Tín dụng cho tăng trưởng xanh còn gặp khó

Việt Nam được xếp vào nhóm thứ 2 các quốc gia có sự tiến bộ đáng kể trong tiến trình phát triển bền vững tại Báo cáo Đánh giá tiến bộ quốc gia giai đoạn 2020-2021 của Mạng lưới tài chính và ngân hàng bền vững (SBFN).

Tthông tin được bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước (NHNN)  đưa ra tại Hội thảo “Hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng 0: Cơ hội và thách thức với các doanh nghiệp” diễn ra sáng nay (11/10) tại Hà Nội.

Giai đoạn 2017-2021, dư nợ cấp tín dụng xanh có tăng trưởng bình quân đạt hơn 25%/năm. Đến 30/06/2022, dư nợ cấp tín dụng đối với các dự án xanh đạt hơn 474.000 tỷ đồng (chiếm 4,1% tổng dư nợ toàn nền kinh tế), tăng 7,08% so với năm 2021, chủ yếu tập trung vào lĩnh vực năng lượng tái tạo, năng lượng sạch (47%), nông nghiệp xanh (32%).

Dư nợ được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt hơn 2.283 nghìn tỷ đồng, chiếm gần 20% dư nợ cho vay của nền kinh tế, với hơn 1,1 triệu món vay.

Tuy vậy, theo bà Tùng, tín dụng cho tăng trưởng xanh còn đối mặt với không ít tồn tại, khó khăn, do Việt Nam chưa có quy định chung về tiêu chí, danh mục dự án xanh cho các ngành, lĩnh vực theo hệ thống phân ngành kinh tế, làm căn cứ để các tổ chức tín dụng xác định cấp tín dụng xanh cho giai đoạn tới.

Cùng với đó là khó khăn trong việc giám sát và quản lý rủi ro khi cấp tín dụng do việc cấp tín dụng xanh đòi hỏi yếu tố kỹ thuật về môi trường chuyên sâu, cán bộ tín dụng khó thẩm định, đánh giá hiệu quả, khả năng trả nợ, bên cạnh đó là thiếu quy định tiêu chí, tiêu chuẩn đánh giá công cụ đo lường tác động đến môi trường.

“Việc đầu tư vào các ngành/lĩnh vực xanh, nhất là lĩnh vực năng lượng tái tạo, công trình xanh thường đòi hỏi thời gian hoàn vốn dài, chi phí đầu tư lớn, trong khi nguồn vốn cho vay của các tổ chức tín dụng thường là vốn huy động ngắn hạn. Điều này gây khó khăn cho các tổ chức tín dụng trong việc cân đối vốn và đảm bảo tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn theo quy định”, bà Tùng phân tích.

Một khó khăn nữa cũng được bà Tùng nêu ra, đó là hạn chế trong ý thức bảo vệ môi trường của người dân, doanh nghiệp dẫn đến bị xử phạt vi phạm pháp luật về môi trường, làm ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án, tiềm ẩn rủi ro thu hồi nợ cho các tổ chức tín dụng.

Trái phiếu bền vững đang lưu hành trên toàn cầu.

Trái phiếu xanh đang là xu hướng lớn của thế giới

Một trong các đề xuất của bà Tùng với Chính phủ để tháo gỡ các khó khăn nói trên, là cần nghiên cứu, xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển thị trường vốn, thị trường trái phiếu xanh, tạo kênh huy động vốn cho các chủ đầu tư có thêm nguồn lực triển khai các dự án xanh…

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quang Thuân, Tổng giám đốc FiinRatings cho biết, trái phiếu bền vững nói chung và trái phiếu xanh là xu hướng lớn của thị trường vốn trên thế giới.

Ông Thuân cho biết, thị trường trái phiếu bền vững toàn cầu đạt quy mô 3,3 nghìn tỷ USD vào cuối tháng 6/2022, tăng gấp ba lần so với thời điểm cuối năm 2019. Sau châu Âu, khu vực ASEAN+3 chiếm 15,3% tổng số trái phiếu bền vững đang lưu hành trên thị trường toàn cầu.

Hiện trong ASEAN+3, khu vực tư nhân chiếm 89% tổng lượng phát hành trái phiếu bền vững trong khu vực, trong đó các tổ chức tài chính chiếm tỷ trọng lớn nhất ở mức 45,1% tính đến quý II/2022. Riêng về trái phiếu xanh, thì ngành tài chính chiếm cơ cấu lớn nhất, sau đó đến ngành tiện ích, công nghiệp và bất động sản.

Không chỉ đa dạng hóa về các loại trái phiếu khác nhau, mà theo ông Thuân, chất lượng trái phiếu xanh cũng trở nên đa dạng hơn, không chỉ có trái phiếu xếp hạng rất cao (AAA và AA) mà cả các trái phiếu A và BBB.

Để huy động vốn trái phiếu xanh quốc tế, ông Thuân cho biết, hiện có nhiều chương trình với tiêu chí và chuẩn mực riêng như Climate Bonds Initiative (CBI), ICMA... Do vậy, doanh nghiệp cần tìm kiếm chương trình phù hợp.

Bên cạnh đó, Chính phủ Việt Nam đang trong quá trình xây dựng và ban hành tiêu chí xanh (Taxonomies) với các tiêu chí cụ thể và chính sách hỗ trợ, do đó doanh nghiệp cần theo dõi và đón chờ các chính sách mới được triển khai và tối đa hóa lợi ích từ các chương trình này.