Ông Bùi Ngọc Tuấn - Giám đốc Tư vấn Thuế cao cấp, Deloitte Việt Nam.

Một vấn đề mới phát sinh được nhiều doanh nghiệp (DN) quan tâm là việc cơ quan thuế sẽ thực hiện đánh thuế nhà thầu nước ngoài cho các loại máy móc, thiết bị, hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam có gắn với điều kiện bảo hành.

Thực chất, quy định này không mới, vì đã được ghi rõ trong các thông tư hướng dẫn về thuế nhà thầu nước ngoài. Tuy nhiên, sự việc này đang được hiểu khác đi theo hướng: cứ trong hợp đồng nhập khẩu có điều khoản bảo hành, thì nhà cung cấp nước ngoài có thể bị coi là có cung cấp hàng hóa kèm theo dịch vụ tiến hành tại Việt Nam. Theo đó, mặc dù hàng hóa được nhập khẩu theo điều khoản giao hàng là CIF, FOB, CFR…, nghĩa là toàn bộ rủi ro, quyền và nghĩa vụ liên quan đến hàng hóa nhập khẩu đã chuyển giao người mua tại cửa khẩu nhập đầu tiên, giá trị hàng hóa này vẫn có thể bị đánh thuế nhà thầu ở khung cao nhất nếu giá trị bảo hành không tách khỏi giá trị hàng hoá nhập khẩu.

Khác với dịch vụ bảo trì, bảo dưỡng trong hoạt động thương mại, điều khoản bảo hành chỉ là một cam kết về nghĩa vụ tương lai của nhà cung cấp. Việc bảo hành, nếu có, sẽ được thực hiện theo hình thức tạm xuất, tái nhập để sửa chữa, hoặc nhà cung cấp sẽ gửi linh kiện thay thế miễn phí. Nếu phát sinh nghiệp vụ thì thu thuế theo điều kiện tương ứng.

DN không phản đối cơ quan thuế thực hiện đánh thuế nếu bản chất nghiệp vụ có phát sinh thu nhập cho nhà cung cấp trong điều kiện kinh doanh thương mại thông thường. Chủ trương xử lý này, nếu được thực hiện rộng rãi mà không xem xét, phân biệt bản chất nghiệp vụ cụ thể, có thể dẫn đến hậu quả không nhỏ đối với khối kinh doanh thương mại, đặc biệt là các ngành hàng điện tử, đồ gia dụng, sản phẩm công nghệ thông tin.., vì các mặt hàng trên chắc chắn có điều khoản bảo hành kèm theo sản phẩm được nhập khẩu.

Một vấn đề khác mà nhiều DN đang gặp khó khăn khi cơ quan thuế vận dụng để loại chi phí hợp lý, hợp lệ một cách chưa hợp lý, đó là việc phải phát hành hóa đơn giá trị gia tăng và kê khai thuế giá trị gia tăng đầu ra đối với các hàng hóa do DN mua vào để biếu, tặng mà không nằm trong chương trình khuyến mại, quảng cáo.

Theo quy định tại Thông tư 153/2010/TT-BTC ngày 28/9/2010 của Bộ Tài chính về hóa đơn bán hàng, cung ứng dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ, bao gồm cả các trường hợp hàng hoá, dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu; hàng hoá, dịch vụ dùng để cho, biếu, tặng, trao đổi, trả thay lương cho người lao động và tiêu dùng nội bộ.

Quy định này từ trước đến nay được hiểu và áp dụng cho trường hợp DN dùng chính sản phẩm hàng hóa, dịch vụ của mình để thực hiện chương trình quảng cáo, khuyến mãi, cho, biếu, tặng khách hàng, đối tác hoặc bên thứ ba. Tuy nhiên, hiện nay cơ quan thuế đang vận dụng cho trường hợp DN mua sản phẩm ở ngoài để biếu, tặng khách hàng và đối tác (như bút, áo, cravat...) và yêu cầu DN xuất hóa đơn, kê khai thuế giá trị gia tăng đối với những vật phẩm này.

Do sử dụng hàng hóa mua ngoài để tặng khách hàng, đối tác, cơ quan thuế còn yêu cầu doanh nghiệp phải đăng ký với sở công thương như áp dụng đối với các chương trình khuyến mãi thông thường. Nếu không thực hiện đủ các thủ tục này, các chi phí đó sẽ bị loại ra khỏi chi phí hợp lý, hợp lệ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

Như vậy, thay vì hạch toán vào chi phí hoạt động kinh doanh thông thường và chịu khống chế 10% chi phí quảng cáo, khuyến mãi, lễ tân, khánh tiết… các chi phí mua hàng hóa, vật phẩm để tặng khách hàng này có thể trở thành gánh nặng thuế cho doanh nghiệp, khiến doanh nghiệp e dè trong đầu tư mở rộng thị trường, mạng lưới khách hàng…

Cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ Việt Nam trong tiến trình cải cách, thay đổi hệ thống chính sách tài chính. Tuy nhiên, doanh nghiệp mong muốn, các chính sách khi được ban hành cần được xem xét cẩn trọng và việc thực thi sẽ phù hợp hơn với thông lệ kinh doanh, hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp phát triểnn

(*) Giám đốc Tư vấn Thuế cao cấp, Deloitte Việt Nam

Bùi Ngọc Tuấn (*)