ảnh hưởng trực tiếp ban đầu".

Các chuyên gia cho rằng nếu không có những chính sách mạnh mẽ nhằm giảm phát thải, tăng đầu tư cho hạ tầng xanh và thích ứng khí hậu, chi phí kinh tế của các hiện tượng cực đoan sẽ tiếp tục leo thang, gây áp lực lớn đối với ngân sách quốc gia, hệ thống bảo hiểm và chuỗi cung ứng khu vực.

EEA nhấn mạnh, đầu tư sớm cho khả năng chống chịu khí hậu sẽ giúp châu Âu tiết kiệm hàng trăm tỷ euro chi phí khắc phục thiệt hại trong tương lai - đồng thời duy trì ổn định kinh tế trong bối cảnh các cú sốc thời tiết ngày càng thường xuyên và dữ dội.