Cơ hội đi kèm thách thức

Trong công điện ban hành mới đây, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Ngân hàng Nhà nước khẩn trương xây dựng có lộ trình và thí điểm việc gỡ bỏ biện pháp giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng để thực hiện từ năm 2026, trong đó cần xây dựng tiêu chuẩn, tiêu chí cho các tổ chức tín dụng hoạt động có hiệu quả, lành mạnh, có khả năng quản trị, điều hành tốt, tuân thủ các tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động ngân hàng và chỉ số chất lượng tín dụng an toàn cao…, bảo đảm công khai, minh bạch.

Trước đó, Thông tư số 14/2025/TT-NHNN ban hành ngày 30/6/2025 của Ngân hàng Nhà nước về quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài cũng được đánh giá là bước chuẩn bị quan trọng của Ngân hàng Nhà nước cho lộ trình xoá bỏ cơ chế phân bổ hạn mức tín dụng 

Đánh giá về chủ trương này, trong Bản tin Điểm nhấn Trái phiếu - Bond Highlights số 8/2025 của Báo Tài chính - Đầu tư, bà Trần Thị Kiều Oanh, Trưởng bộ phận Nghiên Cứu và Tư vấn Dịch vụ tài chính, FiinGroup khẳng định: “Chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Ngân hàng Nhà nước về việc xây dựng lộ trình dỡ bỏ cơ chế giao chỉ tiêu tín dụng hay chúng ta vẫn hay gọi là room tín dụng là một bước ngoặt quan trọng. Chúng tôi đánh giá đây là một bước đi phù hợp với xu thế quốc tế. Ở nhiều quốc gia khác, việc tăng trưởng tín dụng dựa vào chuẩn an toàn vốn, nói rộng ra là chuẩn mực quản trị rủi ro và kỷ luật thị trường chứ không dựa vào hạn mức hành chính như room tín dụng”.

Thực tế, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đã đạt khoảng gần 10%, cao hơn nhiều so với cùng kỳ các năm trước. Ngân hàng Nhà nước đã chủ động nới room cho các tổ chức tín dụng, bơm thanh khoản trên thị trường mở và cả việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp của khối ngân hàng cũng giúp cung vốn trên thị trường dồi dào hơn. Tuy nhiên, cơ chế nới room từng đợt cũng chỉ là một giải pháp ngắn hạn. Chính sách bỏ room tín dụng từ năm 2026 sẽ giúp phân bổ tăng trưởng tín dụng ổn định hơn, toàn diện hơn và hiệu quả hơn, giảm sự phụ thuộc vào các quyết định hành chính.

Tín dụng tăng tốc, chạm mức cao nhất trong nửa thập kỷ, hướng tới mục tiêu 16-18% trong 2025.

Bà Kiều Oanh đánh giá, việc dỡ bỏ room tín dụng sẽ mang đến cả cơ hội lẫn thách thức. Cơ hội ở đây là các ngân hàng sẽ dựa vào năng lực vốn, năng lực quản trị rủi ro để tự quyết định khả năng tăng trưởng. Đồng nghĩa với việc các ngân hàng có bộ đệm vốn tốt, năng lực quản trị vốn cao và chi phí vốn thấp thì sẽ có nhiều cơ hội để bứt phá. Ngược lại, các ngân hàng có bộ đệm vốn trên tài sản rủi ro mỏng, năng lực quản trị còn yếu hoặc một số ngân hàng đang trong diện giám sát đặc biệt sẽ gặp những trở ngại nhất định.

“Trong ngắn hạn, việc dỡ bỏ room tín dụng chắc chắn sẽ tạo ra sự phân hoá trong ngành. Nhưng theo tôi, điều này không hẳn là tiêu cực”, bà Kiều Oanh nhận định. Thay vào đó, chính sách này sẽ thúc đẩy các ngân hàng chưa đạt chuẩn tăng vốn, nâng chuẩn rủi ro, thúc đẩy việc thu hút vốn đầu tư từ các định chế nước ngoài, các hoạt động M&A, qua đó nâng năng lực cạnh tranh tổng thể cho toàn ngành. 

Các thách thức khi bỏ room cũng không nhỏ. Bà Kiều Oanh cho biết, nếu tăng trưởng tín dụng diễn ra khi thiếu các công cụ giám sát điều tiết đủ mạnh hoặc tăng trưởng tín dụng nhanh hơn năng lực vốn và năng lực quản trị rủi ro, hệ thống sẽ đối mặt với tỷ lệ nợ xấu tăng cao. Một số ngân hàng có thể hạ chuẩn vay để đổi lấy tăng trưởng, dòng vốn có nguy cơ chảy vào một số lĩnh vực rủi ro, gây nên áp lực lạm phát cũng như nguy cơ bong bóng tài sản. 

Áp lực này hiện hữu khi tỷ lệ an toàn vốn (CAR) trung bình của các ngân hàng thương mại Việt Nam chỉ khoảng trên 12%, một số ngân hàng thương mại nhà nước chỉ khoảng 10% và thấp hơn nhiều so với trung bình các ngân hàng ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương (18-20%). Khoảng cách này vừa tạo ra dư địa tăng trưởng nhưng cũng chính là áp lực lớn buộc các ngân hàng tăng vốn, tăng năng lực quản trị rủi ro để đảm bảo an toàn hệ thống trong thời gian tới. 

4 điều kiện để dỡ bỏ hoàn toàn room tín dụng

Về bối cảnh ngành hiện tại, Việt Nam cũng đang từng bước áp dụng các biện pháp như: Nâng yêu cầu về vốn, Giám sát tín dụng theo ngành và các cơ chế cảnh báo sớm theo Luật Các tổ chức tín dụng mới, cùng với Thông tư 14/2025/TT-NHNN về tỷ lệ an toàn vốn của các ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài,... Những biện pháp này sẽ giúp các ngân hàng thương mại tiệm cận hơn với chuẩn Basel III, nâng chất lượng vốn, nâng năng lực quản trị rủi ro và giảm sự phụ thuộc vào các biện pháp hành chính như room tín dụng. 

Để tiến tới việc dỡ bỏ hoàn toàn room tín dụng, chuyên gia FiinGroup cho rằng có 4 nhóm điều kiện cần được đáp ứng.  

Thứ nhất, việc nâng vốn và an toàn hệ thống theo chuẩn Basel III, thực hiện stress test định kỳ để kiểm tra sức chịu đựng của các ngân hàng thương mại trước những biến động lớn.  

Thứ hai, tăng cường giám sát tín dụng theo ngành, theo lĩnh vực và áp dụng cơ chế cảnh báo sớm, can thiệp sớm. 

Thứ ba, chuẩn hóa công bố thông tin theo bộ chỉ số. Ví dụ như Tỷ lệ an toàn vốn (CAR), Tỷ lệ đảm bảo thanh khoản (LCR), Tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR), Tỷ lệ cho vay trên nguồn vốn huy động (LDR) và cả Tỷ lệ nợ xấu, và đồng thời khuyến khích xếp hạng tín nhiệm độc lập. 

Thứ tư, rất quan trọng đó là phát triển thị trường vốn, không chỉ là thị trường tín dụng ngân hàng mà còn là thị trường trái phiếu, thị trường cổ phiếu, các quỹ hưu trí, quỹ hạ tầng để giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. 

Việc dỡ bỏ room tín dụng đặc biệt cần triển khai có lộ trình. “Giai đoạn 1 có thể áp dụng luôn cho các ngân hàng đã đạt chuẩn Basel III. Giai đoạn 2 dần mở rộng cho các ngân hàng còn lại và vẫn phải đi kèm với các cơ chế giám sát chặt chẽ, đồng thời điều chỉnh các công cụ điều tiết đánh giá định kỳ để phù hợp với các biến động của thị trường”, bà Trần Thị Kiều Oanh nêu quan điểm.