Đảm bảo nguồn lực và hiệu quả sau tích hợp

Tại cuộc họp với các cơ quan chuyên môn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhằm xây dựng và triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia và một số định hướng trọng tâm thời gian tới, ông Đỗ Đức Duy, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đưa ra quan điểm về việc tích hợp 2 chương trình trọng điểm quốc gia: chương trình xây dựng nông thôn mới và chương trình giảm nghèo bền vững. 

Bộ trưởng Duy cho rằng, thực tế việc triển khai riêng rẽ hai chương trình này đã không còn phù hợp với bối cảnh hiện nay. Chương trình xây dựng nông thôn mới đã được thiết kế với nội dung rất rộng, hoàn toàn có thể tích hợp các yếu tố giảm nghèo bền vững vào. Đây là chiến lược hợp lý và khoa học để đảm bảo phát triển toàn diện, không bỏ lại ai phía sau.

Bộ trưởng tán thành phương án đặt tên cho chương trình mới một cách ngắn gọn và dễ hiểu, phản ánh đầy đủ mục tiêu kép là “Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026 - 2035”. Chương trình này sẽ tập trung vào 2 nội dung chính: xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững, đồng thời hướng tới mục tiêu toàn diện và công bằng cho mọi vùng miền.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đỗ Đức Duy nhấn mạnh việc tích hợp chương trình nông thôn mới và giảm nghèo bền vững để tối ưu hóa nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển bao trùm.

Để làm rõ mục tiêu và nội hàm phát triển nông thôn mới hiện đại, Bộ trưởng chỉ đạo xây dựng Chương trình phải vừa tiếp tục phát triển nông thôn mới theo các cấp độ (đạt chuẩn, nâng cao, hiện đại), vừa thực hiện giảm nghèo bền vững phù hợp với từng vùng miền.

“Phát triển nông thôn phải theo hướng hiện đại, gắn với quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa. Tuy nhiên, đô thị hóa không những mở rộng không gian sống mà còn phải thay đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và tuần hoàn, giúp bảo vệ môi trường và đảm bảo sự hài hòa giữa các yếu tố phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội”, Bộ trưởng Đỗ Đức Duy nhấn mạnh.

Để đạt được mục tiêu này, chương trình sẽ chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và tổ chức thực hiện. Đây là yếu tố cần thiết trong việc thúc đẩy phát triển bền vững, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay.

Bộ trưởng cũng đề cập rằng, phát triển nông thôn không chỉ dừng lại ở kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường mà còn cần bao gồm việc giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là những yếu tố vô cùng quan trọng trong việc xây dựng một xã hội phát triển bền vững và công bằng cho tất cả mọi người, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, nơi có những đặc thù riêng về kinh tế và môi trường sống.

Thêm vào đó, chương trình phải đảm bảo việc quản trị đa mục tiêu và tích hợp hiệu quả các nguồn lực từ nhiều chương trình, dự án khác nhau. Bộ trưởng Đỗ Đức Duy khẳng định, việc huy động và sử dụng các nguồn lực cần phải được thực hiện hợp lý và hiệu quả, tránh sự trùng lặp và lãng phí trong quá trình triển khai các dự án.

Một yếu tố quan trọng được Bộ trưởng Duy nhấn mạnh là việc thiết lập hệ thống chỉ tiêu rõ ràng và có thể đo lường được. Các chỉ tiêu này bao gồm thu nhập bình quân đầu người tại các khu vực nông thôn, tỷ lệ hộ nghèo, tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới ở các cấp độ khác nhau, và tỷ lệ các xã đặc biệt khó khăn thoát khỏi tình trạng nghèo đói.

Ngoài ra, khái niệm về “nông thôn hiện đại” sẽ bao gồm các yếu tố như tổ chức sản xuất tiên tiến, ứng dụng công nghệ cao, và chuyển đổi số trong quản lý và vận hành. Bộ trưởng Đỗ Đức Duy cũng đặc biệt lưu ý rằng yếu tố con người, cụ thể là người nông dân văn minh, là yếu tố không thể thiếu trong quá trình hiện đại hóa nông thôn.

Nâng cao tính tự chủ và linh hoạt

Điểm nổi bật của chương trình là nguyên tắc phân cấp mạnh mẽ, theo đó, Trung ương thiết kế, địa phương quyết định và thực hiện. Bộ trưởng Đỗ Đức Duy chỉ đạo rằng các tiêu chí, định mức và phân bổ nguồn lực sẽ được trung ương ban hành, nhưng việc triển khai cụ thể sẽ do các địa phương chủ động thực hiện dựa trên đặc thù từng vùng, từng địa bàn.

Điều này sẽ tạo ra không gian linh hoạt, giúp các địa phương có thể sáng tạo và tự chịu trách nhiệm trong việc triển khai các giải pháp phát triển nông thôn phù hợp với điều kiện thực tế của mình.

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đến tháng 4/2025, cả nước đã có 6.024/7.696 xã đạt chuẩn nông thôn mới, chiếm 78,3% tổng số xã toàn quốc. Đối với cấp huyện, đã có 32 đơn vị được Thủ tướng Chính phủ công nhận hoàn thành nhiệm vụ đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 32 huyện đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao.

Đối với cấp tỉnh, có 23 tỉnh, thành phố có 100% xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 15 tỉnh, thành phố có 100% xã và huyện đạt chuẩn nông thôn mới. Các tỉnh Nam Định, Hà Nam, Hưng Yên, Đồng Nai, Hải Dương, Trà Vinh đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận hoàn thành nhiệm vụ đạt chuẩn nông thôn mới. Hiện cả nước có 16.286 sản phẩm OCOP 3 sao trở lên.

Hưng Yên là một trong những tỉnh có nhiều sản phẩm OCOP chất lượng, điển hình như nhãn lồng, hạt sen, bột nghệ, gà Đông tảo…

Về Chương trình giảm nghèo bền vững, sau khi tiếp nhận công tác quản lý nhà nước về giảm nghèo từ Bộ Lao động - Thương binh - Xã hội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản số 332 ngày 22/3 gửi Bộ Tài chính điều chỉnh thông báo vốn sự nghiệp nguồn nhân sách Trung ương thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững năm 2025 sang Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Theo kế hoạch, năm 2025, ngân sách Trung ương đã phân bổ 9.889 tỷ đồng cho các địa phương, trong đó 3.056 tỷ đồng dành cho vốn đầu tư phát triển và 6.694 tỷ đồng cho vốn sự nghiệp. 

Tính đến nay, vốn đầu tư phát triển đã giải ngân được 13,16% kế hoạch, trong khi vốn sự nghiệp giải ngân mới đạt 3,1% so với dự toán. Kết quả, chương trình đã hỗ trợ nhà ở cho khoảng 6.700 hộ nghèo và cận nghèo tại các huyện khó khăn.

Bộ trưởng Đỗ Đức Duy khẳng định, việc tích hợp Chương trình xây dựng nông thôn mới với giảm nghèo bền vững không chỉ là sự kết hợp hành chính mà còn là một tư duy chiến lược mới, nhằm đạt được mục tiêu phát triển toàn diện, hài hòa và hiệu quả. Với hệ thống quan điểm chỉ đạo rõ ràng, phương pháp tổ chức hợp lý và mục tiêu cụ thể, chương trình sẽ là động lực quan trọng, mở ra cơ hội nâng cao chất lượng sống cho người dân nông thôn trong tương lai.