Từ giữa tuần qua, tỷ giá VND/USD trong hệ thống ngân hàng đã lên kịch trần, tỷ giá VND/USD chợ đen cũng chạm mức 22.000 đồng/USD vào đầu tuần này. Thậm chí, đã xuất hiện tình trạng bán USD cao hơn giá niêm yết tại một số ngân hàng.

Ngoài nhận định cho rằng, tỷ giá nóng do giới đầu cơ gom USD để nhập lậu vàng, còn luồng ý kiến khác cho rằng, việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chi một lượng ngoại tệ lớn để nhập khẩu vàng, khiến nguồn cung USD khan hiếm đã tác động tới tỷ giá.

Tuy nhiên, một số chuyên gia kinh tế cho rằng, việc nhập khẩu vàng của NHNN không phải là nguyên nhân chính khiến tỷ giá nóng.

Lý do là, dù chi một lượng lớn USD để nhập khẩu, nhưng lượng ngoại tệ dự trữ của NHNN vẫn còn dồi dào, đủ sức can thiệp thị trường. Một lý do nữa là, dù chênh lệch giá vàng tăng mạnh, song với cơ chế độc quyền vàng SJC, nhập lậu vàng hầu như không còn đất sống, nên khó có chuyện gom USD để nhập lậu vàng quy mô lớn.

Cũng theo các chuyên gia kinh tế nói trên, lý do quan trọng nhất khiến USD tăng giá là thâm hụt thương mại trong tháng 5 và tháng 6 tăng mạnh, bởi thâm hụt thương mại hai tháng này cao gấp đôi so với 4 tháng đầu năm. Đây là diễn biến không đáng ngạc nhiên bởi khi sản xuất bắt đầu phục hồi, tất yếu kéo theo nhu cầu nhập khẩu gia tăng. Ngoài ra, việc NHNN tăng tỷ giá 1% và việc lãi suất tiền đồng liên ngân hàng giảm, cùng tâm lý đầu cơ cũng là thủ phạm, khiến tỷ giá nóng lên.

Rõ ràng, giá USD nóng trong tuần qua vừa do yếu tố tâm lý, vừa do nhu cầu thực của thị trường. Sự căng thẳng tỷ giá diễn ra trên thị trường tự do khiến cung - cầu ngoại tệ bị bóp méo.

Để tỷ giá ổn định, phản ánh đúng quan hệ cung – cầu, các cơ quan chức năng cần kiểm tra, xử lý nghiêm những hành vi mua bán ngoại tệ trái phép hiện có dấu hiệu bùng phát trở lại.

Trong bối cảnh dư địa điều chỉnh tỷ giá theo biên độ 2-3% được công bố trong năm nay vẫn còn, song NHNN cũng nên nghiên cứu kỹ diễn biến thị trường trước khi có những điều chỉnh tiếp theo. Ở đây cũng nhắc lại rằng, mục tiêu quan trọng và dài hạn nhất đối với nền kinh tế Việt Nam vẫn là kiềm chế lạm phát. Chính vì vậy, phải cân nhắc kỹ việc điều chỉnh tỷ giá VND/USD.

Hai năm qua, NHNN đã điều hành linh hoạt, góp phần ổn định tỷ giá, kiềm chế lạm phát, tăng dự trữ ngoại tệ. Nếu vì áp lực “ảo”, vì sức ép tâm lý, mà điều chỉnh tỷ giá quá sớm, thì có thể khiến lạm phát quay trở lại.

Thùy Liên