Đại biểu Tạ Thị Yên.

Theo Nghị quyết số 53/2017/QH14 ngày 24/11/2017 của Quốc hội về Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Cảng hàng không quốc tế Long Thành thì “việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được triển khai một lần và hoàn thành trước năm 2021”.

Tuy nhiên đến thời điểm hiện nay, Chính phủ lại đề nghị kéo dài thời gian triển khai đến năm 2024, tức là chậm 3 năm so với tiến độ đề ra.

Tiến độ này, theo lời đại biểu Tạ Thị Yên (Điện Biên) trong phiên thảo luận tổ của Quốc hội chiều 27/10 là “rất chậm”.

“Tôi cũng rất chia sẻ với Chính phủ khi triển khai dự án rơi vào thời điểm xảy ra đại dịch Covid-19 nhưng để chậm trễ đến 3 năm thì quả là một điều rất đáng báo động”, đại biểu Yên phát biểu.

Mặt khác, theo đại biểu, Thủ tướng cũng đã nhiều lần đích thân đến tận công trình để chỉ đạo, đôn đốc, giải quyết khó khăn nhưng mà tiến độ triển khai vẫn còn rất chậm. Đó là vấn đề rất lớn liên quan đến hiệu lực, hiệu quả điều hành, quản lý nhà nước.

Liên quan đến nội dung điều chỉnh về vốn, theo tờ trình, tổng mức đầu tư Dự án kiến nghị điều chỉnh là 19.207,504 tỷ đồng; lũy kế giải ngân đến thời điểm hiện nay là 16.697,132 tỷ đồng. Nhu cầu vốn để tiếp tục thực hiện, hoàn thành Dự án là 2.510,372 tỷ đồng (trong đó bao gồm 1.543,623 tỷ đồng thuộc kế hoạch vốn năm 2021 và 966,749 tỷ đồng thuộc kế hoạch vốn năm 2020). Do đó, Chính phủ kiến nghị Quốc hội cho phép kéo dài thời gian giải ngân số vốn 2.510,372 tỷ đồng đến hết năm 2024.

Đại biểu Yên nhận xét, cũng chính vì chậm tiến độ mà dẫn đến tình trạng Kho bạc Nhà nước đã dừng việc giải ngân cho Dự án do niên độ Dự án (2017 - 2021) đã kết thúc.

Nhưng, “nếu thuộc thẩm quyền của Quốc hội thì lẽ ra các đồng chí cũng phải báo cáo Quốc hội ngay trong năm 2021, chậm nhất là năm 2022 khi đánh giá về khả năng không đạt tiến độ giải ngân chứ không phải là để đến bây giờ mới báo cáo Quốc hội”, bà Yên nói.

“Thủ tướng đã nhiều lần nhấn mạnh đến việc “thay đổi tư duy, cách làm xứng tầm với dự án trọng điểm quốc gia”, và đề nghị làm rõ trách nhiệm khi dự án này triển khai chậm trễ tiến độ. Do đó, tôi và cử tri rất mong muốn được biết các cơ quan liên quan đã thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng đến đâu”, vị đại biểu Điện Biên phát biểu tại tổ.

Đề nghị Quốc hội có sự điều chỉnh để hoàn thành trọn vẹn công tác thu hồi đất cho toàn bộ 5.000 ha của dự án, song bà Yên cho rằng, trong các nội dung mà Chính phủ đề nghị điều chỉnh thì việc điều chỉnh thời gian thực hiện Dự án cũng nên có kèm theo giải trình cụ thể trách nhiệm của cá nhân và tổ chức có liên quan trong tổng thể đánh giá việc thực thi pháp luật.

Đồng ý với đề xuất của Chính phủ về kéo dài thời gian dự án bồi thường, tái định cư và kéo dài giải ngân vốn bồi thường hỗ trợ hơn 2.500 tỷ đồng sang năm 2024, song đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Thừa Thiên - Huế) cũng nhận xét dự án này đã quá chậm. Bởi theo Nghị quyết 53 của Quốc hội thì phải hoàn thành vào cuối 2021, nhưng đã chậm 2 năm và giờ Chính phủ xin kéo dài tới 2024.

Thẩm quyền của Quốc hội, theo đại biểu là xem xét kéo dài hay không thực hiện dự án bồi thường, tái định cư. Còn việc xem xét kéo dài thời gian giải ngân vốn, điều chỉnh các dự án thành phần thuộc thẩm quyền của Chính phủ, vì không điều chỉnh các tiểu dự án, không điều chỉnh quy mô, nguồn lực, diện tích đất ảnh hưởng khi thực hiện dự án.

Vì thế, vị đại biểu Thừa Thiên  - Huế đề nghị Chính phủ tính toán, xem xét tiến độ thời gian giải quyết tái định cư, ổn định đời sống của người dân khi giải phóng đất, đền bù và trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu thi công khi để dự án kéo dài như vậy.

“Tại Đồng Nai, sau khi giải phóng, trả lại mặt bằng sạch, người dân chưa được định cư ổn định. Điều này cần được xem xét kỹ, sớm ổn định đời sống người dân ở khu vực bị thu hồi đất”, bà Sửu lưu ý.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính ngân Nguyễn Hữu Toàn băn khoăn, Chính phủ đề nghị kéo dài giải ngân vốn bồi thường hỗ trợ hơn 2.500 tỷ đồng sang năm 2024, song đây thực chất là khoản ngân sách của năm 2021 đã được Quốc hội quyết toán. Không lẽ Quốc hội quyết lại bổ sung vào khoản đã quyết toán?. Cho rằng điều này không làm được, đại biểu Toàn đề nghị rà soát lại nội dung này. 

Ông Toàn nói, chủ trương chung là phải đảm bảo vốn để thanh toán cho khoản chi phí này, nhưng bố trí vào kế hoạch trung hạn nào, dự toán năm nào thì phải rõ.