Theo số liệu của Bộ Nội vụ công bố vào cuối tuần qua tại phiên họp thứ 21 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tính đến cuối năm 2012, cả nước có 404.822 công chức được tuyển dụng trong số 525.418 công chức hiện có. Trong đó, số tiến sĩ chiếm 0,4%; thạc sĩ chiếm 3,7% và cử nhân chiếm 52,5%.

	Trên thực tế, chất lượng công chức, viên chức không cao như con số thống kê, dẫn đến hiệu quả làm việc thấp (ảnh minh họa)

Cũng theo số liệu của Bộ Nội vụ, năm 2010, các đơn vị sự nghiệp công trên cả nước tuyển dụng được 79.840 viên chức, năm 2011 tuyển dụng được 89.200 người và năm 2012 tuyển dụng được 94.515 người.

Trong số gần 1.699.300 viên chức hiện nay, số tiến sĩ chiếm 0,7%; thạc sĩ chiếm 4,2% và cử nhân chiếm 43%.

Nhìn vào những số liệu nêu trên, có thể nói, nếu lấy tiêu chí bằng cấp để đánh giá, chất lượng của đội ngũ công chức, viên chức “khá ổn”.

Tuy nhiên, theo ông Đào Trọng Thi, trên thực tế, chất lượng công chức, viên chức không cao như con số thống kê.

“Rất nhiều địa phương, cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công hiện chỉ tuyển cử nhân tốt nghiệp xuất sắc. Quy định này trên lý thuyết là nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ “công bộc”, nhưng trên thực tế không hẳn như vậy, thậm chí còn phản tác dụng”, ông Thi nói và lý giải, lý do là chất lượng đào tạo tại các cơ sở đào tạo không đồng đều, cử nhân tốt nghiệp xuất sắc ở trường này chưa chắc đã bằng cử nhân tốt nghiệp trung bình khá, khá ở trường khác. Cử nhân tốt nghiệp xuất sắc ở cơ sở ngoài công lập chưa chắc đã bằng cử nhân tốt nghiệp trung bình ở trường công lập vì chất lượng đầu vào và chất lượng đào tạo ở cơ sở công lập và dân lập có khoảng cách rất xa.

Với quy định chỉ tuyển cử nhân tốt nghiệp xuất sắc, theo ông Thi, vô hình trung đã loại bỏ hàng loạt người có thực tài, mà chỉ tuyển được những người “học giả”, nhưng được cấp bằng thật, khuyến khích các cơ sở đào tạo ngoài công lập cấp bằng giỏi, bằng xuất sắc tràn lan.

“Đúng là không nên phân biệt bằng công lập hay ngoài công lập trong tuyển chọn công chức, viên chức như một số địa phương (Nam Định, Đà Nẵng…), nhưng nếu sàng lọc qua bằng cấp thì không thể tuyển được người có thực tài, không thể tuyển được những người học ở nước ngoài về, bởi sinh viên tốt nghiệp xuất sắc ở các trường đại học hàng đầu thế giới rất hiếm. Nếu lấy bằng cấp làm một trong những tiêu chí tuyển chọn công chức, viên chức, thì chỉ có thể tuyển được cử nhân học tại cơ sở giáo dục ngoài công lập. Như thế khó có thể tuyển được người có thực tài vào làm việc tại cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công”, ông Thi lo ngại.

Theo ông Phan Xuân Dũng, chất lượng đào tạo giữa các cơ sở đào tạo trong nước rất khác nhau, nếu dựa vào bằng cấp để tuyển chọn thì khó có thể tuyển được công chức giỏi, viên chức giỏi.

“Không tuyển được đội ngũ giáo viên giỏi thì không thể nâng cao được chất lượng giáo dục, không thể nâng cao được chất lượng nguồn nhân lực; không tuyển được công chức giỏi thì không thể xây dựng được những chính sách tốt, đề án có chất lượng, thậm chí với công chức tồi, viên chức tồi còn kéo lùi sự phát triển kinh tế - xã hội. Chúng ta đang muốn “đi tắt đón đầu” để thu hẹp sự phát triển với các nước trong khu vực và trên thế giới, nhưng với cách thức tuyển chọn chỉ nhìn vào bằng cấp thì làm sao “đi tắt đón đầu được”, ông Dũng nhận xét.

Là người có nhiều năm công tác tại địa phương, ông Phùng Quốc Hiển, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội “than thở”, hiện công chức, viên chức có quá nhiều bằng cấp, có quá nhiều bằng giỏi, bằng xuất sắc…, nhưng cầm tay chỉ việc cũng không làm được việc hoặc làm với chất lượng rất thấp.

Hàn Tín