Tín dụng tăng trưởng cao, nhưng chưa nóng

Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tín dụng tính tới cuối tháng 6/2025 tăng gần 10%, cao gấp 2,5 lần cùng kỳ năm trước. Năm nay, Chính phủ điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng từ 8% lên 8,3-8,5%, đồng nghĩa tín dụng phải tăng lên 18-20% để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng này.

Cuối năm 2024, dư nợ tín dụng/GDP Việt Nam khoảng 134%. Năm 2025, nếu tín dụng tiếp tục mở rộng, tỷ lệ đòn bẩy sẽ còn tăng. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) nhiều lần cảnh báo, Việt Nam đang sử dụng đòn bẩy tín dụng quá cao và khuyến nghị Việt Nam nên giảm lệ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Dù vậy, theo ông Phạm Xuân Hòe, Tổng thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược ngân hàng, tín dụng tăng cao, nhưng nếu vốn được nắn đúng hướng, sẽ không gây rủi ro, ngược lại sẽ hỗ trợ tăng trưởng. Tín dụng tính tới cuối tháng 6/2025 tăng gần 10% và cả năm nay có thể tăng 20% để hỗ trợ tăng trưởng GDP 8,5%.

“Với mức tín dụng tăng gấp đôi GDP hiện nay, xét đặc trưng nền kinh tế Việt Nam (xét cả yếu tố ICOR) thì không đáng ngại, không phải là dấu hiệu tăng trưởng nóng. Giai đoạn 2008-2021, tín dụng tăng trưởng nóng khi tốc độ tăng cao gấp 4 lần GDP, còn mức tăng gấp đôi như hiện nay là bình thường”, ông Hòe nhận định.

NHNN định hướng tín dụng tăng trưởng 16% năm nay, song có thể nới hạn mức nếu lạm phát được kiểm soát. Trong bối cảnh hiện tại, các chuyên gia cho rằng, NHNN có thể nới tăng trưởng tín dụng lên 18%, tương đương bơm thêm trên 3 triệu tỷ đồng ra nền kinh tế.

Theo các chuyên gia, con số trên sẽ không gây bong bóng tài sản, không gây sức ép lên lãi suất và lạm phát, nếu dòng vốn được đổ vào lĩnh vực ưu tiên. Ngược lại, nếu tín dụng chảy vào các lĩnh vực đầu cơ như chứng khoán, bất động sản…, thì bong bóng tài sản có thể sẽ được hình thành, gây rủi ro nợ xấu, bất ổn vĩ mô.

Khuyến nghị của các tổ chức quốc tế về giảm tỷ lệ đòn bẩy tín dụng là đúng, song chỉ phù hợp nếu Việt Nam tăng được kênh huy động vốn cổ phiếu, trái phiếu. Còn trong bối cảnh nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng như hiện nay, giảm tỷ lệ đòn bẩy tín dụng sẽ gây khó khăn cho tăng trưởng.

- Ông Phạm Xuân Hòe, Tổng thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam

“Nếu dòng vốn được nắn vào các lĩnh vực ưu tiên, tín dụng năm nay chỉ cần tăng khoảng 17 -18% là có thể phục vụ nhu cầu tăng trưởng GDP 8,3 - 8,5%. Tuy nhiên, nếu tín dụng chảy vào các lĩnh vực đầu cơ như chứng khoán, bất động sản…, thì tín dụng phải tăng trên 20% mới đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP trên”, PGS-TS. Nguyễn Hữu Huân (Đại học Kinh tế TP.HCM) nhận định.

Theo các chuyên gia, khuyến nghị của IMF về giảm đòn bẩy tín dụng ở Việt Nam đúng về mặt lý thuyết, song không phù hợp với đặc điểm kinh tế của Việt Nam. Cụ thể, nền kinh tế Việt Nam hầu như dựa hoàn toàn vào tín dụng ngân hàng, trong khi 2 trụ cột còn lại là trái phiếu, cổ phiếu còn rất yếu. Vì vậy, nếu giảm cung tín dụng, tăng trưởng kinh tế sẽ gặp khó khăn.

Chưa kể, những năm gần đây, mỗi năm tín dụng ra nền kinh tế tăng thêm trên dưới 2 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, nếu loại trừ các khoản vay đảo nợ (chủ yếu là bất động sản), thì dư nợ tăng thêm đối với nền kinh tế không lớn như vậy. 

Bộ đệm vốn của ngân hàng còn quá mỏng

Theo ông Nguyễn Quang Ngọc, Phó trưởng ban Ban Chính sách tín dụng Agribank, trong tăng trưởng tín dụng, ngân hàng luôn tính toán kỹ các kịch bản, đảm bảo cung ứng đủ vốn cho nền kinh tế, song phải kiểm soát được rủi ro, nắn tín dụng vào lĩnh vực ưu tiên. “Chúng tôi không thể bị ‘cuốn theo chiều gió’ để tăng tín dụng bừa bãi, mà luôn tuân thủ tuyệt đối các tỷ lệ an toàn”, ông Ngọc nói.

Sau giai đoạn dài tái cơ cấu, sức khỏe của hệ thống ngân hàng đã được cải thiện, bộ đệm vốn được nâng cao, hàng loạt ngân hàng yếu kém được chuyển giao bắt buộc, khả năng chống chịu của hệ thống được cải thiện, nợ xấu giảm mạnh…

Tín dụng nửa đầu năm tăng trưởng nhanh, song thanh khoản khá dồi dào, lãi suất ở mức thấp. NHNN hoàn toàn có thể điều hành tín dụng tăng thêm 10% nửa cuối năm mà vẫn giữ được ổn định hệ thống.

Hơn nữa, NHNN đã có nhiều công cụ để kiểm soát rủi ro tín dụng. Đơn cử, nếu lo ngại tín dụng bất động sản tăng mạnh, NHNN hoàn toàn có thể tăng hệ số rủi ro lên 300%. Như vậy, để bơm mạnh vốn vào bất động sản, ngân hàng phải tăng mạnh vốn mới có thể cho vay.

Nói như vậy không có nghĩa tín dụng tăng trưởng cao là không đáng lo. Theo các chuyên gia, vấn đề nóng nhất của ngành ngân hàng là bộ đệm vốn mỏng, rất rủi ro khi có các cú sốc xảy ra. Hiện Hệ số An toàn vốn (CAR) của ngân hàng Việt Nam khoảng 12%, thấp hơn nhiều hệ thống ngân hàng nhiều nước trong khu vực.

Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch FiinGroup nhận định, rủi ro lớn nhất của hệ thống ngân hàng lúc này là tăng trưởng tín dụng quá nhanh trong bối cảnh bộ đệm vốn của các ngân hàng nội địa vẫn còn mỏng. Vì vậy, chuyên gia khuyến nghị, bên cạnh đón đợi cơ hội tăng trưởng tín dụng cao, các ngân hàng thương mại cần khẩn trương gia tăng bộ đệm vốn, đặc biệt là nhóm Big 4.

Mới đây, NHNN ban hành Thông tư 14/2025/TT-NHNN đưa ra các quy định về các bộ đệm vốn, buộc các ngân hàng phải tăng vốn, giảm cho vay lĩnh vực rủi ro, duy trì một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả… Thông tư sẽ mở đường cho việc bỏ room tín dụng, các ngân hàng thương mại đạt Basel III có thể được dỡ bỏ hoàn toàn room tín dụng, còn các ngân hàng có bộ đệm vốn yếu vẫn sẽ chịu sự kiểm soát của NHNN.