Theo Khảo sát Phần mềm Toàn cầu vừa được công bố của Liên minh Phần mềm (BSA), người sử dụng máy tính Việt Nam đang sử dụng phần mềm không bản quyền với tỷ lệ đáng báo động, bất chấp mối liên hệ giữa phần mềm không bản quyền và các cuộc tấn công mạng.

Khảo sát với tiêu đề Nắm bắt cơ hội thông qua tuân thủ cấp phép trên cho biết tỷ lệ phần mềm cài đặt trên máy tính tại Việt Nam không có giấy phép hợp lệ là 78%. So với nghiên cứu tương tự trước của BSA năm 2013, tỷ lệ này đã giảm đáng kể được 3 điểm phần trăm.

Việt Nam là một trong 4 quốc gia sử dụng phần mềm không bản quyền có tỷ lệ giảm nhanh nhất

Tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm máy tính giảm đáng kể là do ảnh hưởng một phần bởi những xu hướng lớn đang diễn ra tại Việt Nam. Thị trường máy tính PC nhìn chung đã giảm sút, đặc biệt về phía người tiêu dùng, trong khi số lượng phần mềm cài đặt lại tăng. Do số lượng phần mềm cài đặt tăng nên gây ra “hiệu ứng lượng cài đặt”, và theo đó là làm tăng áp lực lên tỷ lệ phần mềm không giấy phép. Đặc biệt, những nỗ lực lớn của chính phủ  trong việc tăng cường bảo hộ và thực thi bản quyền phần mềm và các chương trình nâng cao nhận thức rất hiệu quả đã góp phần giảm tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm tại Việt Nam.

Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc BSAVictoria A. Espinel cho biết, “Như báo cáo đã nhấn mạnh, doanh nghiệp cần biết rõ trong hệ thống mạng của công ty đang sử dụng những phần mềm nào. Nhiều giám đốc CNTT chưa nắm bắt được đầy đủ về những phần mềm được triển khai trên hệ thống hay phần mềm đó có hợp thức hay không.”

Khảo sát này nhắm đến đối tượng là người tiêu dùng, nhà quản lý CNTT, người sử dụng máy tính PC doanh nghiệp, theo đó khẳng định tỷ lệ sử dụng phần mềm không bản quyền vẫn còn cao, đồng thời cảnh báo rằng các cá nhân, doanh nghiệp đang ‘chơi với lửa’ khi sử dụng phần mềm không bản quyền, bởi giữa các cuộc tấn công mạng và việc sử dụng phần mềm không bản quyền có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Khi sử dụng phần mềm không bản quyền, nguy cơ gặp phải mã độc sẽ tăng cao, trong khi chi phí để xử lý những mã độc là rất lớn. Chỉ tính riêng năm 2015, các cuộc tấn công mạng đã làm tiêu tốn của doanh nghiệp tới hơn 400 tỷ USD.

Báo cáo cũng cho biết, 39% các phần mềm cài đặt trên máy tính toàn thế giới năm 2015 không có giấy phép hợp lệ, tức là chỉ giảm không nhiều từ mức 43% theo nghiên cứu toàn cầu trước của BSA thực hiện năm 2013. Thậm chí, trong một số ngành như ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán..., tỷ lệ sử dụng phần mềm không bản quyền là 25%.

Tỷ lệ vi phạm và thiệt hại

Các giám đốc CNTT ước tính 15% số nhân viên của mình thực hiện tải phần mềm lên mạng nhưng giám đốc không biết. Tuy nhiên, những người này đang đánh giá thấp vấn đề một cách đáng kể, vì có tới gần gấp đôi số đó, tức 26% số nhân viên, cho biết họ đã tải các phần mềm không được phép lên mạng.

Báo cáo cũng bổ sung thêm rằng doanh nghiệp có thể giảm thiểu nguy cơ an ninh mạng từ phần mềm không bản quyền bằng cách bảo đảm mua phần mềm từ các nguồn hợp pháp và có chương trình quản lý tài sản phần mềm (QLTSPM) nội bộ. Những tổ chức triển khai hiệu quả chương trình QLTSPM sẽ biết trên mạng của mình có những phần mềm nào, phần mềm đó có hợp thức, có giấy phép hay không; và sẽ tối ưu hóa việc sử dụng phần mềm bằng cách triển khai những phần mềm phù hợp nhất cho doanh nghiệp; có chính sách, quy trình quản lý việc mua, triển khai, ngừng sử dụng phần mềm; cũng như sẽ tích hợp đầy đủ quy trình QLTSPM vào hoạt động của doanh nghiệp.