Ảnh minh họa.

Văn phòng Chính phủ vừa có Thông báo số 3/TB-VPCP thông báo Kết luận của Thường trực Chính phủ tại cuộc họp về tình hình triển khai các tuyến đường sắt và các quy trình, quy định, quy chuẩn liên quan đến các Dự án đường sắt.

Cân đối, bảo đảm đủ vốn

Theo Thường trực Chính phủ, thời gian qua, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp cùng các bộ, ngành, địa phương đã nỗ lực, tích cực triển khai các nhiệm vụ theo chức năng, nhiệm vụ được giao; trong đó tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách như: Luật Đường sắt; Nghị quyết của Quốc hội về đường sắt đô thị của TP. Hà Nội và TP.HCM; chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam.

Các đơn vị liên quan đã ban hành các nghị định quy định chi tiết; khởi công Dự án thành phần 1 thuộc Dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; khởi công 3 tuyến đường sắt đô thị tại TP. Hà Nội và TP.HCM; phê duyệt Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam; ban hành tiêu chuẩn chung đối với Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam; tổ chức Phiên họp thứ nhất Ủy ban Liên hợp Hợp tác đường sắt Việt – Trung; xây dựng Đề án phát triển công nghiệp đường sắt…

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan vẫn còn lúng túng trong việc triển khai Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, nhất là trong nghiên cứu, đánh giá lựa chọn phương thức đầu tư; chưa đánh giá đầy đủ, kỹ lưỡng các tác động, rủi ro một cách khách quan, khoa học, bảo đảm hài hòa lợi ích và chia sẻ rủi ro theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Liên quan đến Dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Thường trực Chính phủ giao Bộ Xây dựng, Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính chủ động trao đổi, làm việc với các cơ quan liên quan của Trung Quốc để thúc đẩy triển khai Dự án; tiếp tục phát huy vai trò của Ủy ban Liên hợp Hợp tác đường sắt Việt – Trung.

Trường hợp phát sinh vướng mắc vượt thẩm quyền, báo cáo Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn thông qua Ủy ban Chỉ đạo Hợp tác song phương Việt Nam – Trung Quốc hoặc báo cáo Thủ tướng Chính phủ để trao đổi với Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc.

Bộ Xây dựng được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ lập Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án thành phần 2 và ký Hiệp định nối ray, xây dựng cầu đường sắt qua biên giới, hoàn thành trong tháng 3/2026; hoàn thành thẩm định hồ sơ Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án thành phần 2 giữa hai nước trong tháng 7/2026 để khởi công Dự án theo báo cáo của Bộ trưởng Bộ Xây dựng.

Các bộ, ngành, địa phương liên quan khẩn trương cử đại diện tham gia Hội đồng thẩm định Dự án thành phần 2 theo đề nghị của Bộ Xây dựng để sớm thành lập Hội đồng thẩm định theo quy định.

Thường trực Chính phủ lưu ý Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm quản lý chặt chẽ chi phí đầu tư của Dự án; theo chức năng, nhiệm vụ được giao, khẩn trương ban hành định mức, đơn giá cho Dự án trên cơ sở các tiêu chuẩn áp dụng; chịu trách nhiệm xác định tuyến chính xác, đúng mốc, trích lục địa chính… để lập phương án đền bù đúng quy định, tránh thất thoát, lãng phí.

Về nguồn vốn, Thường trực Chính phủ giao Bộ Tài chính chịu trách nhiệm cân đối, bảo đảm đủ vốn triển khai Dự án, trong đó sử dụng các nguồn: tăng thu và tiết kiệm chi hằng năm, vốn đầu tư công trung hạn…

Đối với công tác đào tạo nguồn nhân lực đường sắt, Thường trực Chính phủ giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam triển khai hiệu quả Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045; xây dựng lộ trình, kế hoạch cụ thể nhằm kịp thời đào tạo nguồn nhân lực phục vụ xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác các tuyến đường sắt, nhất là tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15/1/2026.

Chọn công nghệ phù hợp nhất cho tuyến đường sắt tốc độ cao

Liên quan đến Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam, Thường trực Chính phủ cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần chỉ đạo Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn thành việc lựa chọn tư vấn quốc tế có kinh nghiệm để hỗ trợ Bộ Xây dựng và Ban quản lý dự án trong quá trình chuẩn bị, triển khai Dự án, bao gồm xây dựng tiêu chí đánh giá lựa chọn phương thức đầu tư và nhà đầu tư.

Thường trực Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng chỉ đạo Ban quản lý dự án Đường sắt chậm nhất trong tháng 1/2026 phải hoàn thành lựa chọn tư vấn quốc tế; đồng thời khẩn trương lựa chọn tư vấn quốc tế để lập Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15/1/2026.

Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Ngoại giao cùng các bộ, cơ quan liên quan, với sự hỗ trợ của chuyên gia, tư vấn, rà soát các tiêu chuẩn, quy chuẩn của Việt Nam và quốc tế, kinh nghiệm quốc tế cũng như điều kiện thực tiễn của Việt Nam để lựa chọn một công nghệ phù hợp nhất cho Dự án, trong số các công nghệ chạy trên ray, chạy bằng từ trường, chạy trong ống từ trường. Việc lựa chọn phải cân nhắc kỹ lưỡng các yếu tố về kinh tế – kỹ thuật, chính trị – ngoại giao, khả năng tự chủ và chuyển giao công nghệ, tài chính, kinh nghiệm thực tế, điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng… nhằm từng bước làm chủ công nghệ trong vận hành, bảo trì, thiết kế, sản xuất.

Bộ Xây dựng được giao chủ trì xây dựng tiêu chí, quy trình, đánh giá lựa chọn phương thức đầu tư hiệu quả, tối ưu, có lợi cho quốc gia và nhân dân; bảo đảm phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Trường hợp cần thiết, việc bổ sung các cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp với từng phương thức đầu tư (đầu tư công, đầu tư theo phương thức PPP, đầu tư kinh doanh) phải thực hiện đúng quy trình, quy định, đánh giá kỹ lưỡng tác động, bảo đảm khoa học, công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích và chia sẻ rủi ro; báo cáo Thường trực Chính phủ trước ngày 10/1/2026.

Các bộ, ngành, địa phương liên quan phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng; chịu trách nhiệm về các đánh giá tác động của chính sách thuộc chức năng quản lý của mình, bảo đảm tính khả thi, minh bạch, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; trả lời đúng thời hạn theo đề nghị của Bộ Xây dựng và chịu trách nhiệm theo Quy chế làm việc của Chính phủ.

Các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam được yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh công tác giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật theo kế hoạch đã được phê duyệt và Nghị quyết của Quốc hội cho phép tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.

“Các địa phương khẩn trương rà soát, báo cáo chính xác nhu cầu vốn về Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính để kịp thời bố trí, điều phối, bảo đảm không để chậm trễ công tác giải phóng mặt bằng do thiếu vốn”, Thường trực Chính phủ lưu ý.

Hoàn thành sớm Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt

Đối với các Dự án đường sắt đô thị tại TP. Hà Nội và TP.HCM, Thường trực Chính phủ yêu cầu UBND TP. Hà Nội và UBND TP.HCM chủ động tổ chức triển khai các tuyến đường sắt đô thị theo thẩm quyền, bảo đảm tiến độ, chất lượng; rà soát, báo cáo Thành ủy về việc áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn đường sắt nhằm bảo đảm tính liên thông, đồng bộ, tính phổ quát, hiện đại và từng bước phát triển công nghiệp đường sắt trong nước; nghiên cứu, xem xét ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt đô thị.

UBND TP.HCM được giao đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện các thủ tục theo quy định để khởi công tuyến đường sắt kết nối với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, gồm các tuyến: Bến Thành – Tham Lương, Bến Thành – Thủ Thiêm, Thủ Thiêm – Long Thành…

Đối với các tuyến đường sắt Hà Nội – Lạng Sơn và Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái, Thường trực Chính phủ giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương liên quan và các chuyên gia tư vấn của Trung Quốc đẩy nhanh tiến độ lập Quy hoạch 2 tuyến đường sắt này; nghiên cứu giao tỉnh Quảng Ninh làm chủ đầu tư theo quy định của pháp luật.

Cũng tại Thông báo số 3, Thường trực Chính phủ giao Bộ Tài chính khẩn trương hoàn thiện hồ sơ Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc, trình Phó Thủ tướng xem xét, quyết định trước ngày 5/1/2026; báo cáo kết quả cho Thủ tướng Chính phủ trước ngày 10/1/2026.

Tổng công ty Đường sắt Việt Nam được giao tiếp tục trao đổi, hợp tác với phía Trung Quốc trong nghiên cứu đầu tư xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt; xác định rõ nguồn lực, nhân lực và các điều kiện cần thiết để tiếp nhận chuyển giao công nghệ từ khâu sản xuất, bảo trì, sửa chữa…, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả.

Thường trực Chính phủ giao Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà và Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc theo phân công tiếp tục sát sao chỉ đạo, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ được giao; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền, vượt thẩm quyền thì báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

“Bộ Xây dựng theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình triển khai; định kỳ trước ngày 25 hằng tháng báo cáo Thường trực Chính phủ kết quả thực hiện và tham mưu Thủ tướng Chính phủ tổ chức họp hằng tháng để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc”, Thông báo số 3 nêu rõ.